ەركىن بولەكبايەۆ 2009 جىلى 27 ساۋىردەن 2010 جىلدىڭ 8-ساۋىرىنە دەيىن ساياسي تۇتقىن بولعان دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى caravan.kz-كە سىلتەمە جاساپ. ول بىشكەكتەگى  مەملەكەتتىك ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ تەرگەۋ يزولياتورىندا وتىردى. ەركىن بولەكبايەۆتى قۇرمانبەك باكييەۆتىڭ رەجيمىنە قارسى ادامدار تۇرمەدەن شىعارىپ الدى.

ساياساتكەر قىرعىزستانداعى ەڭ قاتال تۇرمەدە (حالىقتىڭ ايتۋىنشا) قانداي جاعدايدى باسىنان وتكەرگەنىن ايتىپ بەردى.

– مەن 106 كۇن ءبىر ادامعا ارنالعان 2،5 مەتر كامەرادا وتىردىم. كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىپ كورىڭىزشى، جالعىز ادام تىنىشتىقتا كۇنى-تۇنى وتىرادى. اراسىندا كورشى كامەرادان ەسىنەن اداسا باستاعان جازاسىن وتەۋشىنىڭ ايقايلاعان داۋسى شىعادى...قايتا تىنىشتىق. كىتاپ، گازەت وقۋعا تىيىم سالىنعان. كۇنىنە ءۇش ۋاقىت تاماق بەرەدى. مەن 27 نومەرلى كارسەردە وتىردىم. بۇلشىق ەتىم سەمىپ كەتپەۋى ءۇشىن كامەرانى اينالا جۇرەتىنمىن. تاڭ ەرتەڭ، تۇستە جانە كەشكە 500 قادام. جۇيكەڭ توزعان. باسىڭا ءتۇرلى ويلار كەلەدى، - دەيدى ەركىن بولەكبايەۆ

- تۇندە ۇزىن دالىزدەن جازاسىن وتەۋشىلەردىڭ زارلى، جىلاعان داۋىسى ەستىلىپ جاتادى. كەيدە كورشى كامەرالارعا تۇرمە قىزمەتكەرلەرى بەتپەردە كيىپ، جازاسىن وتەۋشىلەردى ۇرىپ كەتەتىن. بوستاندىقتا جۇرگەندە ول ادامدى تانىماس ءۇشىن بەتپەردە كيەتىن شىعار. ەر ادامدار شىداتپاس اۋرۋدان شىڭعىرىپ جىلايتىن. مۇنداي داۋىستارعا شىداۋ مۇمكىن ەمەس. باسقا كامەراداعىلار قارسىلىق رەتىندە ەسىكتى ۇرادى، ولار دا ايقايلاپ، شىڭعىرادى. بۇعان تەك جۇيكەسى مىقتى ادامدار عانا شىداي الادى.  

كامەرادا جارىقتى ەشقاشان جاقپايدى. ۇنەمى تۇنەكتە وتىراسىڭ. ءتۇرلى ەلەستەردى كورەسىڭ. ودان كەيىن داۋىستار ەستي باستايسىڭ. مەن وتىرعان تۇرمەنىڭ اكۋستيكاسى سۇمدىق. ەسىكتىڭ اشىلىپ، جابىلعان داۋسى قاتتى ەستىلەتىن. وعان ادامداردىڭ شىڭعىرعان داۋسىن قوسىڭىز.  

ودان كەيىن بىشكەكتەگى №1 تەرگەۋ يزولياتورىنا جىبەردى. وندا بىرنەشە مارتە قىلمىس جاساعاندار وتىرادى. ولار مەنى تالاي مارتە ارماتۋرامەن ۇرعان. «ەركىن-بايكە، كەشىرىڭىز. ءبىز ءسىزدى سىيلايمىز، ءبىراق ءبىزدى ۇرۋعا ماجبۇرلەپ وتىر» دەيتىن.

مۇنداي تۇرمەلەردە قيىندىق كورگەن سايىن بەدەلىڭ وسە بەرەدى. باستاپقى كەزدە سەنى تەكسەرىپ كورەدى. ەگەر بارلىق سىناقتان سۇرىنبەي وتسەڭ، سىيلايدى. مەن قيىندىقتى جەڭە الدىم. الايدا سول كۇندەردى ەسىمە السام سۇيەگىم سىرقىرايدى. ءبىراق ادام بارلىعىنا بويى ۇيرەنىپ كەتەدى ەكەن.

تۇرمەدە ادامدار بىرنەشە ساناتقا بولىنەتىن. ولاردىڭ ءبىرى قورلىق پەن سوققىعا توتەپ بەرگەندەر. مەن سولاردىڭ اراسىندا بولدىم.

