ادىلبەك جاقسىبەكوۆتى كەي سىن ايتۋشىلار «پرەزيدەنتتىڭ كولەڭكەسى» دەسەدى، ەندى ءبىرى «جەمقورلىقپەن شارۋاسى بولماعان»، «بۇگىنگى ساياسي جۇيەگە قاناعاتتانباعان، ساياسي ويىنعا بەيىمدەلۋگە تىرىسىپ جۇرگەن» ادام رەتىندە سيپاتتايدى. ال كۇنى كەشە ول «كولەڭكەدەن» دە، ساياسي ويىننان دا شىقتى.

26 شىلدەدە 64 جاسقا تولعان جاقسىبەكوۆ بىلتىر زەينەتكە شىعۋى كەرەك ەدى. الايدا نازاربايەۆ ونىڭ وكىلەتتىلىگىن 2022 جىلعا دەيىن سوزدى. بيىل شىعارادى دەپ ويلادىق. كەشە عانا بولجامىمىز ايداي كەلدى. نازاربايەۆتىڭ جارلىعىمەن پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى قىزمەتىنەن بوساتىلعان جاقسىبەكوۆ بيزنەس سالاسىنا قايتا تابان تىرەپتى.  ول ەندىگى ءوزىنىڭ «سەسنا» كورپوراسياسى اق ديرەكتورلار كەڭەسىن باسقاراتىن بولدى. ال ونىڭ ورنىنا استانا قالاسىنىڭ اكىمى بولعان اسەت يسەكەشيەۆ كەلدى.

بۇرىنعى كينەماتوگرافيست جانە كاسىپكەر ادىلبەك جاقسىبەكوۆ نازاربايەۆتىڭ جانىندا 20 جىلعا جۋىق ۋاقىت ءجۇردى. ساياسي ساراپشىلار ونى «ەسكى گۆارديا» وكىلىنە جاتقىزدى. جاقسىبەكوۆتىڭ ەڭبەك جولىنا ءبىر كوز جۇگىرتىپ شىعالىق...

بيزنەستەن بيلىككە دەيىن...

1995 جىلى ءابىش كەكىلبايەۆ ءتوراعالىق ەتكەن جوعارى سوت تارادى. جاڭا كونستيتۋسيا قابىلدانىپ، باسقارۋدىڭ جاڭا جۇيەسى ەنگىزىلگەن سوڭ ادىلبەك جاقسىبەكوۆ پارلامەنت دەپۋتاتى بولدى. قىسقا عانا ۋاقىت ىشىندە بيلىكتىڭ شىڭىنا شىعىپ ۇلگەردى. جۇرت مۇنى اقمولا قالاسىنىڭ استانا بولىپ وزگەرۋىمەن بايلانىستىردى. مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە كاسىپكەرلەر كىرە باستاعاندا ادىلبەك جاقسىبەك استانا قالاسىنىڭ اكىمى بولىپ تاعايىندالدى.

بىرنەشە جىلدان كەيىن ساۋدا جانە يندۋستريا ءمينيسترى بولدى. ال 2004 جىلى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى لاۋازىمىنا كەلدى. ءسويتىپ كاسىپكەر قازاقستانداعى بەلدى ساياسي فيگۋرانت اتاندى. جاقسىبەكوۆ ءتوراعالىق ەتكەن ۋاقىتتا بىرنەشە سايلاۋ كامپانيالارى ءوتتى، الايدا وپپوزيسيا ءبارىن دەرلىك «ادىلەتسىز» دەپ تانىدى.

پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنەن كەيىن جاقسىبەكوۆ «نۇر وتان» پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى، قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىسى، قورعانىس ءمينيسترى بولادى. ال 2016 جىلى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە قايتا ورالادى. مۇنى ساراپشىلار «ادەيى جاسالعان ويىن» دەپ بولجادى. سەبەبى، ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە ساياسي ويىنداردى وزدىگىنشە جۇرگىزە المايتىن ءارى باسقارا المايتىن ادام كەرەك بولدى.

بيزنەستەگى تابىسى مەن بيلىكتەگى جولى

20 جىلعا جۋىق بيلىكتە بولعانىمەن ەلدەگى قوعامدىق-ساياسي ماسەلەلەرگە باسىن قاتىرماعان ادىلبەك جاقسىبەكوۆتى حالىق بيزنەستەگى تابىسىن عانا مويىندايتىنداي. ءارى شىعارماشىلىقتان دا كەندە بولعان جوق.

قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىسى قىزمەتىندە بولا تۇرا جاقسىبەكوۆ 2008 جىلى ادەبيەت جانە ونەر سالاسى بويىنشا مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتاندى. قورعانىس ءمينيسترى بولىپ ءجۇرىپ-اق 2009 جىلى دەتەكتيۆتى ءفيلمنىڭ اۆتورى اتاندى.

