فۋتبول — بۇل جاي عانا توقسان مينۋتتىق ويىن ەمەس، ول — ەموسيالاردىڭ، ۇلتتىق ماقتانىشتىڭ جانە ەرەكشە ەرلىكتەردىڭ جيىنتىعى. تاريح قويناۋىنا ۇڭىلسەك، كەيبىر ساتتەردىڭ ۋاقىت سىنىنا توتەپ بەرىپ، ۇرپاقتان-ۇرپاققا اڭىز بولىپ جەتكەنىن كورەمىز. نازارلارىڭىزعا الەمدىك فۋتبول تاريحىنىڭ باعىتىن وزگەرتكەن ەڭ ايتۋلى بەس وقيعانى ۇسىنامىز.
ءبىرىنشى كەزەكتە، 1986 جىلعى مەكسيكاداعى الەم چەمپيوناتىندا ورىن العان ديەگو مارادونانىڭ «قوس قىرلى» ەرلىگىن ايتپاۋ مۇمكىن ەمەس. ارگەنتينا مەن انگليا اراسىنداعى شيرەك فينال جاي عانا سپورتتىق باسەكە ەمەس، ەكى ەل اراسىنداعى ساياسي شيەلەنىستىڭ الاڭداعى كورىنىسى ەدى. وسى ماچتا مارادونا فۋتبول تاريحىنداعى ەڭ داۋلى گولدى — دوپتى قولمەن سوعىپ، ونى كەيىننەن «قۇدايدىڭ قولى» دەپ اتادى. ءبىراق ارادا نەبارى ءتورت مينۋت وتكەندە، ول ءوز قاتەسىن جۋىپ-شايعانداي، الاڭنىڭ ورتاسىنان جالعىز ءوزى شىعىپ، التى بىردەي اعىلشىن ويىنشىسىن، سونىڭ ىشىندە قاقپاشىنى دا الداپ ءوتىپ، «عاسىر گولىن» سوقتى. بۇل ەكى ەپيزود ءبىر ادامنىڭ بويىنداعى قۋلىق پەن كەمەڭگەرلىكتىڭ قاتار ءومىر سۇرەتىنىن دالەلدەپ، فۋتبول تاريحىنداعى ەڭ كوپ تالقىلاناتىن ساتكە اينالدى.
ەكىنشى ءبىر ۇلى وقيعا — 2005 جىلعى ىستامبۇلدا وتكەن چەمپيوندار ليگاسىنىڭ فينالى. بۇل ماچ «ليۆەرپۋل» مەن «ميلان» اراسىنداعى كەزدەسۋ عانا ەمەس، فۋتبولداعى سەنىمنىڭ سالتانات قۇرۋى ەدى. ءبىرىنشى تايمنان كەيىن يتاليالىق گراند 3:0 ەسەبىمەن الدا تۇردى جانە ستاديونداعى جانكۇيەرلەردىڭ كوبى ويىن تاعدىرى شەشىلدى دەپ ەسەپتەدى. الايدا، ەكىنشى تايمنىڭ العاشقى التى مينۋتىندا «ليۆەرپۋل» ءۇش گول سوعىپ، ەسەپتى تەڭەستىرىپ، بۇكىل الەمدى ەسەڭگىرەتىپ تاستادى. قوسىمشا ۋاقىت پەن پەنالتي سەرياسىنداعى اعىلشىنداردىڭ جەڭىسى «ەشقاشان بەرىلمەۋ» ءپرينسيپىنىڭ باستى سيمۆولىنا اينالدى. بۇل «ىستامبۇل كەرەمەتى» دەگەن اتپەن تاريحتا قالىپ، فۋتبولدىڭ بولجاۋعا كەلمەيتىن تابيعاتىن تاعى ءبىر مارتە پاش ەتتى.
