Áleýmettik jelilerde Túrkistan qalasyndaǵy asqazan, ishek joldaryn shaıyp-tazalaıtyn artezıan emdik sýyna ıelik etip otyrǵan «Shıpa sý» shıpajaıyna qatysty narazylyq bildirgen jazbalar paıda bola bastady. Buǵan jýyrda ǵana kire beris qaqpasynda «tek jatyp em almasańyz, syrttan kelgen azamattarǵa qyzmet kórsetilmeıdi» degen mazmunda ilinip qoıǵan habarlama áser etken syńaıly. Buryn tańerteńgisin 100-200 teńge tólep, sarqyrap jatqan sýdan birer orta kese simirip alyp, jumysqa jóneletin qala qazaǵy myna tosyn sheshimge tań qalǵan bolýy múmkin.
Shynynda da, qaqpa aldynda kúzetshi kúrkesi paıda bolyp, beısaýyt adam kire almaıtyndaı aınalasy ásem sharbaqtarmen qorshalyp qapty. Jón-aq. Em alýshylar kelip demalatyn orynnyń talapqa saı taza ári kóz qyzyǵarlyqtaı standartty bolǵany durys. Ol jóninde biraz ońdy jumystar atqarylǵan eken. Alaıda qaltamnan aqsha shyqty dep, qara sýdan qaımaq jalap, Tabıǵat-Ana ıgiligin tutastaı menshiktep alǵanymyz qalaı bolar eken? Máselen, atyshýly «Saryaǵash» shıpajaıynda, Úkasha ata qudyǵynda, Arystanbab kesenesinde, Jylaǵan ata sarqyramasynda sý tegin – halyq ıgiliginde. «Saryaǵash» shıpajaıynyń aýmaǵynda birneshe jerden kúndiz-túni kelip emdik sýdan urttap kete beretin kranttar ornatylyp, jergilikti halyq úshin arnaıy áleýmettik jeńildikter qarastyrylǵan. Úkasha ata qudyǵynda da saıyn dalanyń salqyn sýyn shelegińizben qalqyp alyp, qalaýyńyzsha ishe berińiz. Al myna qaqpadaǵy habarlandyrýǵa sensek, bir staqan sý ishý úshin barlyq sharýańdy tastap, keminde 5 kún, asyqpasań 10 kúnge joldama alyp, shalqaıa jatýyń kerek sıaqty. Kúndigi 8 myń teńgeden bolǵanda, shıpajaı aýmaǵyna kirip, bir staqan sý iship shyǵý úshin 40 myń teńge jumsaıdy ekensiń. Jaraıdy, sondaǵy ǵımarattar men jer telimi «Shıpa sý» qojaıyndarynyń ıeliginde shyǵar. Al yqylym zamannan beri tereńnen atqylap jatqan sýǵa qojaıyndyq jasaý jergilikti bılikti oılantatyn-aq másele. Mundaıǵa kóz juma qaraý erteńgi kúni ár kásipkerdiń kez-kelgen bulaq mańyn qorshap alyp, staqandap sý satýyna ákelip júrmesin.
Qazir as-taǵam taza emes, jartylaı fabrıkattaryńyz da – hımıkat, sodan da bolar, ishki qurylysy aýyrmaıtyn adam joq. Shıpajaıda em qabyldap, demalýǵa ekiniń biriniń qaltasy kótere bermeıdi. Sondyqtan da jergilikti turǵyndar, alystan kelgen aǵaıyn birer kún tanystarynyń úıinde jatyp, bes-on teńgege sý iship, asqazandaryn, ishekterin shaıdyrǵysy keledi. Myna tártip soǵan tosqaýyl bolyp tur.
Durysy, shıpajaı syrtyna «Saryaǵashtaǵydaı» krantpen syldyrata shúmek shyǵaryp, áleýmettik jaǵdaıy tómen adamdardyń birer tıyn tastap sý iship ketýine jaǵdaı jasaý.
Bekjigit Serdáli
