Qazaq dalasyna kóktem keldi. Gúl kóktem. Jer-Ana býsanyp, ómirdiń qaıta túlep, qaıta órlep gúldegen shaǵy ǵoı. Iá, keremet shaq. Osy bir keremet shaqta, araǵa jyl salyp kóńilimizge medeý bergen keremet bir merekeniń kelip jetetini. Ol halyqaralyq áıelder merekesi. Basqaǵa qalaı ekenin bilmedim, ózim úshin erekshe qaster tutatyn meıramymnyń biri. Másele, bul merekeniń kim arqyly, qashan qalyptasyp, toılanýynda emes, onyń barsha adamzat balasyna izgilik nıette qyzmet etip jatqan uly máninde dep túsinsek degen oıymda bar. Óıtkeni, ár zattan bir kiltıpan izdegen keıbir baýyrlarymnyń osy merekeni de qazaqqa jat qylyp, «syrttan engen», «anaý, mynaýǵa» jatqyzyp kúıis qabaq tanytatynyn kórgende oǵan «jaqsylyqty tý qylǵan nıet pen istiń barlyǵy adamzattyń ortaq jetistigi» degim keledi. Sonymen kóktemgi nurmen ushtasqan analar meıramy araǵa jyl salyp emes, aıda emes, kún salyp kele berse de artyq emes. Óıtkeni, anadan asar kúnde, shyńda joq.
Búgingi áńgime ózimizben qatar júrip, názik ıyqtarymen aýyr salmaqty – Otandy qorǵaý júgin arqalap júrgen batyl júrekti qarlyǵyshtar, ápke-qaryndastar jaıly aıtpaqpyn. Ásili, áıelder qoǵamnyń bar salasynda eńbek etedi desek te, onyń ishinde olardyń az qamtylǵan salasy da bolady. Onyń biri erge enshi bolǵan – áskerı qyzmet. Keıbireýler áskerı sala qyz balaǵa qol emes dep jatady. Ol da áskerı ortadaǵy erekshe talaptarǵa, keıde áıel turmaq erkektiń de shydas bermes, qıyndyǵynan aıtylǵan sóz de shyǵar. Áskerı qyzmet aýyr jol, salmaqty mindet. Onyń ystyq-sýyǵyna kúıip, temirdeı tártipke kónip, onymen qosa otbasy men qyzmetti qosa alyp júrý aýyzǵa aıtqanǵa ǵana jeńil. Sondyqtan da osy salada júrgen ápke-qaryndastaryma erekshe iltıpatpen qaraıtynym da shyndyq.
Ulttyq ulannyń «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynda qyzmet atqaratyn serjant Lázzat Halelova osy saladaǵy órimdi eńbegi 20 jylǵa jýyqtaǵan. Árıne, kezinde Abaı atyndaǵy memlekettik ýnıversıtetti támamdaǵan arýǵa «ómirińizdiń áskerı salaǵa burylyp, osylaı taǵdyr úkiminiń buıyrǵanyna qalaı qaraısyz, ókinish-ókpeńiz joq pa» degen saýalyma bir aýyzdan «joq» dep jaýap berdi. «Adamǵa jas kúninde ómir joly uzaqtaı kórineri ras. Biraq ǵumyryńnyń orta jalyna jetkende onyń olaı emes ekenin eriksiz ańǵaryp, «qamshynyń sabyndaı bolǵan jalǵannyń» shyndyq eken oımen paıymdaısyń. Osy ýaqytqa deıingi ómirim de kózdi ashyp jumǵanymdaı óte shyǵypty. Endi bir jyldan keıin zeınetkerlikke shyqpaqpyn. Sanaly ómirimdi áskerı qyzmetke arnaǵanymdy taǵdyrdyń maǵan eń áýelgi bergen syıy dep bilemin. Sonaý 90-shy jyldardyń almaǵaıyp zamanynda áskerı salaǵa kelýge áýelde júreksingenim ras edi. Keıin kele-kele barlyǵyna úırendim. Saptyq daıyndyqqa da, tapanshadan, avtomattan qarý atýǵa da. Eń bastysy qyzmetim tártipke, tártipti áýlıedeı syılaýǵa úıretti. Áskerı adam qashan da jınaqy júrip, epti de jyldam qımyldaıdy ǵoı. Bul da maǵan qyzmetten engen qasıet boldy», - deıdi bizben áńgimeleskende serjant L.Halelova.
