Áıel balasyn Alla Taǵala óte názik ári álsiz etip jaratty. Oǵan tabıǵı reń berip, kórkemdedi. Tolaǵaı-taǵdyrdyń salmaǵyn náp-názik júregimen kótere bilsin dep onyń álsiz ıyǵynan bastap, tula boıyn tózimdi etip jaratty. Jáne dúnıege adam ákelýdi, ár aýyrtpalyqty jeńsin dep Alla Taǵala oǵan myqty qajyr berdi.Desek te, qansha degenimizben, áıel adamy báribir álsiz, qorǵansyz. Al, barlyq áıeldi qorǵap júretin mynadaı eń myqty eki tirek bar.    

Áıelderdiń eń birinshi arqa tiregi – osy!  

«Aqylyna kórki saı» degen halyq danalyǵyn jıi aıtamyz. Sebebi, ajarly adamnyń oı-óresi de bıik bolady. Tabıǵatynan kórikti, Alla Taǵala bergen nyǵmetin ımanymen, aqylymen ushtastyra bilgen qyzdan artyq sulýlyq joq. Imandy áıeldiń ózi de, sózi de sulý, óıtkeni, ol ylǵı da aqylyna júginedi. Al, áıelderdi qorǵaıtyn eń myqty qalqan, ol – onyń ımany. Naǵyz sulýlyq jan sulýlyǵy, júrek tazalyǵy desek, sonyń negizi – ıman. Áıel júregindegi ımany arqyly esh aıanbastan kóńili jarym jadaý-júdeýlerge, syrqattarǵa, kembaǵaldarǵa janashyr bola alady.  Alla Taǵala oǵan myna álemdi, adamdardy aıalaı alatyn aıaly alaqan men meıirim berdi. Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń ıgiligi men sálemi bolsyn) jar tańdaǵan kezde ádemiligine qarańdar degen. Biraq onyń ádemiligi basty nárse emestigin eskertip bir hadısinde bylaı deıdi: «Áıeldi ne baılyǵy úshin nemese sulýlyǵy úshin nemese dindarlyǵy úshin alady. Sender dindar bolǵanyn alyńdar! Tek qana baılyǵy úshin alǵan adam baılyǵyna qaýysha almaıdy. Tek sulýlyǵy úshin alǵan adam sulýlyǵynan maqurym qalady» degen. (Mýslım).  Áıel ımandy bolsa, bar muratyn bolashaq otbasynyń ıgiligine baılap, álemdegi eń izgi áıelge aınalady. Áıel ımandy bolsa, bar tilegin keleshek perzentiniń jolyna arnaǵan, álemdegi eń meıirban áıel sol bolady. «Qaıyrlatqan kemesin talaı erdiń, Taıaz kólge shashylmaǵaı shuǵylań. Tereńdigi joq áıeldiń, Qorqý kerek syrtqy sulýlyǵynan» dep jyrlaıdy aqyn Muhtar Shahanov. Mundaǵy tereńdiktiń negizi jan sulýlyǵynda, áıel adamnyń ımanynda bolsa kerek. Iá, áıel ımandy bolsa, bar baqytyn nekeli eriniń talaıynan kútken eń adal jaryna aınalyp, álemdegi eń sulý áıel atanady!   

Qorǵansyz áıel áýretti jerlerin kórsetýge qumar keledi!  