مەملەكەتتىك قىزمەتكە اۋىسقان ۋاقىتتا ونىڭ «سەسنا» كومپانياسى ەلدەگى ەڭ ءىرى كورپوراسيالاردىڭ بىرىنە اينالدى. Forbes دەرەگىنە سايكەس، جاقسىبەكوۆ ەلدەگى ەڭ باي ەلۋ ادامنىڭ تىزىمىندە 11 ورىننان كورىندى. ال 498 ميلليون دوللار كاپيتالى بار ونىڭ ۇلى 39 جاستاعى داۋرەن جاقسىبەك اكەسىنەن وزىپ ءتۇسىپ، 8-ورىننان شىقتى.

2015 جىلى «سەسنابانك» قازاقستانداعى ەڭ ءىرى بانك سانالىپ، رەسەيلىك «پليۋس بانك» كورپوراسياسىنان 83 پايىز اكسيا ساتىپ العانى حابارلانعان.

ەلىمىزدەگى زاڭعا سۇيەنسەك، مەملەكەتتىك قىزمەتتە ىستەيتىن ادام كاسىپكەرلىكپەن اينالىسا المايدى. ءتىپتى ءوز كاسىبى بولا تۇرا مەملەكەتتىك قىزمەتكە اۋىسسا، كاسىبىن سەنىمدى باسقارماعا تابىستاپ كەتۋى ءتيىس. الايدا ساراپشىلار جاقسىبەكوۆتىڭ ساياسات پەن بيزنەستى تەڭ الىپ جۇرەتىن قاسيەتىن جوعارى باعالاعان.

پارلامەنت سەناتىنىڭ بۇرىنعى دەپۋتاتى ءۋاليحان قايسار ادىلبەك جاقسىبەكوۆ جونىندە ءبۇي دەدى:

«جاقسىبەكوۆ – جەمقورلىق داۋىنا ەشقاشان ىلىكپەگەن جان. الدەبىرەۋدىڭ «ادىلبەك جاقسىبەكوۆكە پارا بەرىپتى نەمەسە پارا الىپتى، يا بولماسا بىرەۋدىڭ كاسىبىنە بوگەت كەلتىرىپتى» دەگەن اڭگىمەنى ەستىگەن ەمەسپىن. ونىڭ بۇگىنگى ساياسي جۇيەگە كوڭىلى تولمايتىنى بايقالادى»، - دەي كەلە ونەر سالاسىندا ءبىلىم العان جاقسىبەكوۆتىڭ  ساياساتتاعى ءرولىن ايتىپ وتكەن.

«ول نۇرتاي ابىقايەۆ، يمانعالي تاسماعامبەتوۆ، مارات ءتاجين سىندى ساياسي ويىنداردى جۇرگىزە المايدى. تەك بەرىلگەن تاپسىرمانى مۇقيات ورىنداۋعا تىرىسادى. سوزگە دە شورقاق. بالكىم، ەلدىڭ نازارىندا بولعاندى ۇناتپايدى. سول سەبەپتى بيلىكتەگى «ءۇنى شىقپاس» شەنەۋنىكتىڭ ءبىرى دەپ بىلەمىن»، - دەگەن ەدى ءۋاليحان قايسار.

سىنعا كوپ ىلىكپەگەن شەنەۋنىك

نازاربايەۆتىڭ جانىندا جۇرگەن ادىلبەك جاقسىبەكوۆتى سىناۋشىلار دا از بولدى. الايدا 2016 جىلى ەلباسىنىڭ نەمەرەسى ايسۇلتان نازاربايەۆ تاراپىنان ايتىلعان سىن الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارى اراسىندا رەزونانس تۋدىرعان.

قازاقستان فۋتبول فەدەراسيا باسشىلىعىن سىنعا العان ايسۇلتان نازاربايەۆ فۋتبول توڭىرەگىندەگى كەلەڭسىزدىكتەردىڭ بارىنە پرەزيدەنتتىڭ اينالاسىنداعى جوعارى ايلىق الاتىن شەنەۋنىكتەردى كىنالادى. قاتارىندا ادىلبەك جاقسىبەكوۆ تە بار. پرەزيدەنتتىڭ نەمەرەسى ولاردى «ورتا عاسىردا قالىپ قويعان» دەپ ايىپتاپ، نازاربايەۆتىڭ جانىندا «ءدال سونداي ادامدار» وتىرعانىنا قاپالاندى. ءتىپتى ولاردى «مەملەكەت ءۇشىن ءقاۋىپتى» دەپ اتادى.

جەلى قولدانۋشىلارى تالقىلاعانىمەن بيلىك بىلق ەتپەدى. نازاربايەۆ تا ءوزىنىڭ ەسكى قۇرامىنان باس تارتپادى.

دەرەككوز: «ازاتتىق راديوسى»، اسىلحان ماماش ۇلى

اۋدارعان: گۇلىم جاقان