Sińlilerime keńes...
Bir jap-jas sińlim: "Jigittiń sezimi ras-ótirigin qalaı tanýǵa bolady? Jaqsy jigitti qalaı tanýǵa bolady?" dep surady.
1. Jumys istemeıtinderge jolama. Arba súırese de, eńbekqor bolsa - jaqsy adam.
2. Arba súırep tapqan tabysyna sylqıyp syraǵa toıyp alsa - jaman adam. Jalpy, ishetinderge jolama. Bir tıynyn eki tıyn etýdi oılaıtyn, aldyna úlken maqsattar qoıa biletin jáne sol maqsatyna jetý úshin erinbeı eńbek etetin jigit - jaqsy jigit.
3. Áleýmettik jelide úzdigip otyratyndarǵa eshqashan senbe; ómirde kórip, tanyp, bilip, ózine qarata alsa - sóz basqa...
4. Jelide "kúıip-súıip", al ómirde seni kórgen jerde qashyp-pysyp joǵalatyndarǵa eshqashan senbe;
5. Ózińe sóz aıtyp, yńǵaı tanytyp júrgen jigitten "óte shuǵyl túrde aqsha kerek edi" dep, kóp te emes, az da emes, 20-30 myń tg. qaryz surap syna. Berýi de múmkin, "otmazka" jasaýy da múmkin. Shyn súıse - ózinde bolmasa, ózgeden surap taýyp beredi. Súımese, seniń aqshadan qysylyp turǵanyń oǵan bes tıyn... ne "joq" deıdi, ne sol kúni ózi de joǵalýy bek múmkin, ne aqshasy bolsa da bermeıdi. Sen suraǵan aqshany taýyp berip, kóp uzamaı aqshasynyń "qarymyna" - tósektes bolýyńdy qalaýy ǵajap emes. Ondaı beısharaǵa qaryzyn sol sátte qaıtar da, máńgilikke "proshaı" de! Jaǵdaı basqasha órbýi múmkin: qaryz bergen jigit "qaryzymdy qashan qaıtarasyń?" degenin kút. Solaı dese, ol adamnan aýlaq júr. Ol suramaı qoısa, ara-tura oǵan qaryz ekenińdi umytpaǵanyńdy, esińde ekenin onyń da esine salyp tur. Onyń jaýaby qandaı bolatynyna mán ber... Araǵa biraz ýaqyt salyp, alǵan qaryzyńdy qaıtar. Qaıtyp alsa - ol jigitpen ómirlik bas qosýdyń qajeti joq. Óıtkeni, senimen shynaıy bas qossam degen jigit saǵan ótip ketken teńgesin qaıtyp almaıdy. Ártúrli dostyq, tilektestik, pozıtıv sózder aıtyp, qaryzyn qaıtyp alýdan bas tartsa - ol jaqsy jigit. (Báribir qaryzyńdy qalaıda qaıtarýdyń retin tap, tipti bolmaǵan jaǵdaıda sol aqshanyń kóleminde syılyq jasa).
6. Aqshadan qysylyp júrgenin (turǵanyn) baıqasań, shamańa qaraı qoldap jiber (aqshalaı ne zattaı... birge kınoǵa barsań bıletti ala sal, kafe-meıramhanaǵa barsań - tóleı sal t.b.) Eger ol seniń qaltańnan shyqqan shyǵyndy jigittik namysyna salyp keri qaıtarsa - onda jaqsy jigit. (Keri alý-almaý óz erkiń). Eger seniń aqshańdy qaıtarýdyń ornyna, kerisinshe, ondaı jaǵdaı qaıtalana berse, jigit namystanbaı seniń esebińnen qydyrýǵa, iship-jeýge, sotkasyna birlik toltyrýǵa t.b. ketári bolmasa - ondaı alfonstan birden qutyl.
7. Búgin kafe-meıramhanaǵa shaqyryp, keshki astyń qarymyna tósektes bolǵysy kelse, ony qalaı "otpravıttasań" da jarasady.
8. "Dosym... dostarym..." dep, seni dostarynan keıingi 2,3,...10-shy orynǵa ysyryp qoısa - ol jigitpen otbasylyq baqyt bolmaıdy.
9. Ata-ana degen syıly da, qurmetti adam. Baýyr da... Degenmen, árqaısysynyń óz orny, óz jóni, óz joly, óz ómiri bar. Súıgen qyzynyń qaı elden shyqqanyn, qaı jerden shyqqanyn, ata-anasynyń áleýmettik statýsyn t.b. máselelerdi alǵa tartyp, ózderin artyq, seni kem sanap, ortalaryńa kılige beretin týystary bolsa jáne jigit sol týystarynyń sózine erip, naqty sheshim qabyldaı almaı mıaýlap júre berse, "davaı, dosvıdanıa" deýge bolady...
10. Seniń áleýmettik, qoǵamdyq, dinı t.b. qalyptasqan kózqarastaryń bolsa, ol saǵan óz kózqarasyn kúshtep tańbaýy tıis. Mysaly: "Men namaz oqydym, sen de oqy... hıdjab kı... menimen birge Sırıaǵa bar... menimen birge ól..." deıtin adammen birge bolýǵa daıyn bolsań - ózińniń emes, ózgeniń ómirin súrýge daıyn bol. Biraq alla taǵala ekeýińe eki ómir berdi... Ol - sen emes, Sen - Ol emessiń... Sen de óz kózqarasyńdy tańbaı, "mendeı bol, men sıaqty oıla" demeı, onyń jeke kózqarasyn, nanym-senimin syılaýyń kerek. Ol sendeı bolmaıdy. Sen - ol bolmaısyń.
11. Sózi kóp jigitterden qash. Erkek adamnyń sózi az, isi kóp bolar.
12. Eger birinshi kezekke ózin emes, seni qoısa, "men, men.., meniń..." deı bermeı, sen týraly - seniń jaıyńdy (óz jaǵdaıyńdy, tanysa - týǵan-týysyńnyń jaǵdaıyn) jıi surasa, qas-qabaǵyńdy baqsa, kóńilińdi aýlasa - qysqasy, seni ózinen artyq jaqsy kórse, ol jigitten aıyrylma. Aqshasy bolmaı-aq qoısyn, ataǵy bolmaı-aq qoısyn, sen - Batysta, ol - Shyǵysta tursyn, meıli... Eń bastysy, saǵan degen adal júregi, bir otbasyn asyraı alatyn kúsh-qýaty, balalaryn jaýtańdatpaıtyn meıirimi, ne nárseni de baıyppen sheshetin aqyly, sabyry bolsa, áńgimeleriń jarassa, odan artyq adam tappaısyń. Ondaı adamǵa sen on ese ÓZİNDEI bol! Iaǵnı, tóbesine shyǵyp, "yrbańdamaı", durys Áıel, durys Ana bol...
* Óz sózim... Keregińdi alarsyń, kerek emesin ózime qaldyrarsyń...)