Alla Taǵala áıeldi jarynyń júregin qyzǵyshtaı qoryp turý úshin ony sonyń qabyrǵasynan jaratty. Jaqsy er eshqashan áıelin qamyqtyra almaıtynyn uǵyp, sezine alatyn aqyl berdi. Jáne oǵan eriniń bar minin bile tura, qoldaý bildire alatyn úlken kúsh berdi. Ol Ómirde kezdesetin barlyq qıyndyqtarǵa synbas úshin shydaı alatyn sabyr berdi.Ol aqyldy, úlken kúshti, sarqylmas sabyrdy óziniń erinen ǵana ala alady. Áıel tabıǵatynan ózin únemi qorǵansyz sezinedi.  Al, kez kelgen názik jandylar úshin senimdi adamnyń qanatynyń astynda bolýdyń mańyzy zor. Áıel adamnyń ekinshi eń myqty tiregi – onyń ımanynyń jartysy, ómirlik serigi, Alla qosqan jary. Imandy arý atanǵan árbir áıeldiń mindeti – ádemi bolyp, sypaıy, bıazy, ınabatty, árdaıym óziniń álsiz jaratylys ekenin, oǵan arqa súıer qorǵan men qamqorlyqqa zárý ekenin kórsetý. «Senderdiń áıelderiń sender úshin kıim sıaqty, al sender olarǵa kıim sıaqtysyńdar…» («Baqara» súresi, 187-aıat) degen Allanyń sózi adam úshin qandaı ǵanıbet deseńizshi?! Kıim adam úshin qandaı mańyzdy ról atqarýy múmkin? Birinshiden, kisiniń áýretin jabady, ekinshiden, jaılylyq syılaıdy, úshinshiden, qaýipsizdikti qamtamasyz etedi, tórtinshiden, sýyqtan, ystyqtan qorǵaıdy, besinshi, bóten kózdiń suqtanýynan saqtaıdy. Kıim týraly aıta berse áńgime kóp. Al, erli-zaıyptylar bir-biriniń ary men uıaty, qamqorshysy, janashyry, qorǵany, tárbıeshisi. Er adam sana túkpirindegi jaratylystyq sezimi arqyly tynyshtyǵy men jan rahatynyń arqaýyna aınalýy úshin áıeline jaqsy qaraýdyń qajettiligin túısinedi. Alla Taǵala bylaı deıdi: «Ol senderdi bir jannan jaratyp, onyń (erdiń) tynyshtyq tabýy úshin onyń ózinen jubaıyn jasady...» («Aǵraf» súresi, 189-aıat).  Áıeldiń janynyń jaı tabýy, aman-esendikte, sergektikte bolýy onyń minez-qulqynyń qalypty bolýynyń, januıanyń baqytty bolýynyń hám onyń aınalasyndaǵy ortanyń jarqyn bolýynyń birden-bir sebepkeri – onyń Alladan keıingi ómirlik qorǵany, eriniń myqty bolǵany, ımanynyń berik bolǵandyǵynda. Qurannan: «Múmin erler men múmin áıelder bir-birlerine kómekshi, ókil» («Táýbe», 71-aıat) degen aıatty oqyǵanda Alla Taǵalanyń Óz jaratylysyndaǵy danalyq-hıkmeti januıadaǵy erdiń de, áıeldiń de teń dárejede baqytty ǵumyr keshýin jáne áıeldiń er adamnyń qamqorlyǵynda bolýyn, oǵan boıusynýyn aıtqanyn ańǵaramyz. Áıel adam sabyrdy erinen alady. Eri oǵan sabyrly bolý – muń-muqtajyńdy Alladan basqa eshkimge tis jaryp aıtpaý kerektigin uǵyndyrady. Áıel adam basyna qıyn is túskende únsizdikke júginip, Alladan alaqany arqyly járdem suraıdy. Áıel jany kúızeliske ushyraǵan sátte, baıbalam salmaıdy, Allanyń razylyǵy úshin barynsha baıyptylyq tanytady.Sóıtedi de ózinen asqan rýhanı baı adam joq ekenin dáleldeıdi. Alla Taǵala áıelge eri arqyly ózgesi quldılap quryp bara jatqanda, qaımyqpaı alǵa umtylsyn dep erik-jiger berdi. Mine, munyń barlyǵyn áıel adamy janynda myqty qorǵany, qamqorshysy bolǵanda ǵana jasaı alady. Otbasynyń berekesi men tynyshtyǵyn, baqytyn oılaǵan, erinen bir saty tómen turýdy aqyldylyq dep uqqan, eń myqty tiregi bar áıel qaýymyna súısinip qaramaý múmkin emes! 

© «Asyl arna» rýhanı-aǵartýshylyq telearnasy