Naýryz merekesine jarym aı ǵana ýaqyt qaldy. Kún raıy jylynyp, elimizdiń ońtústigine kóktem kelip te qoıdy. Qasat qardyń kóbesi sógilip, kók jamylǵy tebindep, báısheshek búrshik atty. Naýryz menmundalap tursa da halyqta grıgorán kúntizbesindegi jańa jyldy kútkendegideı yqylas baıqalmaıdy. Yqylas joq emes. Tek jeltoqsannyń sońǵy kúnine asyqqandaı 21 naýryzdy kútpeımiz.

Nege?

Maqalamyzǵa jan bitirý úshin Mádenıet mınıstri Muhamedıulynyń Naýryzǵa bir aı qalǵanda jarıalanǵan suhbatyna taǵy bir nazar salaıyq. Mınıstr Naýryzǵa qajet irgeli izdenister men tarıhı ári zama­naýı sharalardy 8 túrli taqyryppen atap kórsetken edi.

Prezıdenttiń ulttyq kıim kıip úlgi bolyp júrgenin aıtqan mınıstr qazaqtyń «tanyǵan jerde boı syıly, tanymaǵan jerde ton syıly» deıtin mátelin keltirip, mereke kúni ulttyq kıim kıýge úndedi. «Bar­­lyǵymyz osy qasıetti kúni, bas­­qa da ataýly kúnderi ulttyq kıim kıip shyǵaıyq!» dedi Muhamedıuly. Ulttyq kıim degenińiz tek jyltyraq marjan jabysqan, zerli shashaǵy tógilgen álem-jálem kıim emes, qudalyqta ǵana júretin keń qoltyq shapan emes. Ony bárimiz qalaýymyzsha turmysqa yńǵaıly etip kısek bolady. Mınıstr maqalasynda tipti ulttyq kıimniń túrlerine de keń toqtalyp, el arasynda ulttyq kıimge degen suranys paıda bolatynyn boljap, kásipkerler sapaly ónimge kóńil bólýi kerektigine de nazar aýdartqan.

«Naýryz eń áýeli bal­­dyr­ǵandarǵa arnalýy kerek... Naýryzdyń qadir-qa­sıetin jan-jaqty qamtı oty­ryp, shyn máninde mereke jasa­ǵymyz kelse, Naýryzdyń birinshi maǵynasy da, sáni men saltanaty da baldyrǵandar bolýy tıis», - degen mınıstr taǵy bir sózinde. Kalendarlyq jańa jyldy da asyǵa kútetin balalar ǵoı. Balalardyń yqylasynan baryp ata-anada merekelik kóńil-kúı týady. Demek biz balalar men jas órenderge naýryz merekesin nasıhat ete bilýimiz kerek.

Muhamedıulynyń «Qyzǵaldaq – Naýryz­dyń atrıbýttyq belgisi, emblemasy retinde bekitýdi qajet etedi», - degeni daýsyz maquldaýǵa tatıdy. Mınıstrdiń «Gúldiń adamǵa degen áseri óte mol. Sebebi gúlden erekshe sulý­lyqpen birge adam nár ala­dy. Gúl turǵan jerde bıik sezim bar. Mereke kúni analarǵa, qyz-kelin­shekterge gúl syılaý kóńilderge qushtarlyq syılaıdy. Buǵan qosa mekemeler, kóshe­ler, saıabaqtar qyzǵaldaqtarmen, basqa da gúldermen kómkerilip, abattandyrylsa nur ústine nur», - degenin talqysyz quptaımyz. 

Kún men túnniń teńelýi – astronomıalyq kóktem­niń týýy ekenin bolsa bárimiz bilemiz. Osy jerde mınıstrdiń «Tún ortasy aýǵanda jappaı jańa kúndi qarsy alý dás­tú­rin tú­let­kenimiz abzal» degen bastamasy jalpyhalyqtyq dástúrge aınalsa quba-qup. Saǵat tiliniń 12 bolǵanyn kútip, shampan tógip, torsyldaq atatyn «jańa jyl» dástúrinen góri «Qazaq­stan hal­qy­­­nyń Jańa jyl – Naýryzdy qar­sy alýy» deıtin dástúr áldeqaıda kórkem emes pe?!

