"قازاق دالاسى ونسىز دا ورىستىڭ سىناق الاڭى بولىپ كەلدى." اەس-تىڭ سالىنۋىنا قارسىلار كوبەيۋدە

/uploads/thumbnail/20190404172534436_small.jpg

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ العاشقى ساپارىن رەسەي ەلىنەن باستاعانى بەلگىلى. رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆقا كرەملدە وتكەن  كەلىسسوز كەزىندە "قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانسياسىن سالۋدى" ۇسىنعان. وسىعان سايكەس ءبىرقاتار ساياساتكەرلەر پىكىر بىلدىرۋدە دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى.

كەلىسسوزدەن سوڭ وتكەن باسپا ءسوز جيىنىندا پۋتين توقايەۆ ەكەۋى "بەيبىت اتوم سالاسىنداعى سەرىكتەستىك" جايلى تالقىلاعانىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، "ۋران ءوندىرۋ جانە بايىتۋ بويىنشا قازاقستان مەن رەسەيدىڭ بىرلەسكەن التى ونەركاسىبى جۇمىس ىستەيدى". "ارىپتەستىكتىڭ جاڭا فورماسىنا ءوتۋدى" ۇسىنعان پۋتين "قازاقستاندا رەسەي تەحنولوگياسىمەن اتوم ەلەكتر ستانسياسىن (اەس) سالۋ" جايلى ۇسىنىس تاستادى.

وسىعان بايلانىستى ءبىرقاتار قازاقستاندىق ساياساتكەرلەر مەن كوپشىلىك  قاۋىم اەس-تىڭ سالىنۋىنا بايلانىستى الەۋمەتتىك جەلىدە وزدەرىنىڭ قارسىلىقتارىن بىلدىرۋدە

ايدوس سارىم:  اەس دەگەن بالەنىڭ ەش قاجەتى جوق قازاققا. 
اسىرەسە، رەسەيدىڭ تەحنولوگياسى ەكەنىن ەسكەرسەك، ءتىپتى كەرەگى جوق. اەس-تى توقتاتۋ ەاەس-تى توقتاتۋدان قيىن! سوندىقتان "ۇسىنىسىڭىزعا راحمەت" دەپ قۇتىلا سالۋ كەرەك. شەندىلەر حالىقتىڭ پىكىرىن بىلمەي جاتىپ، ورتاق مولانىڭ ورنىن ىزدەگەندى قويسىن!

ساياساتكەر دوسىم ساتپايەۆ رەسەي تاراپىنان ۇسىنىلىپ وتىرعان اتوم ەلەكتر ستانسياسىن سالۋ — تەك ەكونوميكالىق ساياساتتى كوزدەپ وتىرعان جوق، سونداي-اق ونىڭ استارىندا ۇلكەن ساياسي ماسەلەنىڭ جاتقاندىعىن ايتادى. ول ءبىزدىڭ مەملەكەت اتوم ەلەكتر ستانسياسىن سالۋدان گورى،  گاز ونەركاسىبىندە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىنا جانە قورشاعان ورتاعا ءقاۋىپ توندىرمەيتىن، ادامدارعا پايدا اكەلەتىن جانە ەكونوميكانى دامىتا الاتىن جاعدايلاردى جاساۋ كەرەكتىگىن ايتادى.

الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىسى ەستاي جايلىباي بولسا: "قازاقستاندا اەس سالۋ ماسەلەسى 20 جىلدان بەرى كوتەرىلىپ كەلەدى . تاپ ءقازىر ەلدە ەلەكتروەنەرگيا تاپشىلىعى جوق ، الداعى كەزدە بولۋى مۇمكىن دەيدى. ال جالعىز اەس ول قاجەتتىلىكتى وتەي المايدى. رەسەيدىڭ 10 اەس ء-ى بارلىق سول ەلدەگى ەلەكتروەنەرگيانىڭ 18 پايىزىن عانا بەرىپ تۇر. ەندى ەسەپتەپ كورىڭىز، بىزگە قانشا سالۋ كەرەك ەكەنىن، ونى ءبىز سياقتى جەرى ۇلكەن ەلگە  تاسىمالداۋ قيىندىعىن، باعاسى قانشا بولاتىنىن؟ ونىڭ ۇستىنە ، ءبىزدىڭ كومىر ءوندىرىسى، ونداعى جۇمىسشى، باسقا دا ماماندار قايدا قالادى؟ ەڭ باستى ماسەلە - قاۋىپسىزدىك ، قانشا جەردەن سەندىرسە دە ، حالىقتىڭ باسىم بولىگى بۇعان قارسى. الەمنىڭ ءبىرتالاي دامىعان ەلدەرىنىڭ ءوزى باس تارتىپ جاتقاندا ، سالعىرتتىق پەن جاۋاپسىزدىعىمىز ءمالىم بىزگە نە جورىق دەسەيشى ! اەس ء-تىڭ قاجەتى جوق. باسقا ەنەرگورەسۋرستار جەتكىلىكتى، قولدان كەلگەنشە «جاسىل ەنەرگيا» پايدالانۋعا كۇش سالۋ كەرەك. تۇبەگەيلى قارسىمىن. اەس سالۋعا ەش نەگىز جوق". — دەيدى.

