Qamshy.kz aqparat agenttiginiń poshtasyna ár túrli hattar legi kelip jatady. Bul joly úsh balanyń anasy G. K. (esimin jasyrýdy ótindi) aqparat agenttigi arqyly QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligine hat joldady. Hat mazmuny tómendegideı (mazmuny ózgermegen):
«Bul hatty jazbas buryn kóp oılandym. Jazsam, durys bolar ma eken, erteńgi kúni balalaryma zıany tıip ketpes pe eken dep... Sol sebepti esimimdi de, balalarymnyń da esimin jasyrýdy jón kórdim. Jasym 40-tan assa da, áleýmettik jelide jıi otyramyn. Jumys istegendikten teledıdar kórýge ýaqytym joq. Sol sebepti Qamshy.kz syndy saıttardy jıi oqımyn, ári turaqty oqyrmany bolǵandyqtan hatymdy osy saıt arqyly jetkizýge bel baıladym. Osy saıt arqyly men sekildi barsha ata-ananyń zary Bilim mınıstrliginiń qulaǵyna jetip qalar.
Ózim – 3 balanyń anasymyn. Úlken qyzym ýnıversıette oqıdy, ekinshi ulym 11-synyp oqýshysy, kenjem buıyrsa aldaǵy jyly mektep tabaldyryǵyn attaıdy. Balalarymyzdyń bolashaǵy úshin kúıeýim ekeýmiz jantalasyp jumys isteımiz. Solar eshteńeden qur qalmasa eken, bilim alsa, joǵarǵy oqý ornyna tússe, qydyryp ta úlgerse deımiz. Jalpy, qatarlarynan qaldyrmaýǵa barynsha tyrysyp kelemiz. Biraq ta oqýshylar úshin jasalyp jatqan reformaǵa kóńilimiz tolar emes. Ol reforma shynymen oqýshylar úshin jasalǵan ba? Balalarymnyń bolashaǵy biz úshin mańyzdy, olar úshin memelket ne isteı alady, qandaı múmkindikter qarastyrǵan, bárin baqylap otyramyz. Endi, mine, eldiń bári qarsylyq tanytyp jatqan bilim salasyndaǵy jańa reformaǵa biz de qarsy ekenimizdi aıtqym kelip otyr. Qurmetti, Erlan Saǵadıev myrza, túsinesiz be? Ata-analardyń kóbi siz engizgeli otyrǵan reformaǵa qarsy.
Úshtildilikten bastadyńyz. Iá, balalarymnyń aǵylshyn tilin jetik meńgerip shyǵýyna qarsy emespin, tipti keremet bolatyn edi. Alaıda, onyń basqa da joldary bar ǵoı. Ár bala eń aldymen óz ana tilin tolyq meńgerýi tıis. Biz aýyldy aımaqta turamyz, al qalaǵa bara qalǵan jaǵdaıda balalardyń 80%-y derlik orys tilinde sóılesedi. Ol balalarǵa aǵylshyn tilin tereń oqytsaq, qazaq tilinen maqrum qalmaı ma?! Kerisinshe, mektepterdegi qazaq tilin damytýǵa kúsh salsańyz bolar edi. Joq, úshtildilikti aıtyp qoımaısyz. Oqysyn, oqıdy da, tek qosymsha pán retinde. Onyń ústine, ata-analardyń 95%-y pánderdi aǵylshyn tilinde oqytýǵa kelisti depsiz. Qaıdan bildińiz ony, bizden eshkim suraǵan joq qoı, saýlanama júrgizgen joq. Álde saýalnama tek qalada júrgizildi me? Aýyldy aımaqtyń ata-analary, balalary kim bolǵany?
Qazaqstan tarıhyn oqý oryndarynan alyp tastapsyz. Muny estigende-aq esimnen tana jazdaǵam. Ár bala tilinen keıin asa qasterleýi tıis qundylyq – eliniń tarıhy. Iá, mekteptegi 5-6 jyl jetedi dep oılaǵan shyǵarsyz. Joq, kez-kelgen ulttyń adamy óz eliniń tarıhyn ómir boıy oqýy tıis.
UBT-daǵy retsizdikter she? Qanshama túlektiń kóz jasyna qaldyńyz. Ulym 11-synypty bitiredi bıyl. «Mama, men bitirgende qandaı bolar eken?» dep qazirden ýaıymdaıdy. Bul oqýshylar UBT qalaı óter eken dep ýaıymdamaýlary tıis qoı. Bar nazaryn bilimge aýdaryp, grantqa túsýge tyrysyp baǵý mindetteri. Al bular «osy jyldaǵydaı retsizdik ornaıdy báribir, nesin daıyndalamyz» deıdi. Muny kim retteıdi?
Kitap máselesi de bar. 11-synypta oqıtyn ulymnyń 5 kitabyn ózimiz satyp aldyq. Ulymnyń anasy da, ákesi de qyzmette bolǵandyqtan, kitap satyp alýǵa mindettepti. Oǵan qosa UBT-ǵa daıyndalatyn kitaptary bar, qosymsha sabaqtary bar. Ár apta tapsyryp otyratyn ótpeli testteri bar. Kúıeýim ekeýmizdiń aılyqtarymyz 70 myńnan aspaıdy. Nesıelerimiz bar. Ýnıversıtette oqıtyn qyzym 11-synyp bolǵanda, ár aı saıyn aılyǵymyzdyń teń jartysy qyzymnyń sabaǵyna ketetin. Bul joly da solaı bolmaq pa?! Eń bolmaǵanda oqýshylar kitappen tolyq qamtamasyz etilmegen. Álde tek aýyldyq aımaqtarda sondaı ma? Biraq, nege kitap bazarlar men baspalarda bar da, mektepte joq. Bir aıtqanyńyzda, oqýshylarǵa kitap jetkilikti degensiz. Onda nege 15 myń teńgeni balamnyń kitabyna jumsadyq. Buǵan mektep kináli me, álde qalaı?
Keshe ǵana Shymkentte oryn alǵan jaǵdaıdy oqyp, tipten júregim aýyrdy. Hat jazýyma túrtki bolǵan da – osy másele. Zorlanǵan qyzdy mektepten qýmaqshy eken. Ol qyzdyń jaǵdaıyn oılap jatqan eshkim joq. Bar oılaǵany mekteptiń abyroıy. Sonda ol búldirshinniń quqyǵyn kim qorǵaıdy? Qaı mektepke barsa da, qabyldamaıtyn kórinedi. Bólek oqyǵany durys degenderi de bar eken. Sumdyq... Jaqsy, bólek oqysyn. Al ondaı oryn bar ma? Bilim salasynyń mamandary, aıtyńyzydarshy? Ol qyz óz Otanynda,óz jerinde ómir súrip, qorlanyp otyr. Bul qyz jelige shyǵyp otyrǵan alǵashqysy ǵana, al únsiz otyrǵandar qanshama. Zorlyq degen dúnıe bitpeı, mundaı qıyndyqtar da bitpeıdi. Al sol zorlanǵan qyzdarymyzdyń quqyǵyn kim qorǵaıdy, mektebiniń ózi ol oqýshydan bas tartyp otyr emes pe?
Oqýshylardyń taǵdyry oıynshyqqa aınaldyrmańyz, mınıstr myrza! Olar búgin neni kórip ósse, erteń eline sony isteıdi. Al men balalarymnyń durys bilim alyp, eline tek paıdasyn tıgizer azamat bolyp óskenin qalaımyn. Ár ata-ana sekildi...
Qurmetpen: Úsh balanyń anasy, G. K»
