20 jastaǵy qyzdyń anasyna jazǵan haty júrekti eljiretedi

/uploads/thumbnail/20170709222502860_small.jpg

Bul jannyń ómiri men úshin: Ónege deseń – ónege, úlgi deseń –  úlgi.  Al onyń ustazdyq ónegesi - óshire salatyn ot emes, óshpeıtin rýh, urpaqtan urpaqqa ótetin kıe. Ol ortasyna tarap, ómirimen birge jasaıdy. Esimi – Kúlásh apaı.

Beıneleýge ylaıyq sóz tappaı otyrǵan Kúlásh apaı – meniń anam. Óz baqytyn, qýanyshyn ózi ómirge ákelgen myna bizdiń qylyǵymyz ben qyzyǵymyzdan izdeıtin - aıaýly jan.

Anam- pysyq, alǵyr. Ákem- jýas, salmaqty, bilimdi, adamgershilikten attamaıtyn azamat. Áke degen arqa súıeri erte qaıtys bolǵan. Artynda ákemdi qorǵan kórgen alty bala.  Anam – sol meniń alty kishi ákemdi óz balasyndaı kórgen.  Sheshesiniń: Turmysqa shyqqanyńsha, ósip-óngen uıańnyń ary men bedelisiń. Qanatyńdy qomdap, qonar jerińe qonǵan soń, sol shańyraqtyń tútinin tútetip, otymen kirip, kúlimen shyq. Sebebi, endigi jerde, sen sol shańyraqtyń shattyǵynyń shaıqalmaýynyń uıytqysysyń, - degen sózin jadynda ustaǵan.

Azamaty janynda.  Ákem ekeýi siz-biz desip úndesken, bir-biriniń shyj-byj minezderin bir kisideı kótergen.  Birge ǵumyr keshti. Urpaq súıdi. Syılasty. Tabysqa da, baqytqa da birge jetti. Men úshin ıdeal, men úshin úlgi – áke-sheshem.  

 «Tórt qarǵam aman bolsyn», - degen anam erdiń de jumysyn, áıeldiń de tirshiligin atqaryp, ustazdyq qyzmetinde de ulǵatty is atqaryp, ıbaly kelin boldy, búginde nemerelerin erkeletken aq áje, kelinin qyzyndaı kóretin úlgili ene.

Aǵa-ápkelerimdi dúnıege ákelgen jyldary olardyń qyryq sýynan keıin, jumysqa shyǵyp ketip otyrǵan. Oǵan «balalarym, úı-ishi tarshylyq kórmesin» jáne ardager ustaz Sádýaqas: Kúlásh, shákirtterińe janyń ashysyn, óziń kelip oqyt, qanattaryn qataıtyp, uıadan óziń ushyr, - degen sózi sebep bolsa kerek. «Qıynshylyqtarǵa tóz. Qaı nárse de ońaı kelmegen, kelmeıdi de»,-deıdi.

«Az uıyqta. Rızyǵyńa bóget bolady» deıtin anam tańǵy tórtte turatyn, alty sıyrdy saýyp, ot jaǵyp,  bóshkelerdi arbaǵa salyp aýyldyń ortasynan sý tasyp (aýyldaǵy úlken kisiler: tańǵy beste saldyrlatyp sý tasıtyn Kúlásh qana, qý janyna tynyshtyq joq) , separatormen kilegeıin tartyp, peshtegi ystyq súti men tabadaǵy tátti nany pisken soń, toǵyz-on shamasynda bizdi oıatady. Men anamnyń sondaǵy tirshiliginen beıhabar ekenmin...Shaı-tamaǵymyzdy berip, jumysqa ketetin de, túste kele sala, júnin jýyp, tosabyn qaınatyp, maldyń qıyn tazalyp, tap-taza ádemi, kıgen kóılek-kostúmderi ústine quıyp qoıǵandaı bolyp jarasyp qaıtadan mekteptegi jumysyna oralatyn. Keshke erkeleı qarsy alyp, ákelgen tátti-dámdisin qolyma ýystap alyp qaıtadan oıynǵa ketýshi edik. Al,anam bolsa  taýdan sharshap keletin ákeme tamaǵyn jasap, qora-jaıdaǵy maldardy jaıǵastyryp, baý-baqshadaǵy kartoptardyń túbin túptep, keshkilikte abyr-sabyrmen bárimizdiń basymyzdy qosatyn. Esik aldymyz, úıimizdiń aınalasy ádemi gúlderge tolyp turady, anam olardy erekshe kútimmen ósiredi.

Jaıǵan qurtyn,sary maıyn, qaınatqan tosabyn, qoly jarylyp otap, túptegen kartop,sábiz, qyzylshasyn qalaǵa aǵalaryma salyp jibertin edi.

 Kelgen qonaq  anamnyń berekeli dastarhanyna,ústel ústinde jyl on eki aı úzilmeıtin segiz-toǵyz túrli  jaınap turǵan tátti tosabyna dán rıza bolatyn.

Anam: Shyqbermes Shyǵaıbaıdyń keıpin kıme, qaraǵym. Jomart bol. Qonaq kelse jaıǵap, kóńilin taýyp, tóbeńe kóter. Qolyńdaǵy sońǵy baqyr tıynyń, sońǵy syıyń bolsa da, qolyna ustatyp jiber. Odan qazanyń ortaıyp qalmaıdy. Jyly qabaqpen shyǵaryp sal,-dep otyrady.

