سولتۇستىك قازاقستان ءوڭىرىنىڭ بىرنەشە كاسىپورنى سارالانعان ءتاريفتىڭ الىنىپ تاستالعانىنا نارازى. اسىرەسە، بۇل شارۋاسىن وسى تاريفكە ىڭعايلاستىرىپ، تۇنگى ۋاقىتقا بەيىمدەلگەن ءوندىرىس وشاقتارىنىڭ شىعىندارىن ارتتىرىپتى.

ەل كولەمىندە ۇسىنىلعان وسىنداي باستامانى ءاۋ باستا قولداعان كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى -  پەتروپاۆل نان-توقاش كومبيناتى. ايىنا 600 تونناداي ءونىم شىعاراتىن كومبينات نان مەن توقاشتاردىڭ ءبىر بولىگىن تۇندە يلەپ، پىسىرەدى دە، تاڭەرتەڭگىسىن ساۋداعا شىعارادى. سارالانعان تاريف ساياساتى كۇشىن جويعالى، كاسىپورىننىڭ اي سايىن ەلەكتر قۋاتىنا كەتەتىن شىعىنى 4 ملن تەڭگەگە ارتىپتى. بىلتىر ولار ءدال وسى كولەمدەگى قۋات ءۇشىن 9 ملن. تەڭگە تولەپ كەلگەن.

سارالانعان ءتاريفتىڭ از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە سولتۇستىكقازاقستاندىقتارعا عانا ەمەس، جالپى ەل كولەمىندەگى تۇتىنۋشىلارعا بەرگەن شاراپاتى از بولمادى. ماسەلەن، سقو كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وڭىرلىك كەڭەسىنىڭ مۇشەسى الەكساندر كازانسيەۆتىڭ سوزىنشە، ديففەرەنسيالدى تاريف كەشكى ۋاقىتتاعى ەلەكتر جەلىلەلىرىنە تۇسەتىن اۋىرتپالىقتى  كەمىتۋگە سەپتەسىپ، ەنەرگەتيكا جۇيەسىنىڭ قۋاتى ارتتى. ءوز كەزەگىندە، وسى ەنەرگيانى شىعارۋعا جۇمسالاتىن جانار-جاعارماي كولەمى ازايىپتى. وسىنىڭ ناتيجەسىندە قورشاعان ورتاعا شىعارىلاتىن قالدىقتار كولەمى دە اجەپتاۋىر تومەندەگەن. ەلەكتر قۋاتى ۇنەمدەلىپ قانا قوماي، ولاردىڭ جەلىلەر بويىندا جوعالۋى قىسقاردى دەيدى ماماندار. باستىسى، تۇتىنۋشى تاراپ كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە كەتەتىن شىعىندارىن ءبىراز قىسقارتا العان. ماسەلەن، 2016 جىلعى قاڭتاردىڭ 1-ىنەن سارالانعان ءتاريفتىڭ نەگىزىندە «سيەۆكازەنەرگوسبىت» ءجشس-نىڭ تۇتىنۋشىلارىنا، ونىڭ ىشىندە، جەكە تۇلعالارعا تۇنگى ۋاقىتتا ەلەكتر ەنەرگياسى ءۇشىن كۇندىزگىدەن 4 ەسەگە دەيىن ارزانىراق تولەۋ مۇمكىندىگىن بەردى. وسىلايشا، سارالانعان تاريفكە كوشكەندەر كەشكى 23.00-دەن تاڭعى 7.00-گە دەيىن ساعاتىنا قولدانىلعان 1 كۆت قۋات ءۇشىن 3،89 تەڭگەدەن ەسەپ ايىرىسسا، وزگە ۋاقىتتا قوسىمشا قۇن سالىعىمەن قوسا ەسەپتەگەندە، جارىقتىڭ ءبىر كۆت-ى ءۇشىن 16،82 تەڭگەدەن تولەيتىن. ال زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن سارالانعان تاريف ءتىپتى ءۇش كەزەڭگە ءبولىندى. «سيەۆكازەنەرگوسبىت» كاسىپورنى كەشكى ۋاقىتتا بەرەتىن ەلەكتر قۋاتىن ەڭ قىمباتقا باعالاعان. ءسويتىپ، 19.00 مەن 23.00ء-دىڭ اراسىلىعىندا تۇتىنىلعان ەنەرگيا ءۇشىن ىسكەر جاندار 34،22 تەڭگەدەن تولەۋى ءتيىس بولاتىن. كۇندىزگىسى 15،51 تەڭگەدەن اينالسا، ەڭ ارزانى – تۇنگى تاريف، 4،66 تەڭگەگە باعالانعان-دى. اققايىڭدار ولكەسىنىڭ تۇرعىندارى عانا ەمەس، كۇللى ەل حالقى وسىلايشا، قىسقا مەرزىمنىڭ ىشىندە، ەلەكتر ەنەرگياسىنا 3 ملرد تەڭگە ۇنەمدەپتى. بۇل 248 ملن. كۆت-ساعات ەلەكتر ەنەرگياسى. بۇدان بولەك، ماماندار، سارالانعان ءتاريفتىڭ كومەگىمەن 2020 جىلعا قاراي نەگىزگى جابدىقتاردىڭ توزۋىن قازىرگى 65-70 پايىزدان 45-50 پايىزعا دەيىن ازايتامىز دەگەن ورىندالماس بولمجامدارىن جاساپ تا قويعان ەدى. 

