Islam Karımovtyń qyzy Gúlnár Karımova syrtqy álemmen baılanysqa shyqpaı jatqany belgili. Onyń balasy anasynyń tiri ekendigin biraq, qaıda ekenin bilmeıtinin aıtqan. Gúlnár Karımovanyń "ólimi" týraly qaýeset shyǵardyń aldynda, ol Evgenıı Dákonovpen habarlasqan.
«Gúlnárdiń úı qamaqqa otyrǵyzylǵannan keıin, baılanysqa shyqqan alǵashqy adam men boldym. Ol meniń paraqshama hat jazypty. Men jaýap retinde kitabymnyń birneshe bólimin jiberdim».
Gúlnár meniń kitabymdy oqyp jylaǵanyn aıtty. Ózbekstanda mundaı sumdyq jaǵdaılar oryn alyp jatqanyn bilmegenine sendirýge tyrysty. Ol meniń ómirime balta shabylǵanyna, otanymnan alystatylǵanyma kináli emes ekenine sendirýge tyrysty... Onyń qol astyndaǵy adamdardyń menimen esep aıyrysqanda asyra siltep jibergenin aıtty. Shyǵysta bireýge taqıa ákelip ber deseń, baspen qosyp jetkizedi....».
Evgenıı Dákonov áli kúnge deıin Islam Karımovtyń qyzy joǵalyp keter aldynda nelikten oǵan habarlasqanyn túsine almaı keledi. Ol óziniń buryńǵy is-áreketterin aqtap alǵysy keldi me? Kómek suraǵysy keldi me?
...Ózbekstannyń týmasy jáne SSSR azamaty Evgenıı Dákonov 80-shi jyldardyń sońynda Aýǵanstandaǵy soǵysqa barady.... Qatigez soǵysty óz kózimen kóredi. Dostaryn joǵaltty, qylmystyq buıryqtardy estidi. Qazir damyǵan Skandınavıada turyp, osynyń barlyǵy basynan ótkenine ózi senbeıdi.
-Aýǵanstandaǵy soǵystan keıin, óz-ózime kelý úshin maǵan 1 jyl qajet boldy. Bizdikiler sıaqty maskúnemde, nashaqorda bolmadym. 19 jasymda otanym Ózbekstanda ómirimniń kúl talqanyn shyǵarǵannan beri túnde qalyń terde, shoshyp oıanbaıtyn kezderim bolmaıdy. Men keshire almaıtynyma senimdi boldym. Eshqashan.
Kimdi? Gúlnárdi me?
Gúlnárdi de.
Múmkin sizge jazǵan ol emes shyǵar. Basqa adam ádeıi jazǵan bolar?
Joq, maǵan jazǵan adam Gúlnár. Dál sonyń sóılesý máneri. Sosyn kenetten joq bolyp ketti. Nemese bir jaǵdaı boldy... Joq, men oǵan Kadaffıdiń taǵdyryn tilemeımin. Men ony kópshiliktiń alańda jazalaýynan da, qupıa masqara ólimnen de qorǵaǵym keledi. Barlyq is-áreketterine zańdy túrde Gaaga halyqaralyq sotynda jaýap bergeni durys dep esepteımin. Meniń oıym osy.
Olardyń 20 jyl burynǵy tanystyǵy Evgenıı úshin qaterli boldy.
90-shy jyldardyń basynda Islam Karımovtyń buıryǵymen áskerı-kóp ultty uıymdardyń birinde basshy boldym. Bizdi resmı jappady. Tek qaıta tirkeýden ótkizdi jáne qajetsiz qurylymdar odan ótpedi. Men shoý-bızneske ketip qaldym. Qazir ony prodússerlik dep ataıdy. Artıserdi gastrolderge apardym. Qarapaıym adam aılap jalaqysyn ala almaı júrgende, biz konsertten qandaı da bolmasyn aqsha túsirdik. Desek te túsimi mol boldy dep aıta almaımyn.
Onda prezıdenttiń qyzyna ne úshin qajet boldyńyz?
Onymen salystyrǵanda men... bilmeımin «mıkrob» boldym dep jaza salyńyzdar. Shynymen de. Men aınalysqan sala qarjylyq turǵysynan esh paıdasy bolmady. Tek saıası jaǵynan utymdy jaqtary bar edi. Men roker, pank, hıppı jigittiredi jertólelerden alyp shyǵyp, jaryqqa shyǵardym. Ózderin adam retinde sezinýge múmkindik berdim... Ol qandaı da bir mártebe berdi nemese Ózbekstanda ony deńgeı dep ataıdy. Men de 30-ǵa jýyq rok-tobym boldy. 97-shy jyldary maǵan adamdar kelip, bir mańyzdy adamǵa barlyǵyn tegin berýim kerek ekenin aıtty.
