ازاماتحان ءامىرتاي: "جاسىل الەم" پارتياسى اگرەسسيالىق ساياسات ۇستانبايدى

/uploads/thumbnail/20190222003332092_small.jpg

قازاقستان قوعامىندا تاعى ءبىر پارتيا قۇرىلماقشى. ءقازىر ونىڭ العىشارتتارى جاسالىپ جاتىر. ول  –  «جاسىل الەم» دەپ اتالادى. ءبىز وسىعان وراي قازاقستانداعى ەكولوگيالىق ماسەلەلەرگە قاتىستى باتىل ويلارىن ايتىپ، جاسىلدار پارتياسىن قۇرۋعا ىنتا ءبىلدىرىپ جۇرگەن «بايتاق بولاشاق" ەكواليانسىنىڭ  ءتوراعاسى ازاماتحان ءامىرتايعا ءبىرقاتار سۇراقتار قويدىق.

–جاسىلدار پارتياسىن قۇرۋدىڭ قاجەتتىلىگىن قازاقستان حالقى قانشالىقتى سەزىنىپ وتىر؟

–الەمدە ەكولوگيالىق ماسەلە – ەڭ باستى ورىندا. ال ادامزات ودان ارى ءومىر ءسۇرۋى ءۇشىن پلانەتانى امان ساقتاپ قالۋىمىز كەرەك. مۇنىڭ بارلىعى بىرەۋلەرگە كۇلكىلى، ەكىنشىلەرگە تۇسىنىكسىز بولۋى مۇمكىن. ءبىراق بۇل – قاتە. 2050 جىلدارى تەڭىز، مۇحيتتاردا تىرشىلىك اتاۋلى جوعالادى دەگەن بولجام بار. 2030 جىلى الەم +2 گرادۋسقا جىليدى. ال عالام +3 گرادۋسقا جىلىنسا، ۇلكەن داعدارىسقا كەزىگەدى. الەمدە بۇگىندە 7 ميلليارد 600 ميلليونداي ادام ءومىر سۇرەدى. ءوندىرىس دامىپ جاتىر. مۇنىڭ بارلىعى كليماتقا اسەرىن تيگىزۋدە. ون توعىزىنشى عاسىردىڭ سوڭىندا الەمدە 1 ميللياردتىڭ شاماسىندا ادامدار تۇردى. ال بۇگىن حالىقتىڭ سانى 7 ميللياردتان استى. حالىقتىڭ سانى جەتى ەسە ءوستى. بۇل  ءوسىم دە كليماتقا اسەرىن تيگىزەدى . «ينتەگراسيالىق بىرىگۋ پروسەسى كەرەك» دەپ ايتقانىمىزبەن، ءار مەملەكەت ءقازىر ءوزىنىڭ امبيسيالىق ساياساتىن جۇرگىزىپ وتىر. جانتالاسا قارۋلانۋ كۇشەيدى. مۇنىڭ ءبارى دە ەكولوگياعا تونگەن ۇلكەن ءقاۋىپ. ال تاريحتا تالاي اپات پەن سىناق، جارىلىستار بولدى. ودان وراسان زور زيان شەكتىك. دەمەك، ەكولوگيا ءبىلىمى، بىلىگى، پاراساتى بار ادامداردىڭ ورتاق بىرىگۋىنە الىپ كەلەدى.

ال قازاقستان عالامنان تىسقارى ءومىر سۇرە المايدى. ونىڭ ۇستىنە ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز ەكولوگياعا جاقىن، كوشىپ-قونىپ، تابيعاتپەن ەتەنە جاقىن ءومىر ءسۇردى. ءبىراق قازىرگى جاعداي باسقا . ءبىز ەكولوگياعا قاتىستى الەمدىك كەلىسىمدەردىڭ بارلىعىن دا زاڭدى تۇردە بەكىتتىك. ءبىراق ونى ءقازىر ورىنداپ وتىرمىز با؟ «جاسىل ەكونوميكا»، «تابيعاتتى قورعاۋ كەرەك» دەپ مىنبەرلەردەن ءجيى ايتامىز. ءبىراق بىردە ءبىر ءىسىمىزدى جۇيەلى تۇردە جاساي الماي وتىرمىز. بۇگىنگى تاڭدا بۇعان كوزىمىز انىق جەتىپ وتىر: ول ءۇشىن بىزگە تەك  ساياسي پارتيا كەرەك.

«جاسىل الەم»  پارتياسىن حالىق قانشالىقتى قولدايدى؟

–ءبىزدىڭ  ويىمىزشا، حالىقتىڭ 20 پايىزى بىزگە داۋىس بەرەدى.

ونى قانداي دەرەكتەرگە سۇيەنىپ،  سەنىمدى  ايتىپ وتىرسىز؟

–بىرىنشىدەن، ءبىزدى اعا ۇرپاق پەن ورتا بۋىن وكىلدەرى تولىق قولدايدى. ەكىنشىدەن ايەل –انالاردىڭ باسىم بولىگى بىزگە سەنىم ارتادى. ويتكەنى ولار كۇندە تىكەلەي ەكولوگيالىق پروبلەمالارمەن بەتپە بەت كەزدەسىپ وتىر. ءبىزدىڭ قولداۋشىلارىمىز – ءبىلىمدى، ساۋاتتى، تۇسىنىگى مول، جامان مەن جاقسىنى ايىرا بىلەتىن ادامدار.

