Qumar oıyndary – adammen birge jasap kele jatqan jat qylyqtyń biri. Kisi boıyndaǵy qumarlyq sezimi men ońaı olja tabamyn degen soqyr dáme talaı jerde san soqtyryp, barmaq tistetip júr. Adam boıyndaǵy osy qasıetterdi tabys kózine aınaldyryp, qumarhanalardy kásip etken uıymdar, qalalar, tutastaı elder qanshama?!
Qazaqstan da táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda endep kirgen osy qumar bıznesiniń ordasy kazınolardan kende emes edi. Osydan 7-8 jyldaı ýaqyt buryn joǵary deńgeıdegi bılik kúshteriniń aralasýymen kazınolardyń qyzmeti zańsyz dep tabylyp, eldi-mekenderdegi kóptegen oıynhanalar jabyldy. Respýblıka boıynsha Qapshaǵaı men Shýchınsk qalalary ǵana oıynhanalardyń qyzmeti ruqsat etilgen eldi-meken bolyp tanyldy. Osymen másele sheshildi dep oıladyq. Joq, olaı emes eken.
Shamdary jarqyrap, qyzyldy-jasyldy jarnamasy sonadaıdan kóz tartqan kazınolar quryǵanmen onyń ornyn búginde ornatýy kóp qarajatty qajet etpeıtin, alaıda, qumarpazdyń qaltasyn qaǵýda kazınodan kem túspeıtin oıyn avtomattary basty. Qazir, ár aıaldamadan, dúkender men bazarlardyń qaı-qaısysynan osyndaı oıyn avtomattaryn kórýge bolady. Óńirlerde tez tarap, úlken-kishi, erkek-urǵashy demeı barlyq eldiń táýeldiligin týǵyzyp otyrǵan sol avtomattar, tipti, kazınodan da qaýipti me dep te qalasyz. Oǵan sebep te joq emes.
Birinshiden, bul oıyn bıznesi zańǵa qaıshy emes. Iaǵnı, kásipkerler arbaý apparattaryn kez-kelgen jerge kez-kelgen ýaqytta ornatyp, sharýasyn dóńgeletip júre beredi. Ony kúnde kórip júrmiz. Oıyn apparattary azyq-túlik dúkeninen bastap kólik bazaryna deıin samsap tur. Bulardy keı kásipkerler, tipti oıyn avtomaty emes, lotoreıa qurylǵylary dep atap júr.
Ekinshi ereksheligi – qol jetimdiligi. Ol apparattarmen oınaý úshin arnaıy bir jerge barýdyń, apparat qyzmetin paıdalanǵanyń úshin qosymsha aqsha tóleýdiń qajeti joq. Oıynǵa tigetin somanyń da qomaqty bolýy shart emes. Zamandastarymyz oınap júrgen apparattar 500 teńgeden bastap qabyldaı beredi. Esesine, utylatyn aqshada esep joq. Óz tapqan-taıanǵanyn berip qana qoımaı, elden aqsha alyp salyp júrgender qanshama? Osy temirdiń quly bolǵan kóp jigitter búginde jaqyn-jýyqqa túgel qaryzdanyp bitkenin aıtady.
Úshinshiden, árıne, táýeldilik máselesi. Kez-kelgen oıyn adam boıyndaǵy qyzyǵýshylyqty oıatatyn qubylys bolsa, bul apparattar qumaryńdy qozdyrady. Qyzyldy-jasyldy, irili-usaqty oıyn fıgýralary kózdiń jaýyn alyp, sanaǵa shaıtanı oı salady. Búginde osy avtomattarǵa baılanyp qalǵan adamdar qanshama. Jalpy oıyn degen dúnıe adam balasy jıyrma jastan asqan soń qyzyǵy basylatyn bolsa, myna apparattardaǵy oıyndar jas talǵamaıdy. Mektep jasyndaǵy bala da, stýdent te, qatyn-balasy bar soqtaldaı azamattar da bar tapqanyn apparatqa salyp turǵanyn kúnde kóremiz.
Mundaı apparattarǵa táýeldiliktiń paıda bolý, odan qutylý joldaryn psıholog mamandar aıta jatar. Biraq, qoǵamǵa qaýip tóndiretin dert bolyp otyrǵan bul «oıynshyqtardy» ortamyzdan alastatýdyń zańdy tetikterin qarastyratyn kez kelgen sıaqty.
