BBC АҚШ Иранға соққы берсе не болу мүмкіндігі туралы 7 ықтимал сценарий жариялады. АҚШ-тың Иранға әскери соққы беруі Таяу Шығыста ғана емес, бүкіл әлемде геосаяси тұрақсыздық тудыруы мүмкін. Сарапшылар оқиғаның дамуын жеті негізгі сценарийге бөліп қарастырады.

1. Шектеулі, дәл соққылар және режимнің құлауы

Бұл ең оптимистік сценарий саналады. АҚШ әуе және теңіз күштері Иранның Ислам революциясы сақшылары корпусының базаларына, баллистикалық зымыран қоймаларына және ядролық нысандарына дәл, шектеулі соққылар жасайды. Нәтижесінде әлсіреген режим құлап, ел біртіндеп демократиялық басқаруға өтеді. Алайда Ирак пен Ливия тәжірибесі мұндай «жұмсақ трансформацияның» сирек болатынын көрсетеді.

2. Режим сақталып, саясатын жұмсартады

Бұл нұсқада Иран билігі құламайды, бірақ АҚШ-тың қысымынан кейін өз саясатын өзгертуге мәжбүр болады. Тегеран аймақтағы қарулы топтарды қолдауды азайтып, ядролық және зымыран бағдарламаларын шектеуі мүмкін. Сонымен қатар ішкі наразылықтарға қатысты қысым босаңсуы ықтимал. Дегенмен, 40 жылдан астам өзгермей келе жатқан жүйенің күрт бағытын ауыстыруы екіталай.

3. Режим құлап, әскери билік орнайды

Көптеген сарапшылар ең ықтимал сценарий ретінде осыны атайды. АҚШ соққысынан кейін саяси вакуум пайда болып, билік әскери элитаның, әсіресе Иран Ислам революциясы сақшылары корпусының өкілдерінің қолына өтуі мүмкін. Мұндай жағдайда Иранда қатаң әскери режим орнап, ел сыртқы әлемге бұрынғыдан да жабық бола түседі.

4. Иран АҚШ базалары мен көрші елдерге соққы береді

Иран бірнеше рет кез келген шабуылға жауап қайтаратынын мәлімдеген. Бұл сценарийде Иран баллистикалық зымырандар мен дрондар арқылы Парсы шығанағындағы АҚШ базаларына, сондай-ақ АҚШ-пен одақтас елдердің инфрақұрылымына соққы беруі мүмкін. Мұндай жауап аймақтық соғысты өршітіп жіберуі ықтимал.

5. Парсы шығанағын миналау

Иран Ормуз бұғазын миналау арқылы әлемдік мұнай мен газ тасымалына қауіп төндіруі мүмкін. Бұл бұғаз арқылы әлемдік мұнайдың шамамен 20–25 пайызы өтеді. Мұндай әрекет мұнай бағасының күрт өсуіне және жаһандық экономикалық дағдарысқа алып келуі ықтимал.

6. АҚШ әскери кемесіне соққы жасалады

Иран теңіз күштері «үйірлі шабуыл» тактикасын қолдануы мүмкін: көптеген дрондар мен шағын қайықтар бір мезетте шабуыл жасайды. Егер АҚШ әскери кемесі суға батырылса немесе қатты зақымданса, бұл Вашингтон үшін үлкен соққы әрі қақтығыстың одан әрі ушығуына себеп болады.

7. Режим құлап, ел хаосқа ұшырайды

Ең қауіпті сценарий – Иранда билік толық құлап, ел азаматтық қақтығыстар мен этникалық текетірестерге ұласуы. Күрдтер, белуждар және басқа азшылық топтар өз қауіпсіздігін қорғау үшін қарулануы мүмкін. Бұл Таяу Шығыста жаңа гуманитарлық дағдарыс пен босқындар толқынын тудырады.

Қорытынды

Сарапшылардың пікірінше, ең үлкен қауіп – соғыстың нақты мақсаты мен аяқталу нүктесінің болмауы. АҚШ пен Иран арасындағы кез келген әскери қақтығыс аймақтық шеңберден шығып, жаһандық қауіпсіздік пен экономикаға ауыр соққы беруі мүмкін.