جولىمبەك ماكىش: ەگەر ورىستار تەحنولوگيالارىنىڭ كەرەمەت ەكەنىنە سونشالىقتى سەنىمدى بولسا، ونى الدىمەن وزدەرىندە سالار ەدى. ول ۇسىنىستىڭ ارعى جاعىندا وسىنداي سەنىمسىزدىك جاتىر. سوندىقتان ونى قازاقستاندا سالۋدى ۇسىنىپ، وزدەرىن قاۋىپ-قاتەردەن اۋلاق ۇستاعىسى كەلدى. ساقتىقتا قورلىق جوق. سوسىن تاعى ءبىر بايقاعانىم، ولار ءالى دە قازاقستانعا وزدەرىنە باعىنىشتى ەل سەكىلدى قارايدى. بۇل «ۇسىنىستا» دا تۋرا سونداي پيعىل جاتىر. ولار قازاقستاندا اەس سالۋ ماسەلەسىنە – يمپەريانىڭ ءبىر گۋبەرنياسىنداعى سالىناتىن ءبىر جاڭا جوبا سەكىلدى قاراپ وتىر. ءقازىر ءبىز كەز كەلگەن سالادا ولارعا ەسە جىبەرىپ، قاتتى ۇتىلىپ جاتىرمىز. «ورىستارمەن جاسالعان كەز كەلگەن كەلىسىم – ونى جازعان قاعازدىڭ قۇنىنا دا تاتىمايدى!» دەگەن ەكەن گەرمانيانىڭ اتاقتى كانسلەرى بولعان وتتو فون بيسمارك. ەكى جاقتىڭ مۇددەسى بىردەي قورعالعان تەڭ كەلىسىم جاسايتىن جاعدايعا جەتپەيىنشە، ولارمەن بىرلەسىپ ىستەيتىن مۇنداي ءقاۋىپتى جوبادان باس تارتا تۇرعان دۇرىس. — دەپ كوزقاراسىن ءبىلدىردى الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا.

جانات كامييەۆ: قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانسالارىن سالۋعا ەشقانداي نەگىز جوق - بۇل بىرنەشە رەت دالەلدەندى. نەلىكتەن پۋتين ءبىزدى اتومدىق ەلەكتر ستانسيالارىنا ماجبۇرلەيدى؟ قازاقستان سەمەي سىناقتارىنىڭ سالدارىن ءالى ارىلا قويعان جوق،  ءقازىردىڭ وزىندە رادياسيالىق قالدىقتاردىڭ زيانى بار. بايقوڭىر جانە رەسەي سىناق الاڭدارى، كاسپيي تەڭىزىندەگى ەكولوگيالىق اپاتتار. وسىلاردىڭ ءوزى جەتكىلىكسىز بە؟ اتومدىق ەلەكتر ستانسيالارىنىڭ قۇرىلىسىنا ءتىپتى جول بەرمەۋ كەرەك. 

ۇلاربەك دالەي ۇلى: "قازاق جەرىنەن اەس سالۋدىڭ كەرەگى جوق.

سەبەبى: 1. «جاسىل ەنەرگيا» ۇرانىمەن نەشە ميلليارد دوللار شىعارىپ، ەلوردادا حالىقارالىق ەكسپو كورمەسىن وتكىزدىك. ەلدىڭ بولاشاقتاعى ۇلكەن جوسپارى دا سوعان جەتۋ.
2. ورتالىق جانە سولتۇستىك وڭىرلەردە كومىردەن باس تارتىپ، گازداندىرۋ جوباسى باستالۋدا. وعان دا نەشە ميلليارد دوللار كەتەدى.
3. ەلىمىز اۋماعىندا الىپ بارا جاتقان ەنەرگيا تاپشىلىعى جوق. كەمى 50 جىلعا جەتەتىن ەنەرگيا كوزى بار.
«اەس-تى جاقسى تەحنولوگيامەن سالسا، ەش زيانى جوق» دەگەن الداۋ سوزگە سەنبەيىك! قازاق دالاسى ونسىزدا ورىستىڭ سىناق الاڭى بولىپ كەلدى. اتومنىڭ اتى اتوم!"

مىنە ءبىز ساراپقا سالعان ازاماتتاردىڭ بارلىعى دا قازاقستاندا اەس سالۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەندىگىن العا تارتادى. ءبىراق بۇگىن ءبىرقاتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى اتالعان جوبانىڭ، ياعني اەس-نىڭ الماتى وبلىسىندا سالىناتىنىن حابارلاپ ۇلگەردى. بۇل جوبا ىسكە اسا ما، جوق پا، ونى ءبىزدىڭ بيلىك ءالى دە باعامدايدى دەپ ويلايمىز.

 

 
 

قاتىستى ماقالالار