سايلاۋعا قاتىسىپ، بولاشاق ەل پرەزيدەنتىنە داۋىس بەرۋ – ازاماتتىق بورىشىمىز. وسىنداي ۇستانىمداعى الماتى قالاسىنىڭ بىرنەشە بازار باسشىلارى 9 ماۋسىم – ق ر پرەزيدەنتىن سايلاۋ كۇنىن سانيتارلىق كۇن دەپ جاريالاۋعا شەشىم شىعاردى. كۇنى كەشە «اق بۇلاق»، «تۇركسىب»، «ارلان» جانە «كەرۋەن» ساۋدا ورتالىقتارى كوتەرگەن باستامانى بۇگىن تاعى بەس بازار قولدادى. ولار: «كەنجەحان»، «قازىنا»، «يۋپيتەر»، «سالەم» جانە «راحات-2».

ساۋدا نارىعىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىنا نەبارى بەس جىل عانا بولسا دا، «كەنجەحان» بازارى بۇگىندە 1300-دەن استام ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. جۇمىس كۇندەرى وندا شامامەن 3-4 مىڭ، ال دەمالىس كۇندەرى 5-6 مىڭعا دەيىن ساتىپ الۋشى بارادى. ياعني، قالاداعى ءىرى ساۋدا ورىندارىنىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى.

«ءبىز 9 ماۋسىمدى سانيتارلىق كۇنى دەپ جاريالاعان كاسىپكەرلەر باستاماسىن قولدايمىز. بىرىنشىدەن، سايلاۋ – وتە ماڭىزدى ناۋقان. ءبىزدىڭ ساتۋشىلارىمىز دا، بازارعا كەلۋشىلەر دە سايلاۋعا قاتىسۋى كەرەك. ءوزىمىز دە سول كۇنى تاڭەرتەڭ ەرتە تۇرىپ، وتباسىمىزبەن بارىپ، مەرەكەلىك كوڭىل-كۇيمەن ءوزىمىز قالاعان ۇمىتكەرگە داۋىس بەرگەلى جاتىرمىز. كەيىن «ءوي، باسقا ەلدە انانداي بوپ جاتىر، بىزدە مىناداي» دەپ كوڭىلىمىز تولماي وتىرماس ءۇشىن، ءارقايسىمىز ءوز تاڭداۋىمىزدى جاساۋىمىز كەرەك. بىزگە ق ر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى سەكىلدى، سونىڭ جاساعان يگى باستاماسىن ءارى قاراي جالعاستىراتىن، ەلدە تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتايتىن ادام قاجەت. تاۋەلسىزدىك العالى 30 جىلدا سارا جول سالىندى عوي، ءبىز ەندى سول جولدا ءجۇرۋدى قالايمىز»، – دەيدى «كەنجەحان-2» بازارىنىڭ ديرەكتورى راحمەتجان سەيىتوۆ.

راحمەتجان سەيىتوۆتى ارىپتەسى – «يۋپيتەر» بازارىنىڭ ديرەكتورى ەۆگەنيي يگۋمنوۆ تا قولداپ وتىر. ەلىمىزدە 2000 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان بازار يەلىگىندە 100-دەن اسا كاسىپكەر جۇمىس ىستەسە، كۇندەلىكتى 500-گە جۋىق ادام وسىندا كەلىپ ساۋدا جاسايدى.

«بۇل سايلاۋدىڭ ءجونى بولەك: جاڭا پرەزيدەنت كەلىپ، جاڭا ساياسات جۇرگىزىپ، جاڭا باعدارلاما جاسالماق. ال، ونىڭ قانداي بولاتىنى ءار قايسىمىزدىڭ تاڭداۋىمىزعا بايلانىستى. سوندىقتان ءبىز وعان ءاتۇستى قاراماۋىمىز كەرەك. ال، ءبىزدىڭ بازاردىڭ جۇمىسى تاڭەرتەڭ 10.00-دە، كەيدە ەرتەرەك باستالىپ، كەشكى 19.00-20.00-گە دەيىن جالعاسادى. سول سەبەپتى داۋىس بەرۋ ءۇشىن تاڭەرتەڭ ەرتە، نە كەشكە عانا بوساي الامىز. سوندىقتان وسىنى ەسكەرە كەلە، ءبىز ادامدار جۇمىسقا الاڭداماي، قالاعان كەزىندە داۋىس بەرىپ، وتباسىمەن بىرگە دەمالسىن دەپ، 9 ماۋسىمدى سانيتارلىق كۇنى دەپ جاريالاۋدى ءجون كوردىك. نەگىزى، بىزدەن گورى ساتۋشىلاردىڭ وزدەرى سولاي بولعانىن قالادى: ول كۇندى مەرەكە سەكىلدى وتباسىمىزبەن بىرگە وتكىزسەك دەگەن ۇسىنىس تاستادى»، – دەيدى«يۋپيتەر» ساۋدا ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ەۆگەنيي يگۋمنوۆ.

ەل كوپ باراتىن كەلەسى ءبىر ساۋدا ورتالىعى – «قازىنا» بازارى. 2015 جىلى قۇرىلعان بۇل مەكەمەدە كاسىپكەرلەرگە ارناپ 936 ورىن سالىنعان. ازىرگە ونىڭ 30-40 پايىزدايى عانا ىسكە قوسىلعان، ياعني، سونىڭ وزىندە 400-دەي كاسىپكەر كۇندەلىكتى جۇمىس ىستەپ وتىر.

«9 ماۋسىم – ءبىز، ياعني، بارشا قازاقستان حالقى ءۇشىن ەرەكشە كۇن. «اق بۇلاق»، «كەنجەحان» بازارلارى بۇل كۇندى تازالىق كۇنى دەپ جاريالاۋ باستاماسىن كوتەرگەن ەكەن. ءبىز دە ءوزىمىزدىڭ كاسىپكەرلەرىمىزبەن اقىلداسىپ ەدىك، ولار قۋانا قابىلدادى. سەبەبى سايلاۋ – بەس جىلدا بولاتىن وقيعا. ياعني، ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاعىمىزدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن ءبىز بۇگىن قامدانىپ، دۇرىس تاڭداۋ جاساۋىمىز قاجەت. سەبەبى بىزدە بۇدان باسقا وتان جوق. ەندەشە، وتانىمىز ءۇشىن، ونىڭ ەرتەڭى ءۇشىن، ءوز بولاشاعىمىز ءۇشىن داۋىس بەرەيىك. سايلاۋ كۇنى ءوزى كوپ يىگىلىكتەر بولعالى جاتىر، قوعامدىق كولىكتەر تەگىن جۇرەدى دەيدى. ياعني، وسى تۇستا ءبىزدىڭ دە وسى ءبىر يگىلىككە قوسقان ۇلەسىمىز بولسىن دەپ، كاسىپكەرلەرىمىزگە دەمالىس سىيلادىق»، – دەيدى الاتاۋ اۋداندىق، «قازىنا» بازارىنىڭ ديرەكتورى بولات قاسىمحان ۇلى.

ال، «سالەم» بازارىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان مامەت ۇلى بولسا، ەڭ باستىسى ەلدەگى قازىرگى تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىك ساقتالۋى كەرەك دەدى. العاش تاۋەلسىزدىك العان 90-جىلداردىڭ قيىندىعىن، سول تۇستا ەلدى قيىندىقتان وسى بازارلاردىڭ الىپ شىققانىن ەسكە العان باقىتجان مامەت ۇلى بۇگىنگى جاعدايعا «قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامان» دەگەن باعا بەردى.

