Kúni keshe Almatyda bolǵan atys, birneshe polıseı men qarapaıym azamattardyń qaza bolýy, jaralanýy el azamattarynyń qabyrǵasyn qaıystyrdy. Oqıǵadan habardar bolǵan jurt qandyqoldy qatań aıyptaýda.
Prezıdent terakt dep baǵalaǵan, UQK basshysy salafızmmen baılanystyrǵan R. Kúlikbaevtyń qyrǵynyn áleýmettik jeliniń belsendi hám tanymal qoldanýshylary qalaı baǵalady? Qoǵamdyq pikir qyj-qyj qaınaǵan Feısbýk jelisin bir sholyp óteıik.
Salafızmniń túrmege enip ketýi - óte úlken qaýip! Qylmys pen dinı aǵym qosylǵan jerden dini qatty, tárbıege kónbeı tepsingen, qany suıyq máńgúrttiń shyǵatyny beseneden belgili. Ondaı adamnyń aqıqatty ózinshe izdeýi - qoǵamdy shaıqap jiberedi.
Sarapshylardyń aıtýynsha, búgin búkil álemdi shaıqap turǵan Sırıada tórt dúnıe toǵysqan: saıasat, kapıtal, dinı aǵym, krımınal. Qazaqstan salafıtteriniń arasynda krımınaldyń az emestigi aıtylyp ta, jazylyp ta júrgen. Mine, sonyń nátıjesine kóz jetkize bastadyq. Endi, buǵan, ózge elderdiń saıası kúshteri men kapıtaly keletin bolsa, dúnıeniń qalaı qaraı dóńgeleıtinin boljaýdyń ózi qıyn. Qıyn! Sondyqtan da dinı saýattylyq máselesin tezdetip qolǵa almasaq - bolmaıdy. Onsyz da rýǵa, júzge, baı men kedeıge, orys tildi men qazaq tildige bólinip otyrǵan qoǵamdy endi dinı aǵymǵa bólip, iritip jiberýi op-ońaı.
Quzyrly organdar men mınıstrliktegi jigitter, qol qýsyryp qarap otyra beresińder me? Qoı ekesh qoı da tuıaq serpýshi edi ǵoı, qımyldasańdarshy! Endi bolmasa - kesh qalamyz. Keshegi atys – óte jaman lep, jaman sımptom.
Keshe teledıdarǵa qarap qorqyp otyr ek, endi terezege qarap qorqyp otyrmyz. Parıjdi Stambýl umyttyryp edi , Stambýldy Almaty esten shyǵarýda... Qaýipten qorǵaıtyn polısıaǵa tap bergen qorqaýlar qarapaıym xalyqty ne istemek. Jaýyzdarǵa Allanyń laǵyneti jaýsyn! Eki dúnıede jazasyn alsa eken. Taǵy da jesir qalǵan jubaılar, jetim qalǵan balalar. Alla pana bolsyn! Elimizdiń berekesi qashpasa eken.
Osydan bylaı «stýkach» bolamyn. Paraqshamda "Anaý kúná, mynaý shırk" degen sıaqty pikirlerdi qaıta-qaıta jaza beretin adamdardy UQK-ǵa tapsyramyn. Neniń uıat nárse ekenin, neniń týra jol emes ekenin aıyratyn jastamyz, qudaıǵa shúkir. Jańaǵy adamdardy teksersin, anyqtasyn. "Ýmerennyı saláfıt erteń ýverennyı terrorıst" bolyp ketýi de múmkin ǵoı. Ony Aqtóbe men Almatydan kórdik.
Osy ýaqytqa deıin tolerant bolyp kelgenim hám demokratıaǵa qaıshy bolmasyn dep pikirlerin óshirmeı júrgenim de jeter. Al banǵa jibergen júzden astam (ózim osylar radıkaldar-aý, ásiredinshilge uqsaıdy delingen) adamdy bannan shyǵaramyn. Endigi qylyqtaryn baıqaıyn. Sóıtip, saqtyq jasaıyn. Óıtkeni, polıseı kúıeý balam bar. Erteń týysqan qaryndasymnyń jesir qalǵanyn qalamaımyn.
Almatyda qandyqol qylmyskerlerdiń radıkaldy ustanymda ekenin jáne radıkaldyq maqsatta qylmysqa barǵandyqtary jaıly naqty dálel bar ma? Áli tergeý jumystary bastalǵan joq.Aqparat taratýǵa kelgende bári mástir.