Batystyq aǵaıyn­dardyń «Amal keldi – jyl keldi!» dep, arqa-jarqa bolyp, Ulys kúnin bir kisideı atap ótetinin eske salǵan mınıstrdiń «Kóri­sý kúnin» bekitý bastamasy da quptarlyq.

Naýryz meıra­mynyń rýhanı-mádenı tárbıelik mánin is júzinde ómirge engizýdi usynsaq artyq bola qoımas. Bul maqsatta naýryzdyń 21-i kúni sıpatyn ashatyndaı ári ulttyq tanym men dástúr saltty jańǵyrtatyndaı Otbasy kúnin, Qaıyrymdylyq jasaý kúnin, Aq dastarqan kúnin, Aǵash egý kúni dep mazmun bere otyryp, rýhanı is-sharalardy nege qalyp­tastyrmasqa?

Dál osy «Naýryz meıramy» kúnderi aıasynda eli­mizdiń isker azamattary, mese­nattar, qoǵamdyq uıymdar men mekemeler balalar úılerine, turmysy tómen otbasylarǵa jáne qoǵamnyń áleýmettik qorǵal­maǵan toptaryna járdem jasap, qaıyrymdylyq sharalary­na kóńil bólgeni jón. As mázirin áz-Naýryzǵa beıimdep, kásipkerler Naýryz kóje, baýyrsaǵyn aldymen sol adamdarǵa tegin taratsa. Bul ıgi iste Qazaqstannyń bel­sendi jastaryn, volonterlardy Naýryzdyń jańa turpatta toılanýyna jumyldyrsaq, jú­re­gimizge jaqyn merekeniń máni men sáni arta túsedi. Kerek deseńiz, Naýryzdyń rýhanı már­tebesi úshin, jyl saıyn qys aılarynda dástúrli beriletin ádebıet pen óner salasy qaıratkerlerine arnalǵan syılyqtardyń tabys etý merzimin de Naýryz meıramyna aýystyrǵan abzal.

Qydyr baba (Qyzyr) bar jaqsylyqtyń, mol­­sh­y­lyq pen berekeniń ıesi, úmitt­iń shyraǵyn jaǵatyn kıe. «Qyryqtyń biri – Qydyr» sóziniń astarynan osyndaı túsinikten týyndaǵan faktordy kóremiz. Qydyr baba kópshiliktiń aldynda qashanǵa deıin bata berip, «úlken» kisilerdiń sońynda júrýi tıis? 

Qıaldy ushtaı túsetin múm­kin­dikterdi paıdalanaıyq. En­deshe, Qydyr babany Naýryz meı­ramyn ótkizý barysynda utym­­dy paıdalanǵan abzal. Ýa­qy­ty­nyń denin balalarmen ót­kiz­sin. Taqpaq aıtqyzsyn, óleń oqyt­syn, án tyńdasyn, ónerin kór­sin! Sondyqtan Qydyr ata­nyń meıirimi aldymen bal­dyr­ǵan­­dar­dyń kóterińki kóńil kúıi­men ushtasqany kerek», - dedi mınıstr óz suhbatynda.

Buǵan qosa, Arystanbek Muhamedıuly Naýryz meıramy kezinde mádenı jáne sporttyq is-sharalardy uıymdastyrý máselesine de basa nazar aýdardy. Ulttyq oıyndardy dáriptep, jyl saıyn respýblıkalyq «Naýryz spartakıadasyn» ótkizýdi usyndy. Mınıstrdiń aıtýynsha, buqaralyq aqparat quraldary Naýryz meıramyn toılaý barysynda ótkizilip jatqan sharalardyń tanymdyq hám mazmundyq jaǵyna mán berýi tıis.

«Bolashaqqa baǵdar jasap, úlken serpilis jasaǵan elimizge qazir dúnıejúzi tamsanyp, úlken úmitpen qarap otyr. Endeshe, ıgilikke bettegen kez kelgen jańa bastamany erekshe yqylaspen atqaryp, jańǵyrǵan rýhtyń jarshysy bolýǵa umtylaıyq», - dep qorytyndylaǵan Arystanbek Muhamedıuly suhbatyn.

Bizdiń mınıstr suhbatyndaǵy ózekti bastamalarǵa alyp-qosarymyz joq. Jańǵyrta jarıalaıyq demedik. Bılik tarapynan  bastama bar. Bekitilgen merekelik demalys ta bar. Tek jumyla júzege asyraıyq degimiz keledi.