فۋتبول تاريحى تەك جارقىن جەڭىستەردەن عانا ەمەس، اۋىر تراگەديالاردان دا تۇرادى. سونىڭ ءبىرى — 2014 جىلى برازيليادا وتكەن الەم چەمپيوناتىنىڭ جارتىلاي فينالى. تۋرنير يەلەرى مەن نەگىزگى فاۆوريت سانالعان برازيليا قۇراماسى گەرمانيادان 1:7 ەسەبىمەن ويسىراي ۇتىلدى. بەس دۇركىن الەم چەمپيوندارى ءۇشىن ءوز جانكۇيەرلەرىنىڭ الدىندا مۇنداي ەسەپپەن جەڭىلۋ ناعىز ۇلتتىق قاسىرەت بولدى. «مينەيراسو» دەپ اتالعان بۇل وقيعا برازيليالىق فۋتبول مەكتەبىنىڭ داعدارىسىن كورسەتىپ، نەمىس فۋتبولىنىڭ پراگماتيزمى مەن كۇشىن بۇكىل الەمگە مويىنداتتى. بۇل ناتيجە الەمدىك چەمپيوناتتار تاريحىنداعى ەڭ ءىرى ءارى ەڭ كۇتپەگەن سەنساسيا رەتىندە جازىلدى.
ءتورتىنشى وقيعا — زاماناۋي فۋتبولداعى ەڭ ۇلكەن «ەرتەگى» سانالاتىن «لەستەر ءسيتيدىڭ» 2016 جىلعى جەڭىسى. اعىلشىن پرەمەر-ليگاسى سياقتى قارجى مەن جۇلدىزدار شوعىرلانعان تۋرنيردە شاعىن عانا كلۋبتىڭ چەمپيون اتانۋى مۇمكىن ەمەس دەپ ەسەپتەلەتىن. بۋكمەيكەرلەر ولاردىڭ جەڭىسىنە 1-گە 5000 كوەففيسيەنت بەرگەن، بۇل ەلۆيس پرەسليدىڭ ءتىرى تابىلۋىمەن بىردەي مۇمكىندىك ەدى. الايدا، كلاۋديو رانەري باستاعان ۇجىم بارلىق لوگيكاعا قارسى شىعىپ، «مانچەستەر سيتي»، «چەلسي»، «ليۆەرپۋل» سياقتى الپاۋىتتاردى ارتقا تاستادى. بۇل وقيعا فۋتبولدىڭ تەك اقشا مەن ترانسفەرلەردەن تۇرمايتىنىن، كوماندالىق رۋح پەن دۇرىس ستراتەگيانىڭ كەز كەلگەن كەدەرگىنى جەڭەتىنىن كورسەتتى.
سوڭعىسى — ۇلى پەلەنىڭ 1970 جىلعى الەم چەمپيوناتىنداعى بەنەفيسى. مەكسيكاداعى بۇل تۋرنير فۋتبولدىڭ «التىن ءداۋىرىنىڭ» شىڭى بولدى. پەلە باستاعان برازيليا قۇراماسى سول ۋاقىتتاعى ەڭ ادەمى، ەڭ شابۋىلداۋشى فۋتبول ۇلگىسىن كورسەتتى. فينالدا يتاليانى 4:1 ەسەبىمەن جەڭگەننەن كەيىن، پەلە تاريحتا ءۇش رەت الەم كۋبوگىن يەلەنگەن جالعىز فۋتبولشى اتاندى. وسى جەڭىستەن سوڭ برازيلياعا «جيۋل ريمە» كۋبوگى (التىن نيكە) ماڭگىلىككە بەرىلدى. بۇل ءسات فۋتبولدىڭ تەك سپورت قانا ەمەس، جوعارى ونەر دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن ۋاقىتى رەتىندە ەستە قالدى.
بۇل بەس وقيعا — فۋتبولدىڭ ۇلى جىلناماسىنىڭ ءبىر بولشەگى عانا. ولار بىزگە جەڭىستىڭ ءتاتتى ءدامىن، جەڭىلىستىڭ اششى ساباعىن جانە ادام مۇمكىندىگىنىڭ شەكسىزدىگىن ۇعىندىرادى. سوندىقتان دا فۋتبول الەمدەگى ەڭ تانىمال سپورت ءتۇرى بولىپ قالا بەرمەك.
ورىنداعاندار: مادەنيەت اسحات، جاناتبەك ءنۇرالى