Máselen, elimizde atys-shabys degen 90 jyldardyń basynda jıi bolatyn.Tek, ony kórgenińdi jazyp, sýretin vatsap arqyly taratyp jiberip, otyrǵan eldi dúrliktirý bolmaǵasyn ba, mundaı rezonans bolmady da.
Aıtpaǵym, qylmystyq áreketterdiń barlyǵyn dinı radıkalızmge tańyp tastap, «vahabıt», «sálfıt» degenderdiń eldi úreılendirý, qorqytý syndy basty maqsattaryna óz qolymyzben jol ashyp jatqan joqpyz ba?
Aramdardyń qolynan qaza tapqan azamattar birimizge aǵa, birimizge ini, bireýge ul, bireýge áke... Sol oqqa ushqan bozdaqtardyń ornynda kez-kelgen qaragóz bolmasyna kim kepil?! Sondyqtan el bolyp, halyq bolyp, búgingimiz úshin, bolashaq úshin uıysyp qatygezdik pen jaýyzdyqtyń, jalpy ardyń da, zańnyń da aldyndaǵy qylmystyń kez-kelgen túrine tózbeýshilik tanytyp, qarsy turýymyz kerek. Elimizdiń tynyshtyǵyn buzyp, tuǵyryn shaıqaltpaq bolǵandardy bolashaq urpaq úshin búgin qatań jazalaýymyz qajet. Júrekterimiz "Ár qazaq - meniń jalǵyzym" dep jylap, shahıtterimizdi joqtaýymyz kerek. Umytpaımyz! Keshirmeımiz!
Óte kerek bolmasa dalaǵa shyqpaı otyra turaıyq. Sektanttar kóp olarmen kúresý kerek dep kele jatqanymyzǵa kóp jyl boldy. Kúresip jatqan eshkim joq. Aqtóbede qyryp tastady shtýrm jasap, rahmet, biraq ol sýdyń betine qalqyp shyqqandary ǵoı. Olardy tamyrynan shabý kerek.
Dostar! Qoryqpańdar, týys dep aıamańdar. Ustap berińder. Polısıaǵa kórsetińder. Olar óte az. Bir kóppiz. Biz jeńemiz. Halqymyz nadan emes Sırıadaǵy halyqtaı. Kúreseıik. Aqqa Qudaı jaq deıdi. Biz aqpyz, nıetimiz durys. Olardyń qara nıetteri bar, búkil álemdi basyp alý, halyqtardy qyryp, qalǵandaryn qul qylyp ustap otyrý. Olarda ult joq, bolashaq joq, tek 1800 jyly týǵan bir tuqymyqurǵyrdyń ıdeıasy bar. Ózi joq bolsa da ıdeıasy jalǵasýda. Nadandar jalǵastyrýda. Birigip qurtaıyq.
Jıyrma bes jyldan astam ýaqyt ómir súrgenimde Almaty dál búgingideı úreı qushaǵyna enbegen edi. Álemde eń tynysh qala qaıda dese, oılanbaı-aq Almaty der edim, álemdegi eń beıbit qala qaıda dese, oılanbaı-aq, Almaty der edim. Búgin sol beıbit, jumaq qala Almatyny tańerteńnen úreı terbetti. Ózińniń týǵan qalańda úreıden dirildep, aıaǵyńdy basýdan qorqyp, úıińe jetkenshe, alańdaýdan ótken qorlyq joq eken. Dál sen júrip ótken kóshede, qıylysta, sen toqtap turǵan alańda kisi ólimi bolyp jatyr nemese bolyp ótken, nemese bolady... Qandaı qorqynysh?!
Bárinen buryn osy zor ózgeden emes qany bir qandasyńnan, dini bir qaryndasyńnan kelip jatyr. Ustalǵandardyń bári, keshe Aqtóbede qarý alyp, halyqqa oq atqandardyń bári qazaqtyń órimdeı jastary. Qazaqqa zaýal qazaqtan keledi degendi oılaýdyń ózi qıyn eken. Alla adasqandardan saqtasyn! Kemedeginiń jany bir, tileýi bir... Aman bolaıyq, aǵaıyn!
Serik Janbolat:
Aıdos Juqanuly:
Jomart Aıtqazy:
Esengúl Kápqyzy: