Jaqynda Almaty qalalyq sotynda baspasóz-konferensıasyn ótkizgen almatylyq sot tóraǵalary búgingi kúndegi sot tóraǵalarynyń jiberetin qatelikteri men ózekti máselelerin talqyǵa salǵan. Ásirese, almatylyq sottar óz kemshilikterin ashyq aıtqan. Bul týraly «Qamshy» portaly 7news.kz-ke silteme jasaı otyryp habarlaıdy.
«Týra bıde týǵan joq, týǵandy bıde ıman joq» degen halyq danalyǵy búgin de ózektiligin joǵaltqan joq-ty. Sot júıesi ádil bolsa, qoǵamnyń kóńil-kúıine qaıaý túspesi anyq. Tipti, QR Prezıdenti Nursultan Ábishulynyń ózi sot reformasy tóńiregindegi «bylyq-shylyqtar» týraly aıtqan sózinde keńestik júıeden juqqan toǵysharlyq, jaıbasarlyq, jalqaýlyq, «barmaq basty, kóz qysty» áreketterden arylatyn kez jetkenin sheneýnikterdiń esine taǵy bir salǵan bolatyn. Eger bulaı jalǵasa berse, artynyń jaqsylyqqa aparyp soqpaıtynyn jiti kózderdiń sezingeni anyq-ty.
Alǵashqylardyń biri bolyp kemshilikti moıyndaýdy nemese aqtalýdy almatylyq sottar bastap ketipti. Almaty qalalyq sotynyń qylmystyq ister jónindegi appelásıa komısıasynyń tóraǵasy Baqytjan Qaramanovtyń aıtýynsha, oblys boıynsha bir sot tóraǵasyna júkteletin mindetter belgilengen mólsherden asyp jatady eken. Mysaly, bir ǵana aýdandyq sot tóraǵasy bir aıda 47-isti qaraǵan. Bul belgilengen shekten 19 iske artyq. Al arnaıy mamandandyrylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq soty ortasha eseppen 59 is qarasa bulbekitilgen normatıvten 39 iske asyp ketken. Naýryzbaı aýdandyq soty tóraǵasy 150 is qaraǵan. Bul da normatıvten 122 iske asyp túsken. Medeý aýdandyq soty – 60, Bostandyq aýdandyq soty – 58 isti júrgizse bular QR zańnamalyq aktilerindegi normatıvterdi eki esege asyrady. Al joǵarǵy sot munyń bárin bilip-kórip otyr. Osyndaı qym-qaýyrttardyń arasynda keıde qate sheshimder de ketip qalady. Buǵan túsinistikpen qaraýymyz kerek. Bizdiń halyq bolsa, tegi bilimdi mamandar qalaı ǵana qatelikterge boı aldyrýy múmkin, dep julyp-talap álek. Al ortasha jalaqy – 250 myń teńge eken.
Elbasy ózi aıtqandaı, halyqtyń da, bıliktiń de psıhologıasyn ózgertý kerek degen oıyn anyq ańǵartty. «Bárin de satyp alýǵa bolady» dep júrgen pysyqaılar men qıt etse aqshaǵa «mólıetin» jemqorlardy qatań jazalaýdy qaıta pysyqtaýdy Prezıdent bastap, halyq qostaǵany árıne ıgige. Tipti, «Shydamnyń da shegi bar», — degen Elbasy mundaı bassyzdyqqa jol bergenderdi qatań qadaǵalaýdy kómekshisi Erbol Orynbaevqa tap sol jerde tapsyrǵany da belgili. Sot júıesindegi bylyq-shylyqtardy, ol jerdegi jeń ushynan jalǵasyp jatatyn sybaılas jemqorlyq jaıly ashyna aıtqan Prezıdenttiń sózinen baıqaǵanymyz — aldaǵy ýaqytta sot salasynyń jumysyn barynsha ashyq etý qolǵa alynbaq.
Osyǵan oraı Almatylyq sottar da ózderiniń qate sheshim shyǵarytyn kezderi bolatynyn birinshi bolyp moıyndady.
Adal, ádil sottar men boıyna «kir juqtyrmaǵan» sheneýnikterdi irikteý qatal júrgiziletin ýaqyt áldeqashan jetken edi. Tipti, Sýdıalyq laýazymǵa kandıdattar úshin biliktilik talaptaryn qatańdatý da kerek-ti.
Bul týraly Elbasynyń ózi Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda «Jasyratyny joq, sot júıesinde bylyqtar kóp. Eski kadrlar otyr, biz kimdi ustaıyq, kimdi ustamaıyq, halyq bárin kórip otyr. Bul aýqymdy jumystardy júzege asyrý búgingi qyzmette otyrǵan kadrlardyń qolynan kele me, men ol jaǵyn bilmeı otyrmyn», — degen bolatyn.
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
