Bul áńgime Eńlikke syrǵa salǵan soń bastalyp otyr emes pe...

Beıbit ózi aqyryn júrip, anyq basatyn jigit. Jerin alyp, úıin salyp, mashınasyn mindi. Shynyn aıtqanda, qalalyq ákimshilikte aıyna elý-aq myń teńgege jumys isteıdi, biraq jerdi de, úıdi de, kólikti de óz aqshasymen aldy. Onyń qaıdan, qalaı kelgen aqsha ekenin aıtyp jatpaı-aq qoıaıyn. Ol meniń sharýam emes. Osyǵan deıin Beıbit qyzdarmen kóńil kótermedi deýge kelmes, dese de, qyzqumar emes-ti. Ol qatarlastaryna qaraǵanda sabyrly boldy.

Jaǵdaıyn jasaǵannan keıin úıdegiler «úılenseńshi» dep qoımady. Áıtpese, Beıbittiń otbasyn quratyndaı sóılesip júrgen qyzy joq bolatyn. Jeńgeleri týystarynyń, aýyldastarynyń qyzdaryn jarnamalap, Beıbitti kóndire almady. Aqyry namaz oqıtyn, uıań, ári súıkimdi Eńlikti úıine ertip kelip, tanystyryp, jeńgeleriniń aýzyna qum quıdy. Namaz oqıdy degen soń-aq, eshkim qarsy kelmedi. Kelisti. Asa bir qýanbasa da.

Ol ekeýi ınternetpen emes, dostar arqyly emes, ózderi tanysty. Beıbittiń dostary páterde turatyn. Eski kópqabatty úı. Ystyq sý joq. Dárethana men jýynatyn oryn bir etajda bireý. Bárine ortaq. Baǵasy sol sebepti arzan. Sondyqtan da munda kóbine stýdentter ornalasqan. Beıbit sol dostarynyń úıine qonaq bolyp baryp, qol jýýǵa shyqqan. Qol jýatyn jerden ishetin sý alatyn. Qalanyń qaq ortasyndaǵy úı demeseń, turý múmkin emes-ti. Beıbit qolyn jýyp turǵan sátte qolyna sháýgim ustaǵan uzyn kóılekti Eńlik kirip qalyp, «Keshirińiz»,-dep qaıta shyǵyp ketken. Beıbittiń saýdasy bitti. Eńliktiń kózqarasyn qaıta-qaıta kózaldyna keltirip, oılaı berdi, oılaı berdi, nege ekeni. Sol kúnnen bastap, dostarynyń úıine jıi qonaqqa kelgishtep, Eńlikti ańdıtyn ádetke basty. Eńlik óziniń Qudaıǵa qul ekenin jaqsy sezine me, álde áıel adamǵa erkekter suqtanbasyn degeni me, áıteýir, birdeńe búldirip qoıǵandaı únemi basyn tómen salyp júretin jáne Beıbitke onyń bir qaraǵany qymbat edi. Sondaı-aq, ol ınternette otyrmaıdy. Smartfonyn inisine berip, ózi «prostoı nokıa» ustaı tuǵyn. Onyń kıimge talǵamy nasharlaý. Uzyn qyzyl kóılegi de, aq koftasy da, kúlgin kórteshesi de ózara úılesimdilik tappaıtyn.

Bes ýaqyt namazǵa jyǵylady degeni bolmasa, dinı saýatty dep aıtýǵa kelmes. Rýkýǵ, sájdeni qalaı oryndaý kerek, sosyn qandaı súre oqylý qajettigin ǵana biletin. Eńlik ol ýaqytta joǵarǵy oqý ornynyń úshinshi kýrsyn támamdap, jumys istep júrgen. Ata-anasynyń bir jaǵyna shyǵyp, páterde turyp, pısserıaǵa aspazshynyń kómekshisi bolyp kirgen edi.

Beıbitti bir kórgennen unatty desek, jalǵan bolar, alaıda qaıta-qaıta nomerin surap, páterde birge turatyn qurbylarynan gúlder jibere bergen soń, qıylyp tústi. Kezdesýge kelisimin berdi solaı.