«9 ماۋسىمدا بولاتىن سايلاۋعا قاتىسىڭىزدار دەپ قاراماعىمىزداعى بارلىق كاسىپكەرلەرگە ايتىپ جاتىرمىز. سول ءۇشىن ارنايى دەمالىس بەرىپ، ول كۇندى سانيتارلىق كۇن دەپ جاريالادىق. سەبەبى سايلاۋ – ەل ومىرىندەگى شەشۋشى ءسات. ال، ءبىز جاڭا پرەزيدەنتتەن ەلىمىزدىڭ وسى قازىرگى تىنىشتىعى مەن تۇراقتىلىعىن ساقتاعانىن كۇتەمىز. سونداي-اق كەلەسى پرەزيدەنت كاسىپكەرلەرگە ءدال قازىرگىدەي قولداۋ كورسەتىپ، جەڭىلدىكتەر مەن جاعداي جاساسا دەيمىز»، – دەدى باقىتجان مامەتوۆ.

رەسمي تۇردە 2000 جىلدارى اشىلىپ، 2014 جىلى مودەرنيزاسيالانعان «سالەم» ساۋدا ورتالىعىندا ءقازىر 380-دەي ساۋدا نۇكتەسى بار كورىنەدى. بازار 2،5 گا اۋماقتى الىپ جاتىر. بازار باسشىسى مەملەكەتتىك قولداۋىمەن مۇندا كاسىپكەرلەرگە جايلى جاعداي جاسالىپ، سوڭعى فورماتپەن جۇمىس ىستەپ جاتقاندارىن اتاپ ءوتتى.

9 ماۋسىمدى سانيتارلىق كۇنى دەپ جاريالاپ، ول كۇنى بازارلاردىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ تۋرالى باستامانى قولداۋشىلاردىڭ قاتارىندا «راحات-2» ساۋدا ورنى دا بار. 

«وتە ورىندى شەشىم دەپ ويلايمىز. ول كۇنى ءبىز وسىندا ۇساق-تۇيەك جوندەۋ جۇمىستارىن جاسايمىز. ال، ودان بۇرىن ق ر پرەزيدەنتىن سايلاۋعا بارامىز. جانە ءوز كاسىپكەرلەرىمىزگە سايلاۋعا بەلسەندى قاتىسىپ، ءوز تاڭداۋلارىن جاساۋعا تىلەكستەستىك بىلدىرەمىز»، – دەدى ءسادۋاقاس ءومىرزاقوۆ، «راحات-2» بازارىنىڭ ديرەكتورى.

بۇگىندە بىزدە 80-گە جۋىق ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان بازارعا ات باسىن بۇراتىندارى سانى دا از ەمەس. كۇنىنە كەمى 500-600 ادام كەلەتىن بازاردا نەگىزىنەن ەلەكترو قۇرال-جابدىقتار، شارۋاشىلىق زاتتارى ساتىلادى.

 «مەنى ءوزىم تۇراتىن مەملەكەتتىڭ بولاشاعى قاتتى الاڭداتادى جانە ونىڭ دامۋىنا نەمقۇرايلى قاراي المايمىن. سوندىقتان، ءبىز 2019 جىلدىڭ 9 ماۋسىمىن تازالىق كۇنى دەپ جاريالادىق. بۇل كۇنى ساۋداگەرلەر، جۇمىسشىلار بازارعا شىقپاي، سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە بارا الادى، قالاعان كانديداتتارىنا داۋىس بەرەدى. ءبىز ول ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاساپ وتىرمىز»، – دەدى كاسىپكەر.

 9 ماۋسىم كۇنى «اق بۇلاق»، «تۇركسىب» جانە «ارلان» بازارلارىنان بولەك «كەۋرەن» بازارلارىمەن قاتار، «كەنجەحان»، «قازىنا»، «يۋپيتەر»، «سالەم» جانە «Rahat.kz» ساۋدا ورىندارى دا جۇمىسىن ۋاقىتشا توقتاتپاق. تازالىق كۇنىن ۇتىمدى پايدالانىپ، بازارلاردى رەتتەپ، ۇساق-تۇيەك اقاۋلارىن جوندەيمىز دەگەن باسشىلار سونىمەن قاتار ول كۇن ءۇشىن ساۋداگەرلەردىڭ سالىق تولەمەيتىنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.