نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قازاق ءتىلىنىڭ گارفيكاسىن لاتىنعا كوشىرۋ تۋرالى جارلىعى شەتەلدىك ب ا ق تاراپىنان، اسىرەسە رەسەيلىك باسىلىمداردا  رەزونانس تۋدىرىپ، قىزۋ تالقىعا سالىندى. ۋكراينا، رەسەي باسىلىمدارى بۇل جاڭالىققا سىني كوزقاراسپەن قاراپ، ءبىرى نارازىلىعىن بىلدىرسە، ەندى ءبىرى قولدادى. الايدا، ۋكراينالىق ب ا ق لاتىنداندىرۋ ساياساتىن ءبىراۋىزدان سىناسا، سولتۇستىكتەگى نەگىزگى كورشىلەرىمىزدىڭ پىكىرلەرى مەن كوزقاراستارى ءبىر ارناعا توعىسپاي، جان-جاقا شاشىرىپ جاتىر. Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى لاتىن الىپبيىنە قاتىستى ورىس ءتىلدى ورتانىڭ پىكىرىن ۇسىنادى.

رەسەيدىڭ تانىمال گازەتا.رۋ پورتالى  «بۋكۆى پروتيۆ دۋحا» ماقالاسىندا مىناداي پىكىر ايتىلىپتى. «قازاقستان قىبىلداعان رەفورما  ورىس ءتىلىنىڭ پوزيسياسىن السىرەتۋ  تەندەنسياسىنىڭ تەك ءبىر بولىگى عانا»،-دەپ جازادى پورتال.

Business FM باسىلىمى  «لاتينيسە ۆ كازاحستانە — بىت. الفاۆيت يزمەنيات دو 2025 گودا»  ماقالسىندا  لاتىنداندىرۋعا بايلانىستى قوعام قايراتكەرى مۇحتار تايجاننان، حالىقارالىق ەكونوميكا جانە ساياسات ينستيتۋتىنىڭ الماتىداعى ءوفيسىنىڭ جەتەكشىسى اسقار نۇرشادان  وسى ماسەلەگە بايلانىستى پىكىر العان. 

  باسىلىم وزبەكستاننىڭ لاتىن گرافيكاسىنا كوشكەنىن مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ، قازىرگى ۋاقىتتا ەلدەگى مەملەكەتتىك ۇيىمدار سايتتارى ءتورت ترانسكريپسيادا (ورىس ءتىلى، اعىلشىن، وزبەك ءتىلى لاتىن گرافيكاسىندا، وزبەك ءتىلى كيريلل گارفيكاسىندا) اقپارات ۇسىناتىنىن جازادى.

 رەسەيدىڭ ۇلتتىق اقپارات قىزمەتى «الفاۆيتنىي درەيف: زاچەم كازاحستانۋ لاتينيسا» ماتەريالىندا تمد ەلدەرى ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير جاريحين پىكىر بىلدىرگەن. ونىڭ ايتۋىنشا، لاتىن گرافيكاسىن ەنگىزۋ رەسپۋبليكانىڭ  ءقازاقتىلدى ازاماتتارىنىڭ ءومىرىن عانا وزگەرتەدى. ال قالعاندارى ورىس ءتىلىن قولدانا بەرەتىن بولادى. سونىمەن بىرگە ۆ.جاريحين لاتىنداندىرۋ ساياساتىنىڭ باستى ماقساتى قازاقستاننىڭ باسقا تۇركى تەكتەس ەلدەرمەن جاقىنداسۋ ەكەنىن ايتادى.

    رەسەيلىك باق-تىڭ كوپشىلىگى قازاقستاننىڭ لاتىن گرافيكاسىن ەنگىزۋدە لينگۆيستيكالىق ەمەس، ساياسي استار جاتقانىن جازادى. ماقالا، ماتەريالداردىڭ ءبىرشاماسىندا وسى ارقىلى قازاقستان رەسەيدان الىستاپ بارا جاتىر دەگەن وي كوپتەپ كەزدەسەدى.

فبا «ەكونوميكا سەگودنيا» باسىلىمى  «كازاحستان مەنياەت الفاۆيت پو پوليتيچەسكيم پريچينام»  اتتى ماقالاسىندا تانىمال جۋرنالدىڭ رەداكتورى اجدور كۋرتوۆتان پىكىر العان.

«وسى ارقىلى قازاقستاننىڭ ساياسي باسشىلىعى ماسكەۋگە رەسەيدىڭ ولاردىڭ جالعىز سەرىكتەسى ەمەس ەكەنىن دالەلدەگى كەلىپ وتىر. ەلدىڭ باسقا دا التەرناتيۆتى سەرىكتەستەرى بار ەكەنىن ايتپاق»،-دەيدى  ا.كۋرتوۆ.

پۋبليسيست.رۋ پورتالىندا «قازاقستان تاعى دا رەسەيدىڭ بەتىنە تۇكىردى. كىم كىنالى؟» (پەرەحود كازاحستانا نا لاتينيسۋ – نوۆىي پليەۆوك ۆ ليسو روسسيي. نو كتو ۆينوۆات؟)  دەگەن شۋلى تاقىرىپپەن ماقالا جازىپتى.

 «رەسەيدىڭ سيريانىڭ الدىندا تىزە بۇگىپ قالۋىنان كەيىن نازاربايەۆ بىردەن قازاقستاندى ورىس الەمىنەن شىعارۋدى بۇيىردى. رەسمي تۇردە بۇل جاي عانا: قازاقستان پرەزيدەنتى قازاق ءالفاۆيتىن لاتىنداندىرۋعا ۇسىنىس جاسادى دەپ مالىمدەلدى. ءتىپتى، لاتىن قارپىنە كوشۋ تىم ۇزاق ۋاقىتتى الادى (سونداعىسى 2 جىل) دەلىندى. الايدا، جاعداي ايتپاسا دا تۇسىنىكتى ەدى»،-دەيدى ماقالا اۆتورى ميحايل دەلياگين.