Úıge jıi keletin marqum Sataı aqsaqal: Qylshettiktiń kelinderiniń ishinde asyp túseri Kúlash qana  , qyzǵanyshy basym kelinderine: Sender teńdese almaısyńdar, kóktegi Qudaıdyń kózi túzý, myna kelinimniń nıeti de, ózi  de adal, bizdegi úlkenderdiń rızalyǵyn alǵan osy Kúlásh,-deýshi edi.

Anam kezinde ákemmen taýda mal baqqan, úlken gektar jerdegi ekken egin men sebilgen kókónisterdi baptaǵan. Aıaǵynan syz ótip aýyrǵanda da, qursaq kóterip qınalyp tolǵatqanda da,  qatty syrqattanyp eki baltyry isigende de, úlken úıme shóptiń tóbesi men  úıdiń shatyrynan qulaǵanda da nalymady. Anamnyń sol kezdegi qyryq janymen ómir súrgeninen de beıhabarmyn, erkelep,alańsyz tarshylyq kórmeı, molshylyqta ómir súrip boıjettim.

Esimde qalypty, men altynshy synyp oqýshy edim. Ákem úıimizdi jańartyp salyp bitken ýaqyt.  Qatty aýyryp, ota jasatyp, emdelýge qalaǵa ketpek.  (Anam biz úshin qaısar, eshqashan jylamaıtyn, aýyrmaıtyn, tátti–dámdini jaqsy kórmeıtin, aýyr sózdiń bárin kóteretin, qushaqtap, súıýdi qajet etpeıtin jan kórinetin... Áli de solaı... Syrttaı qatty , myqty jan bolyp keledi. Al, shyn máninde júregi tym názik, tym ásershil - áıel zaty).

Ákem qalaǵa keterde inisi kelin túsirgen edi. Quda-jekjat, alystan kelgen qonaq bárin sheshem qut-berekege toly mol dastarhanyn jaıyp ylǵı bizdiń úıde kútýshi edi. - Qyzym, Bireýge jamandyq jasasań da, qaıyrymyn, kesapatyn, zıan-zardabyn óziń tartasyń. Jaqsylyq jasasań da, sharapaty ózińe tıedi. Jasaǵan jaqsylyǵ yńdy kópsinbe, mindetsinbe,-degen anamnyń sózi jadymda. Ákem sol kelgen  aǵalarymmen birge qalaǵa jol júrdi, ekeýmiz jylap turyp, saý bol destik... Anamnyń sol kezdegi kóńil-kúıine mán bergen bir jan bolmapty-aý. Abyr-sabyr basylyp, úıge kirgende anam: Aıdos aǵańnyń kelinshegi Farıda jeńgeń bosanypty, soǵan búgin keshikige kórshilerge jarysqazan bergenimiz abzal,kópten kútken qýanyshtary, kisilerdi shaqyryp keleıin, sen qonaqtarǵa daıyndala ber,- dep tysqa shyǵyp ketti. Sol kezde aýlada ákemdi ýaıymdap egilip jylapty,dál sol sáttegi  jany aýyryp et-júregi ezilgennin maǵan kórsetpedi ,odan da beıhabar edim. Anam talaı jany aýyrǵan qınalysyn kórsetken emes, qazir de solaı...

Úıde bir ul, úsh qyzbyz. Anam tórt qarǵasynda betinen qaqpaı, meıirimmen ósirdi.  Qyzdaryn qıaǵa, ulyn uıaǵa abyroımen qondyrdy.

-Jer-jahandaǵy qyrǵyn-súrgin, qýlyq-sumdyq, zulymdyq arsyzdyqtan keledi. Uıatyń bolsyn. "Uıat bolady" uǵymyn túısigińe toqyp al, kókem,- degen anam – meniń Mýzam!

Anashym, jatyryńyzdy jaryp shyqqaly da jıyrma jyl ótipti.  Ólimmen alysyp, ómir syıladyńyz.  Táńirden tilep taǵdyr syıladyńyz, sizdegi sezim men úshin san myń shesheniń mahabbatynan  myń ese artyq.  

Rahmet, sizge, Ana, Bolashaq meniń balamnyń atynan, Burynǵy ata-babamnyń atynan, Jeti mıllıard adamnyń atynan, On segiz myń ǵalamnyń atynan...

Farıza apam aıtqandaı, sizdiń ana mahabbatyńyz: Malynyp muń-jelimge jyraqta júrgenimde,taıǵaq joldar janymdy bek júdetip,saǵan degen bal sezim eljiretip, qatar basyp menimen kúnde birge sebedi úmit nury, tońyńqyrap júretin bul qóńilge. Shyń, quzdar bıiktegi,turǵandaı súıip meni, sen sekildi úndemeı bilip bárin, keı shaqtaǵy erkeleý qylyqtarym,keıde janym tózgisiz tuıyq pa edi,báribir saǵan ǵana, osy qalpym, bar qalpym súıikti edi.

Anashym-aı, sol qaısar myqtylyǵyń – ónege.

Anam – Kúlásh, jaıma shýaq kóktemim, Sol kóktemnen nár alyp men kóktedim, aınalaıyn anashymnyń arqasy, osy ómirge oınap, kúlip jetkenim...

Boryshtymyn qaryzdarmyn, myń túmen... Osy jazǵan bastamamnyń barlyǵy, baspaldaǵy ispetti, Anam jaıly men jazatyn dastannyń...

Janerke Ahmettiń massaget.kz-tegi jeke blogynan
 

Qatysty Maqalalar