Eń alǵash kóriskende Beıbittiń sóz arasynda baıqaǵany: «Ata-ana úmiti», «áke-sheshemniń senimi» degen sózderdi Eńlik jıi aıtty. Soǵan qaraǵanda, turmys qurýǵa daıyn dep topshylady Beıbit. Al Eńlik asyqpaı, babymen sóıleıtin Beıbitke senýge bolatynyn uqty. Kelesi kezdesýge qarsy bolmaǵan sebebi de sol.

Alǵashynda Beıbit ol namaz oqıtyndyqtan dıstansıa saqtap, tek hal-ahýalyn surap qana habarlasyp, jolyqqanda da, sony áńgime qylyp qaıtatyn. Óıtkeni ol Eńlikti tym salmaqty sanaıtyn. Sóıtse, ol qatelesken eken. Eńlik salmaqty qyz sekildi kóringenimen, jan-dúnıesi bala. Áńgimeshil... İzdeıdi. Renjıdi. Ruqsat suraıdy. Kúledi. Óz qolymen pıssa jasap ákeletin keıde.

-Aǵamnyń balasy maǵan qashan kúıeýge shyǵasyz dedi ǵoı,-dep, soǵan máz bolyp kúlip... Bala kádimgi. Telefonmen qaıta-qaıta zvondap, tamaq isheıin dep jatqanyn, iship bolǵanyn, uıqysy keldi me, joq pa, sony surap, túnniń qaıyrly bolǵanyn tilep, uıyqtatyp... Ashyǵyn aıtqan durys shyǵar, arasynda Beıbit sharshap ketetin osynyń bárinen. Joq, ol jaqsy kórýin toqtatpady, tek áńgimeden jalyǵatyn. Sondaı bir kúni, jumystan kesh kelip jatqany sol edi, Eńlik: «Zvondashy»,-dep habarlama jibergen soń, kóńilin qımaı telefon soqqan. Ekeýi taǵy uzaq syrlasyp otyrǵan sátte, telefonnyń birligi bitti. Dúkenge baryp birlik salýǵa erinip, uıyqtaǵaly jatyr edi, Eńlik: «Edınısa tústi me?»,-dep habarlama jazypty. Tún. Soǵan qaramastan, júgirip baryp Beıbitke birlik salyp kelgen Eńliktiń bul áreketi Beıbitti esinen tandyryp tastady.

Jınalysta otyryp, Eńlik qońyraý shalǵanda tutqany kótere almaǵan bir kezde. Eki ret, úsh ret habarlasty. Almady. Jınalys bitken soń, qaıta zvondap edi, Eńlik eńkildep jylasyn. «Jalyqtyryp aldym ba dep qoryqtym»,-deıdi ózi óksigin basa almaı. Sábı sekildi.

Eńlik ózi jumys istegendikten shyǵar, aqshanyń qadirin biletin. Beıbit qydyrtqan saıyn, «joq, kerek emes», «qoıshy», «qyzyq emes»,-dep, teńgeniń shashylǵanyn qalamaıtyn.

Dindi qurmettegine me, álde Eńlikti perishte kórgeni me, Beıbit oǵan batpaıtyn. Áreń, az ýaqytqa ǵana qushaqtaýǵa batyly jetetin. Qalǵanynyń bári iltıpatpen, úlken qurmetpen qurylǵan qatynas... Syılastyqpen aıtylatyn syr... Qamqorlyqpen qaıtalanatyn turmystyq sózder... Yńǵaıy kelip, qushaǵyna alǵan mezette ony qushyrlana ıiskeıtin. Eńlik átir seppeıtin, biraq apelsın sabynynyń tátti ıisi ańqyp turýshy edi. Beıbittiń qushtarlyǵy oıanyp úlgergenshe, Eńlik onyń qushaǵynan sytylyp shyǵatyn.

Beıbit kóliktiń «skorosttin» aýystyrar sátte qoly Eńliktiń sanyna tıip ketse, júregi dúrsildep qoıa beretin. Aıtar oıynan shatasyp, mańdaıy terlep shyǵa kelýshi edi.

«Úı bolýǵa daıynsyń ba?»,-degen Beıbittiń usynysynan soń, Eńlik taǵy ózgerdi. Onyń qamyn eki ese oılaýǵa kóshti. Qarny ash pa, toq pa, uıqysy qandy ma, joq pa, kóńil-kúıi qalaı, kıimi jýylǵan ba, kir me, bárine mán bere bastady. Sabaǵynan erte kelse, Beıbitke tamaq daıyndap, ony ózimen alyp kete alatyndaı ydysqa rettep salyp... Beıbittiń kók jeıdesi ońa bastaǵanyn kórip, stıpendıasy túse sala jeıde satyp ákelip...