–«جاسىل الەم» پارتياسى تىركەلمەي تۇرىپ، پارلامەنتكە باراتىنىڭىزداردى جاريالاپ جىبەردىڭىزدەر. ەڭ الدىمەن مۇنى بيلدىك قولداي ما؟ باستى ساۋال دا وسى.

–پارتيا تىركەۋدەن وتكەننەن كەيىن ول زاڭدىق قۇقىقتىق كۇشكە يە بولادى. سوندا عانا ءماسليحات پەن پارلامەنتتىك سايلاۋعا تۇسە الادى. ءبىراق زاڭدا ناقتى جازىلعان: پارتيا قۇرىلماي تۇرىپ-اق، تىركەۋسىز جۇمىس ىستەۋگە بولادى.  ول – حالىقتىڭ قولىن جيناۋ، ۇيىمداستىرۋ كومتيتەتىنىڭ جۇمىسى، ءارتۇرلى شارالار مەن دوڭگەلەك ستولدار، جيىن وتكىزۋ. ءيا، زاڭدىلىققا ساي پارتيا رەتىندە تىركەلۋ ءۇشىن ءبىز الداعى ۋاقىتتا قاجەتتى قۇجاتتارىمىزدى تاپسىرامىز. ءبىراق قالاي ايتقاندا دا، قازاقستاندا جاسىلدار پارتياسى پايدا بولۋى كەرەك. ءقازىردىڭ وزىندە حالىقتان قول جيناۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر.

ال پارتيادا قاتارىندا ەل تانيتىن، حالىقتى سوڭىنان ەرتە الاتىن زيالى قاۋىم وكىلدەرى بار ما؟

–ەكولوگيالىق قۇندىلىقتى جەتكىزۋ تۇرعىسىندا  ءبىزدىڭ ماقساتىمىز ايقىن. ەل تانيتىن، حالىق قادىرلەيتىن زيالى قاۋىم وكىلدەرى ارامىزدا جەتەرلىك. بىزدە اقساقالدار كەڭەسى بار. اقساقالدار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، قۇرمەتتى پرەزيدەنتىمىز – ولجاس ومار ۇلى سۇلەيمەنوۆ. ول الەمدىك دەڭگەيدەگى تۇلعا.، سەمەي پوليگونىن جابۋدا ولجاستىڭ ەڭبەگى ۇلكەن. ونى ەشكىم دە جوققا شىعارا المايدى. حالىق سوڭىنان ەردى. 3 ميلليوننان استام ادام سەمەي پوليگونىن جابۋعا قاتىستى قولدارىن قويدى. پرەزيدەنت جارلىق شىعاردى. سەمەي پوليگونى جابىلعاننان كەيىن الەمدە 5 سىناق الاڭى ءوز جۇمىسىن توقتاتتى. بۇگىن دە ەكولوگيالىق پروبلەمالار ولجاس ومار ۇلىنىڭ  نازارىنان تىس قالعان ەمەس. دەمەك مۇنىڭ بارلىعىن ءبىز جوقتان جاساپ وتىرعان جوقپىز. سونداي-اق، تورەگەلدى شارمانوۆ، امانگەلدى ايتالى، يراك ەلەكەيەۆ، اسقار جۇمادىلدايەۆ، سەيداحمەت قۇتتىقادام سياقتى جۇزدەگەن تانىمال ازاماتتار ءبىزدىڭ قوزعالىستىڭ، پارتيانىڭ بەلسەندى مۇشەلەرى.

ارينە، ەكولوگيالىق ماسەلە وتە وزەكتى. قازاقستاندا بۇل ماسەلە كوكەيكەستى. مۇنداي جاعدايدا «جاسىل الەم»  پارتياسى قانداي ساياسات ۇستانادى؟

–ءبىز ەشقاشان اگرەسسيالىق باعىت ۇستانبايمىز. ءبىزدىڭ ۇستانىم – كومپروميستىك ساياسات. ناقتى ايتقاندا، ءاربىر اگرەسسيا ەكولوگياعا زيانىن كەلتىرەدى. ءبىز بارىمەن كەلىسىمگە كەلىپ، بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە تىرىسامىز. ال ەكولوگيالىق قۇندىلىقتىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى، ادامنىڭ رۋحاني مادەنيەتىن كۇشەيتەدى. ارينە الەۋمەتتىك ماسەلە ەشقاشان دا ۇمىت قالماق ەمەس. اقيقاتىندا، ەكولوگيالىق پروبلەما بۇگىنگى تاڭدا الەۋمەتتىڭ جاعدايىنا، دەنساۋلىعىنا دا زيانىن تيگىزىپ جاتقان جوق پا؟! كوپ بالالى انالاردىڭ ءوزى ەكولوگيانىڭ زيانىن تارتىپ وتىر. ءاربىر ەكىنشى تۋىلعان بالا اللەرگيا اۋرۋىنا ۇشىرايدى. ال بۇل ەكولوگياعا تىكەلەي قاتىستى. ماسەلە مىنادا: ءبىز ەكولوگيانى قورعاي وتىرىپ، ادامزاتتى قورعايمىز. ەكولوگيا بۇل–ادامداردىڭ ىشكەن تاماعى، كيىمى، دەنساۋلىعى مەن تازا اۋاسى، قورشاعان ورتا مەن جانۋارلار الەمى ەمەس پە؟ دەمەك، تابيعاتتى قورعاۋ– بۇل ادامزاتتى قورعاۋ.  بۇل – جاسىلدار پارتياسىنىڭ باستى ۇستانىمى.

سۇحباتىڭىزعا راحمەت!

 

قاتىستى ماقالالار