الايدا، وتكەن جىلعى شىلدەنىڭ 11-ىندە زاڭناماعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە ساي سولتۇستىك قازاقستان وڭىرىندە دە سارالانعان تاريف كۇشىن جويىپ، وسىعان دەيىنگى تارتىپكە ەتى ۇيرەنىپ، شىعىندارىن ءبىرشاما قىسقارتقان بيزنەسمەندەر مەن باسپانا يەلەرى سانىن سوعىپ قالدى.

ءبىر قىزىعى، ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتۋشى تاراپ – سيەۆكازەنەرگوسبىت، بۇل سارالانعان ءتاريفتىڭ كەسىرىنەن شاش-ەتەكتەن قارىزعا باتتىق دەپ بازىنالارىن ايتۋدا. ءتىپتى، «ءتيىمسىز» باعدارلامانىڭ اياسىندا حالىق پەن بيزنەستى تاۋلىكتىك ايماقتار بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتۋعا كەتكەن شىعىندارىنىڭ ەسەبىن قايتارماقشى. ول ءۇشىن جىلدىڭ باسىنان ءوز قىزمەتتەرىنىڭ قۇنىن قىمباتتاتىپ جىبەردى. مونوپولياعا قارسى كوميتەتتىڭ وبلىستىق دەپارتامەنتىنە ايتقان ۋاجدەرىنىڭ ءبىرى - وسى سارالانعان تاريف. وسىلايشا، جىعىلعانعا جۇدىرىق دەمەكشى، تاۋلىك كەزەڭدەرىنە قاراي وڭتايلاندىرىلعان تاريفتەن جۇرداي بولعان ءوڭىر تۇرعىندارىنا ەندىگى كەزەكتە، ەلەكتر ەنەرگياسى ءۇشىن تاعى 5 پايىزعا ارتقان شىعىندى قالتادان شىعارۋعا تۋرا كەلەدى.

باستاپقىدا ەلەكتر جەلىلەلەرىنە تۇسەتىن اۋىرتپالىقتى تاۋلىكتىڭ ۋاقىتىنا قاراي تۇراقتاندىرىپ، قۋات ۇنەمدەۋگە باعىتتالعان يگى ءىس ءسويتىپ، اراعا شامالى ۋاقىت سالىپ، قۇردىمعا كەتتى. ايتۋ كەرەك، سارالانعان تاريف الىنىپ تاستالعاندا، بۇل باستامانىڭ ەل كولەمىندەگى ناتيجەسى شامالى، وعان كوشكەندەر ساناۋلى دەگەن سىلتاۋ ايتىلعان-دى. كوكەيدى مازالاعان ساۋال – بۇل جوبا شىنىمەن-اق پايداسىز بولدى ما؟ ولاي بولسا، قاي مامان سانسىز شىعىندى ەسەپتەپ، ءتۇسىندىرىپ بەردى؟ الدە ول ءباز بىرەۋلەرگە ءتيىمسىز بولدى ما؟ ونى حالىق قولداماسا، مۇمكىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى از بولعان شىعار؟ قالاي بولعاندا، دا، وڭىرلەردى ارالاپ شىققان ق ر پارلامەنتىنىڭ دەپۋتتاتتارى الداعى ۋاقىتتا ۇكىمەت باسشىسىنا سولتۇستىكقازاقستاندىقتاردىڭ سالەمدەمەلەرىن جەتكىزىلىپ، ارنايى ساۋالدارىن جولدايتىن بولدى.

گۇلميرا شوقتىبايەۆا