Al «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyqtyń qarjy bóliminiń aǵa ofıseri maıor Ǵalıa Mámetova men osy bóliminiń aǵa mamany serjant Gúljan Baımuhanovalardyń eńbek júginiń mańyzdylyǵyn bir sózben aıtyp jetkizý múmkin emes. Óıtkeni, myna zamanda barlyq másele de qarjy-qarajattyń ıgerilýine, tólemderdiń ýaqytyly atqarylýyna tireletinin eskersek, onda esepshi qyzdardyń jumystary da qat-qabat-aq. Onymen qosa názik jandylardyń jaýyngerlik daıyndyqtary da joǵary bolýy kerek, áskerı tártip sony talap etedi. Maıor Ǵalıa Mámetova «Qyz bala bolsam da, jas kezimnen ór óstim. Keıde es bilgenshe er balalarmen qatar atqa qonyp, taı-qunan báıgelerde shapqanym da bar. Sodan bolar eseıgende áskerı qyzmetke esim ketip, armanyma aınaldy. İshte oılaǵanyń ne bolsa, ómirde júzege asady dep jatady ǵoı, aqyry áskerı salaǵa keldim. Qazir mine, 23 jyl Otan dep, el dep qyzmet etip jatqan jaıym bar. Dıana jáne Dıas atty ul-qyzdy tárbıelep otyrmyn. Ulym Dıas qazir mektep jasyndaǵy oqýshy bolsa da, bolashaǵyn el qorǵaý qyzmetimen ushtastyrǵysy keledi. Men onyń bul sheshimin qup kóremin. Óıtkeni, Abaı atamyz aıtpaqshy, dúnıeniń bir bólshegine kirpish bolyp qalanyp, egemen eldiń eńsesin bıiktetýge qyzmet atqarýdan artyq mártebe joq».
Serjant Gúljan Baımuhanova da eki balanyń anasy. Qyzmetine berik jan. Otaǵasy da áskerı qyzmette, «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń serjanty laýazymyndaǵy praporshık Ermek Baımuhanov ekeýi qyzmette de, otbasynda da juptary ajyramaǵan, jarasty otbasy. Ekeýi biri bilgenin ekinshisine úıretip, áskerı qyzmetke, shynyn aıtqanda otbasy bolyp shyńdalyp, qyzmettiń ystyq-sýyǵyn teń ótkerip kele jatqan jaıy bar. «Qazaq qyzdary namystan jaralǵan. Qaı tarıhty alyp qarasańyz da solaı. Olar basqa eldiń kúńi bolyp ketpegen, ary men namysyn joǵary qoıyp, eriniń, eliniń amandyǵyn tilegen. Al Qyzaı ana, Domalaq ana sıaqty bir áýletke ǵana emes, dúıim elge uran bolǵan analarymyz jeterlik. Otbasy tárbıesi degende áıelderdiń qaı kezde de orny erekshe», - deıdi Gúljan bizge erekshe oıyn bildirip.
Maıor Ásıa Qalıeva da úlgili qyzmetimen kózge túsken arý jannyń biri. Úsh balanyń anasy sonaý 1999 jyldan bastap quqyq qorǵaý salasynda eńbek etedi. Qazir óńirlik qolbasshylyqtyń kadr bóliminiń ofıseri. «Ár qyzmettiń óz qyr-syry, ereksheligi bolady ǵoı. Áskerı qyzmet asa jaýapty júk arqalaǵan sala. Munda sen áıelsiń, sen erkeksiń dep bólmeıdi. Bári qarý ustaǵan Otan qorǵaýshylar. Sondyqtan da bárine daıyn bolýyń kerek. Qarý atý, jekpe-jek urys tásilderi, jedel sheshim qabyldaý, eń aıaǵy ishki túısigińdi sýyqqandy basqaryp, batyl júrekti bolý kerek degen sıaqty. Adam bárin týa sala úırenbeıdi. Eptep-eptep, ynta, tilegimen boıyna damytady. Sondyqtan da eń bastysy bul salaǵa da basty qajeti ynta. Meniń yntam boldy, aýyr bolsa da úırenip minekı maıor shenine deıin jetip otyrǵan jaıym bar», - deıdi názik ıyqty maıor.
Qoryta aıtqanda, qysyltaıań sátte batyldyǵymen erden ozyp, máńgilik beınesi erliktiń sımvolyna aınalǵan Álıa men Mánshúkteı qazaq qyzdary búkil shyǵystyń aıbynyn asyryp turǵan joq pa. Iá, ol analarymyzdy pir tutqan, namystan jaralǵan arýlarymyz qazaqta jeterlik. Biz olardyń bir parasyn ǵana tilge tarttyq. Osy oraıly sátti paıdalanyp, olardy merekelerimen quttyqtap, otbasylaryna yrys, qyzmetterine tabys tiledik. Mereılerińiz óse bersin asyl arýlar!
Maıor Arman ÁÝBÁKİROV,
Almaty qalasy
