Erjan ÁBDİRAMAN. Nazarbaevtyń bedeli

/uploads/thumbnail/20170708171625957_small.jpg

Berik Áshimov degen jýrnalıs aǵam bar. Shynymen týyspyz, atalarymyz aǵaıyndy kisiler.

Men osy Berikti dana adam dep aıta alam. Buǵan ol laık baspaıdy, óıtkeni Feısbýkty qoldanbaıdy. Sosyn ekeýmiz jylyna 1-2 ret qana kezdesemiz.

Ol synamaıdy, daýlaspaıdy, kúıip-pispeıdi. Birdeńeni dáleldegen bolasyń, meniki durys dep oılaısyń, onyki durys bolǵanyn ýaqyt kórsetip jatady. Budan 10 shaqty jyl buryn «Nazarbaev ketýi kerek, meıli ornyna kim kelse, ol kelsin, biraq bılik aýysýy kerek dep oılaıtynmyn. Osyny dáleldep baǵatynmyn. Ol bolsa «Nazarbaev biz úshin eń jaqsy saıasat júrgizip keledi, Nazarbaev Qazaqstannyń baǵyna bergen prezıdent» deýden tanbaıtyn. Eń aýyr oqıǵalardyń ózi onyń osy kózqarasyn ózgerte almaıtyn.

Birtindep Beriktiń sózderi durys ekenin moıyndaı bastadym. Qazir kóp nársege onyń sol kezdegi kózimen qaraımyn. Synamaýǵa, kúıgelektenbeýge tyrysam. Berik emes, ómir úıretti.

Turaqty áskeri, qarý-jaraq soǵatyn ustahanalary, memlekettik apparaty, zańdary joq Qazaq handyǵy qalaı aman qalyp, osynyń bári bolǵan jáne Qytaıdy únemi jeńýip otyrǵan, tipti orys áskerin bir ret talqandaǵan Jońǵar memleketi nege quryp ketti? Ol kezde eshkim qyzyqpap edi, endi qarasa qazaq dalasy eń baı jer bop shyqty. Shynymen de Qudaıdyń qarasqany.

Nazarbaev shynymen de kóregen basshy. Bir kezderi senbeýshi edim, keıin de kúmándanatynmyn. Ýkraına kózime shuqyp kórsetti. Nazarbaevtiki durys bolǵanyn moıyndaý úshin endi kerek? Donbastyń bizge kelýi me? «Pýtın Reseıdi qutqarýshy» deıtin. Bári ótirik bop shyqty. Pýtınniń túbine ne Qadyrov jetedi, ne Pýtın onyń kózin joıyp qutylady. Biraq másele qalady. Bir kezde abyroıyn kótergen sheshen soǵysy edi, ol másele sheshilmepti. Turaqtylyq ornady dep júrgeni «mına zamedlennego deıstvıa» eken.

Nazarbaev ta máńgi emes. Biraq Pýtın ketip, jaǵdaı bir jaıly bolǵansha aman bolsyn. Óz basym osyny tileımin. Bári osylaı oılasa, tabynyp ketse demeımin. Synaǵysy kelgen, boqtaǵysy kelgen jurt sóıte bersin. Ol da kerek. Biraq búkil ómirin prezıdentti jamandaýǵa arnaǵan kisilerge aıtarym – keshirińiz, jaı ǵana demagogsyzdar. Qalaısha búkil qabiletterińizdi bir adamdy synaýǵa arnaýǵa bolady? Bul ol kisilerdiń ómir saltyna aınalyp ketken. Ózi esep bermeýi múmkin, ylǵı bir nárseni synaıtyn adam – eshteńege rıza bolmaıtyn, jan-jaǵyna digirlep, teledıdardan kim sóılese sonymen ursysyp otyratyn adam.

Az ýaqyt buryn Nazarbaevty maqtaıtyn maqalalar jazýǵa, 20 shaqty maqala jazýǵa usynys bolǵan. Oılandym. Iá, qoldaımyn. Biraq bir maqala jazarmyn, jaqsy, taǵy bireýin jazaıyn. Odan soń ne aıtam? Psevdonımmen jaza almaımyn. Sóıtip, bas tarttym. Bul «aqsha alǵan ba?» degen máselege.

Aıtpaqshy, osyny jazýǵa túrtki bolǵan myna suhbat edi. Arkadıı Dýbnov degen myqty pýblısıs, Ortalyq Azıa boıynsha avtorıtet maman, oǵan jetkizgen – obektıvtiligi. «Dojd» - lıberal-demokrattardyń arnasy. Biraq maman da, jýrnalıs te Nazarbaevty moıyndap, tipti rıza bop otyr. Mysaly, bylaı deıdi.

Nazarbaev shynymen de dana saıasatker. Batys lıderleri qazir Lýkashenko men Pýtınge qaraǵanda, Nazarbaevty syılaıdy. Biraq ol buryn da Batysty bedeldi bolatyn. Muny prezıdent saılaýy emes, referendým deýge bolady. Óıtkeni, Nazarbaevtyń bedeli tym joǵary. Onyń básekelesý múmkin emes. Batys Nazarbaevtyń qaıta saılanǵanyn qalaıdy. Óıtkeni, oǵan Qazaqstannan keregi – turaqtylyq, turaqtylyq jáne turaqtylyq.

Qazaqstan búginde postkeńestikti ustap turǵan memleket. Qazaqstan postkeńestik keńistiktegi damý potensıaly eń kúshti myqty memleket bolyp otyr. Ol jastardy Batysta memleket aqshasyna oqytty, sonyń arqasynda Qazaqstanda bilimdi elıta paıda boldy. Bizdiń depýtattar orys tili turǵanda aǵylshyn tili ne kerek dep jatsa, Nazarbaev aǵylshyn tilin birinshi synyptan oqytý kereý deıdi. Muny da Qazaqstan bıliginiń plús jaǵy deýge bola ma? Iá. Bul Reseıdiń modernnen arhaıkaǵa, al tarıhı turǵyda azıalyq el Qazaqstan arhaıkadan modernge ketip bara jatqanyn kórsetedi».

Osyndaı sózderdi estigende rıza bop qalasyń. Onyń maqtaýyn keltiremiz dep qur sóz kópirtýmen júrgenderdi aıtam. Aqyry maqtaǵan soń Dýbnov ekeýmiz sıaqty maqtamaı ma, ıá?

"Jaqsy"

Qatysty Maqalalar