Elý myń aılyqpen eki jylda jer alyp, úı salyp, kólik mingen Beıbittiń basy isteıtini ras qoı. Oılandy ol. Neniń nemese kimniń áserinen namaz oqýdy bastaǵany jaıly. Birge turatyn, birge oqıtyn qurbylaryn kórdi. Dinge jaqyn bolmaq túgili, arasynda «bl*»,-dep, aýzyna ıe bola almaǵandar da boldy. «Jaqyn bireýi qaza tapty ma eken?»,-dep oılap edi, otbasy túgel eken. «Áke-sheshesi namazhan shyǵar»,-degen joramaly da joqqa shyqty. Ata-anasy Keńestik Odaqtyń tárbıesindegi jaqsy ishetin, aqkóńil kisiler. Oqyǵan, saýatty otbasy, degenmen dinshil emes. Beıbit sonyń jaýabyn taba almady. Ol ózi musylman, kúmandanbańyz. Dinge degen eshqandaı alalyǵy joq. Biraq Eńliktiń nendeı sebeppen namazǵa jyǵylǵany oǵan qyzyq.

Eńlikke syrǵa salyp, uzatý toıdyń kúnin belgilep, qudalar toılap qaıtqan. Eki kún ótken soń, ekeýi qalada qydyryp, ýaqyt túngi on birge jaqyndaǵanda, Eńlik jataqhananyń jabylatynyn aıtty. Beıbit artyq sózi joq jigit emes pe?! Apardy. Qoshtasty. Eńlik túspedi. Tereń dem alady, nege ekeni. Áppaq-áppaq saýsaqtarynan diril baıqalady. Qobaljyp otyr.

-Ne boldy?

-Men saǵan birdeńe aıtýym kerek.

-Iá?..

-Basynda aıtýym kerek edi. Men kinálimin. Keshir.

-Jóndep, ashyp aıtshy.

-Biz qosyla almaımyz.

-Nege?

-Men saǵan laıyq emespin.

-Qaıdaǵy-joqty aıtpashy.

-Sen bilmeısiń,-dedi de, kózinen ystyq jas atqyp shyqty. Sonymen qosa, Beıbittiń de júregi alyp-ushyp ketti. –Sen jaqsy jigitsiń! Menen de jaqsy, taza qyzdy kezdestiresiń. Men saǵan laıyq emespin. –Eńlik kózinen móltildep tamǵan jasty qolymen súrpedi. Qyzyl kóıleginiń aldyna mólt-mólt aǵyp jatty. –Basynda-aq aıtar edim, seni qımadym, keshir,-dedi de, kólikten túsip, basyn tómen basqan kúıi jataqhanaǵa júgirip ketti.

Beıbitti qansha salmaqty jigit degenmen onyń jany dúr silkindi. Osyǵan deıin izdegen jumbaǵynyń jaýaby mundaı bolaryn ol, árıne, kútpedi. Áıtse de ol birdeńeni sezetin... Basyn beker tómen salyp júrmeıdi adam... Adam – perishte emes ekeni aqıqat qoı, alaıda kúnásin sezinip, Qudaıynan keshirim izdegen izgi júregi bar asyl qyzdy bulaı qoıa beretindeı Beıbit aqymaq bolmasa kerek.

Bir shetinen ózinen jıirkenip, ekinshiden Beıbitti qımaı jany qysylyp, uzyn qyzyl kóılegimen jer-kókke syımaı ketip bara jatqan Eńlikti ol qushaqtaı aldy. Bárin bilip, bárin keshetin Beıbittiń keń qushaǵynda ol ókinip-qýanyp eńkildep jylaı berdi, jylaı berdi. Eńliktiń aq koftasynyń ishinen apelsın ańqyǵan ısine mas bolyp ol turdy.

-Men seniń qasyńdamyn!-dep aıtypty Beıbit. Sony aıtpaı-aq qoısa da, túsinikti ǵoı. Endi ózi aıttym deıdi, sosyn jazdym, aıyp etpessiz.

Álisher Rahat