جازاسىن وتەۋشىلەردىڭ اراسىندا «پاسىقتارى» دا بولدى. ولاردى ءولتىرىپ كەتپەۋى ءۇشىن وزگەلەردەن وقشاۋ ۇستايتىن. «پاسىقتار» دەپ بۇرىنعى قۇقىققورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن، ەكس-شەنەۋنىكتەردى جانە پروكۋرورلاردى اتايدى. ولار تۇرمە قوعامىنان الىستاتىلعاندار.

- ريەۆوليۋسيا كەزىندە قۇرمانبەك باكييەۆ بيلىكتەن كەتتى. ءسىز ول ۋاقىتتا تۇرمەدە بولدىڭىز با؟

ءيا. ريەۆوليۋسيا 2010 جىلى 7، 8 ساۋىردە بولدى. ەلدە ريەۆوليۋسيا بولعانىن كامەرالاستارىمنان ءبىلدىم. مەن وتىرعان تۇرمەدە راديو تىڭداۋعا، تەلەديدار كورۋگە، ۇيالى تەلەفون پايدالانۋعا بولاتىن.

كەشكە 2010 جىلدىڭ 7-ساۋىرىندە  مەنىڭ جاقتاستارىم تۇرمە ماڭىندا كوتەرىسلىسكە شىعىپ، مەنى تۇرمەدەن شىعارۋدى تالاپ ەتتى. تەرگەۋ يزولياتورىنىڭ باسشىسى مەنى بوساتىپ، ادامدارعا تۇرمەنى قيراتپاۋىن سۇراۋدى ءوتىندى.

- تۇرمەدەن كەيىن ءسىز بىردەن قىرعىستانننىڭ قارجى پوليسيا ءتوراعاسى قىزمەتىنە تاعايىندالدىڭىز با؟

مەن ەشكىمنەن ءوشىمدى المادىم. ءادىل بولۋعا تىرىستىم. سوندىقتان قىرعىزستاندا كۇزەتسىز جۇرە الامىن.

– ءسىز قارجى پوليسياسىنا ءتوراعا رەتىندە كەلگەندە بىردەن 2 ميلليون دوللاردىڭ تابىلعانى راس پا؟ ول اقشا كىمگە تيەسىلى؟

بۇل اقشانى ءبىز ريەۆوليۋسيادان كەيىن تاپتىق. بارلىعىن مەملەكەت قازىناسىنا جىبەردىك. مەن كەلگەنگە دەيىن قارجى پوليسياسىنىڭ ەكونوميكالىق جانە جەمقورلىق قىلىمىسىن اشكەرەلەۋ كورسەتكىشى تومەن بولعان. ماعان دەيىن 245 ميلليون سوم مەملەكەت قازىناسىنا قايتارىلسا، مەن ءتوراعا بولعاندا 1 ميلليارد 300 ميلليون سوم قايتارىلدى.

2010 جىلدىڭ مامىرىندا قارجى پوليسياسىنىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ تۋرالى سىبىس شىعا باستادى. وتىنبايەۆا ۋاقىتشا ۇكىمەتكە قول قويدى.   «357 ادام ىىم-گە،  240 – سالىق ينسپەكسياسىنا كەتەدى» دەگەندە، «بۇل تاپسىرمانى ورىندامايمىن، سىزگە دە رۇقسات بەرمەيمىن. بارلىق شەشىمدى جاڭا پارلامەنت قابىلدايدى» دەدىم.

مەن قىزمەتىمنەن كەتكەننەن كەيىن، قارجى پوليسياسى ءوز جۇمىسىن توقتاتتى. مەن ساياسي جۇمىسقا ارالاسا باستادىم. جاسىلداردىڭ پارتياسىن ودان كەيىن قازاقتار اسسوسياسياسىن باسقاردىم.

– وسى جاعدايلاردان كەيىن نەلىكتەن قازاقستانعا ورالمادىڭىز؟

قىرعىزستان – مەنىڭ وتانىم. مەن وسى ەلدىڭ ازاماتىمىن. مەنىڭ قىرعىزستانعا دەموكراتيا، ادام قۇقىعىن ساقتاۋ بويىنشا كوپ ەڭبەگىم ءسىڭدى. مەنى بىرنەشە مارتە قازاقتار اسسوسياسياسىنا ءتوراعا ەتىپ سايلادى. مەن تۇرمەدە وتىرعاندا قىرعىزداردىڭ كوبى مەنى بوساتۋدى تالاپ ەتىپ اشتىق جاريالاپ، قارسىلىق اكسياسىن وتكىزدى. تۋىپ، وسكەن جەرىمدى، حالقىمدى قالاي تاستاپ كەتەمىن؟