ونىڭ ايتۋىنشا، وسىدان 10 جىل بۇرىن قازاق ەليتاسى قازاق ءتىلىن تەك تۇرمىستىق دەڭگەيدە عانا قولداناتىن. وسى جاعدايدى تۇزەۋ ءۇشىن قازاقستان قىرۋار جۇمىس اتقاردى. مەملەكەتتىك قۇجات ءىسى تولىق قازاق تىلىنە اۋدارىلدى. ەندى رەسەيدەن الىستاۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى: لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ قولعا الىنىپ وتىر.

  «رەسەي ءۇشىن بۇل وتە ناشار جاڭالىق. سەبەبى ءتىل گرافيكاسى مادەني كودتاردىڭ قۇرىلىمىندا ۇلكەن ماڭىزعا يە، لاتىنعا كوشۋ دەگەنىمىز – باتىسقا جول تارتۋ. وسىعان قوسا، مۇنداي شەشىم رۋسوفوبيا مەن ۇلتشىلدىق فاتورلارىنان ەمەس، كەرىسىنشە سانالى شەشىم، مەملەكەتتىك ساياسات اياسىندا قابىلدانىپ وتىر. دەمەك، بۇل قازاقستان باسشىلىعىنىڭ  ەموسياسى مەن جاڭساقتىعى ەمەس، ستراتەگيالىق، الدىن-الا  بايىپپەن قابىلدانعان  شەشىمى»،-دەيدى ول.

لەنتا.رۋ پورتالىندا «بەسپرەدەلنىي Qazaqstan. كازاحسكيم ناسيوناليستام نە نراۆيتسيا كيريلليسا، نو پريگليانۋليس روسسييسكيە زەملي» اتتى  ماقالا جاريالانعان ەكەن. وندا قازنەتتە تارالعان قازاقستاننىڭ رەسەي، وزبەكستان، جۇڭگو ەلدەرىنىڭ جەرىنىڭ ءبىر بولىگىن قوسىپ العان كارتا جايىندا اڭگىمە وربىگەن. ماقالا اۆتورلارى مۇنداي كارتانىڭ جەلىدە تارالۋىنا لاتىن الىپبيىنە كوشۋدىڭ قاندايدا ءبىر قاتىسى بار دەيدى.  

«لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ قازاق ءتىلىن مودەرنيزاسيالاۋ پروبلەماسىن شەشەدى-مىس. رەسپۋبليكا باق-ى ازاماتتاردىڭ جاڭا باستامانى اشىق تۇردە قولدايتىندىعىن بىلدىرگەن. قازاقستانمەن كورشىلەس ەلدەر (تۇركىمەنستان، وزبەكستان) لاتىن گرافيكاسىنا كوشسە دە، ءتىل رەفورماسى مەملەكەتتىك ءىس جۇرگىزۋدى تولىق قامتي الماعان»،-دەپ جازادى اۆتورلار.

رەسەيلىك ساراپشى مامانداردىڭ ءبىر سىپىراسى نازاربايەۆتىڭ لاتىنداندىرۋ ساياساتى رەسەيمەن ارانى سۋىتۋ ءتاسىلى ەكەنىن ايتىپ، ەكى مەملەكەتتىڭ ساياسي قارىم-قاتىناسى اراسىنداعى وزگەرىستەر ورىن الادى دەپ بولجايدى.   ورتالىق ازيا بويىنشا ساراپشى مامان اركاديي دۋبنوۆ:

«نازاربايەۆ بيلىكتى وتىرعان كەزدە قازاقستان رەسەيدەن قاتتى الشاق ەتپەيدى. سەبەبى بىزدە ەۋرووداق بار. الايدا، بۇل ساياسات ماسكەۋدىڭ قۇلاعىنا لتىن سىرعا ىسپەتتى»،-دەپ پىكىرىن بىلدىرگەن.

  ال، ۋكراينا باسىلىمدارىنىڭ كوپشىلىگى ءبىرجاقتى پىكىردى ۇستانىپ وتىر. قازاقستاننىڭ لاتىنعا كوشۋى «ورىس الەمىنىڭ جانە ءپۋتيننىڭ جەكە ساتسىزدىگى» دەگەن كوزقاراس بىلدىرگەن.

قازاقستاننىڭ ءتىل رەفورماسى سولتۇستىكتەگى كورشىلەرىمىزدىڭ عانا ەمەس، اقش تاراپىنان دا قىزىعۋشىلىق تۋدىرۋدا. The New York Times (NYT) باسىلىمى لاتىن گرافيكاسىنىڭ سوڭعى قابىلدانعان نۇسقاسىنا بايلانىستى ساۋالناما جۇرگىزگەن.  كوپ ماماندار سوڭعى قابىلدانعان نۇسقاداعى اپوستروۆتار سانىن كورىپ شوشىعاندىقتارىن جەتكىزگەن.  حالىقارالىق قاتىناستار  جانە تۇرىك زەرتتەۋلەرى  ميچيگان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى تيمۋر كوكاوگلۋدىڭ ايتىنشا بۇل نۇسقا ادامنىڭ كوزىن اۋىرتىپ جىبەرەدى.

دەسەك تە، قازاق ءتىلىنىڭ لاتىن الىپبىنە 2025 جىلعا دەيىن تولىق كوشىپ ءبىتۋى قازاقستاندىق لينگۆيستەردى كوبىرەك الاڭداتىپ وتىر.