Áıel kisi óz tegin jarynyń tegine aýystyrmaýyna quqyly. Er kisi (belgili bir qajettilik týyndamasa) áıelin tegin aýystyrýǵa mindetteýi durys emes.

Al, «aýystyrǵan jaǵdaıda kúná ma?» ıakı «sharıǵatqa teris pe?» degen másele tóńireginde mamandar eki pikirge aırylyp otyr dep habarlaıdy Qamshy.kz aqparat agenttigi ihsan.kz-ke silteme jasaı otyryp.

Birinshi pikirdegiler: «Áıel kisi óz eriniń tegin alýy kúná. Óıtkeni, ózin ózgeniń urpaǵynan sanaýdy tyıǵan hadısterdi tikeleı túsinetin bolsaq, qazirgi tańdaǵy áıeldiń eriniń tegine aýysýy da kúná. Paıǵambarymyz (s.a.ý.) asyl sóziniń birinde: «Kimde kim ózin óz ákesine emes, ózgege qatysty etse ... Allanyń, perishtelerdiń jáne búkil adamdardyń laǵneti soǵan bolsyn» , – degen. Osy hadıs eriniń tegine aýystyrýdyń da durys emes ekendigin aıtýda. Sondaı-aq, bul nárse musylman qoǵamyna jat ózge dindegilerdiń úrdisi», – dep otyr.  

Ekinshilerdiń pikiri boıynsha, bul nárse áıeldi tanytý maqsatynda jasalady. Ózin eriniń tegimen ataý keı elderde «tanytý» úshin aıtylyp jatatyny anyq. Bul «Pálenshe áıel túgenshe otbasyǵa kelin bop bardy», – dep aıtqanymyz sıaqty. Osy sekildi bir kisini túrli jolmen tanytýǵa bolady. Arabtarda kúnnıasymen «Ábý Abdýlla» nemese laqabymen «Hafız», keıde ákesin bile tura anasymen atap ta jatady, «Ǵýláııa uly Ismaǵıl» degen sıaqty, tipti keıde kúıeýine qosyp ataıty. Máselen, Quran aıattaryndaǵy «Nýhtyń áıeli jáne Lýttyń áıeli... Perǵaýynnyń áıeli...» degen sıaqty. Bul jerde áıelderdi kúıeýleriniń atymen tanytyp tur.

Býharıde kelgen bir hadıste: «Másǵýtulynyń áıeli Záınáb (r.a.) Paıǵambarymyzǵa kelip (kirýge) ruqsat suraıdy. (Sahabalar) Ýa Allanyń Elshisi! Záınáp kirýge ruqsat surap tur!», – dedi. Ol (s.a.ý): «Qaı Záınáb?», – dep suraǵanda, sahabalar: «Másǵýtulynyń áıeli», – deıdi. Allanyń elshisi kirýge ruqsat beredi[3]. Osy hadıste áıeldi tanytý úshin óz eriniń, ıaǵnı sahaba Abdýllanyń tegimen atap tur. Qazirgi tańdaǵy óz eriniń tegimen jazylý úlgisi de tanytý maqsatynda jasalatyndyqtan sharıǵatqa teris emes.+

Al sharıǵat óz ákesiniń emes, túgensheniń qyzy ne uly deýge tyıym salady.

Osy eki pikirdi qoryta kele aıtarymyz, áıel kisi óz eriniń tegin alýǵa mindetti emes, kúıeýi ony májbúrleı almaıdy. Al, bizdiń elde óz eriniń tegin alǵan áıel ákesiniń atyn emes, tek tegin ózgertýmen ǵana shekteletindikten, tegin aýystyrǵysy kelgen áıeldiń bul isi kúná emes desek qatelespespiz. Eń durysyn Alla biledi!

Qalamqas Aıaǵanova