Munyń artynda Gúlnár turdy ma?
Iá! Meniń Reseımen jaqsy baılanysym boldy. Olar maǵan kómektesýge jáne azamattyq berýge ýáde berdi... Sondyqtan men «ıá» degenimde qazir qaltasyn qampaıtqan sheneýnik nemese kásipker bolýshy edim. Biraq men bul usynystan bas tarttym. Qonaqtar tańdaıyn qaǵyp, onda ózińizden kórińiz dedi. Bir aıdan keıin meniń ómirim ekige aıryldy. 1997 jyldyń 1 naýryzynda maǵan bir adamdar kelip, esimnen tandyryp tastady. Tek polısıada esimdi jıdym. Mıym shaıqalǵan. Maǵan bir japyraq qaǵazdy ákep berdi. Onda tasqa tańba basqandaı – qaltamda anasha tabylǵanyn, úıde jarylǵysh zat, al keńsemde ýahabızmge úgitteıtin paraqshalar tabylǵany jazylǵan. Men de! Aýǵan soǵysyna qatysqan adamnan!
Al dáleder she?
Ol eshkimdi qyzyqtyrmady. Meni 48 saǵat İİM jertólesinde ustady. Ol «Prospekt Kosmonavtov» metrosynyń mańynda edi. Qatelespesem, onda 9 joǵarǵy qabat jáne bes jer asty qabaty boldy. Jer astyndaǵy 3 qabatta zyńdandar bar. Men qalaı azaptaǵanyn egjeı-tegjeıli aıtqym kelmeıdi... Men ony óz kitaptarymda jazdym. Bir nárseni aıtqym keledi: kináni moıyndamadym. Biraq, onyń qajeti bolmady. Sot otyrysynyń aldynda maǵan bir ıne saldy. Múlde esimde joq. Kelesi kúni qolymdaǵy úkimmen esimdi jıdym. 22 jyl bas bostandyǵynan aıyrý. Onyń 10 qatań jaǵdaıda.
Halyqaralyq lańkesterdi ustaıtyn «Djaslyk» atty ataqty ózbek túrmesi týraly aıtyp otyrsyz ba?
Joq. Karaýl-Bazar degen Ózbektandaǵy basqa qorynyshty túrmesinde. Onda adamdar fashıserdiń tutqyny sekildi jolaq kıimdermen júredi. Men buǵan deıin Islam Karmovtyń saıasatyn qoldadym. Elde qandaı oqıǵalar oryn alyp jatqanyn bilgim kelmedi. Soǵan daýys berdim.
1998 jyldyń 18 tamyzynda meni basqa túrmege aýystyrdy. Túnde yıyǵyma sharshaǵan, ábden qaljyraǵan qartaıǵan bir molda basyn qoıdy, tańǵa jýyq basyn qoıǵan kúıi qaıtys boldy. Sonda men kórgenimdi aıtý úshin tiri qalýym kerek dep ýáde berdim. 1998 jyly bosap shyqtym.
Sizge 22 jyl berip edi ǵoı...
Ózbekstanda barlyǵyn satýǵa jáne satyp alýǵa bolady. Bostandyqqa shyǵý úshin barymdy berdim. Biraq meni shyǵarýǵa asyqpady. Bir lagerden, ekinshisine aýystyryp, ýaqyt sozdy. Reseılik uıymdar meni bosatý úshin baryn saldy. Biraq meniń kórgen azabym mennen basqa kimge kerek? Eshkimge...
Gúlnár Karımovanyń joq bolyp ketkenine qatysty ne aıtasyz?
Gúlnár mansapqumar adam. Syrtqy álemmen baılanysqa shyqpaı jatqany, muńdy oılarǵa jeteleıdi. Ony Máskeýden izdestirgenin bilemin.
Biraq buryńǵy prezıdenttiń qyzy kimge kerek?
Gúlnár áli kúnge deıin qaýip tóndiredi. Ol óte yqpaldy. Onyń muhıttyń eki jaǵynda da óte bedeldi dostary bar.
Avtor: Ekaterına Sajneva
Derekkóz: www.mk.ru
