Alar asýy alda

/uploads/thumbnail/20170708203338619_small.jpg

Bas prokýratýranyń Parla­menttegi ókili biliktiligimen, quqyq qorǵaý júıesinde jańashyl bas­tamalarymen depýtattar men zań ja­saýshylardyń yqylasyna bólenip júretin. Jan dúnıesimen aqtaryla kúletin aqkóńildiligi dostyqqa shaqyryp turatyn. Symbatyna formasy men ıyǵyndaǵy jarqyraǵan juldyzdary jarasyp qazaq qyzynyń batyr tulǵasyn kórsetetin. Ol – polkovnık Roza Shekerbekqyzy Dosymbekova. Onymen Parlamentten óz salasyna qyzmetke aýysyp ketkende baryp jaqyn tanystym.
Kindik qany tamǵan Ózbekstannan Almatyǵa ózi jalǵyz attanyp, sol kezdegi eń abyroıly oqý orny – Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń zań fakúltetine tústi. Ony aıaqta­ǵaly beri otyz jyldan astam qaı­sarlyqpen zań salasynyń shyńyna órmelep keledi. Zańger-keńesshi bolyp bastalǵan qyzmetinde Parla­menttiń aqparattyq-zertteý orta­lyǵynyń sektor meńgerýshisi, Premer-Mınıstr Keńsesiniń ádilet bóliminiń sektor meńgerýshisi satylarynan ótti. Prokýratýra salasynda Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń kadr departamenti basshysynyń orynbasary, keıingi úsh jylda atalǵan departament basshysy qyzmetinde boldy. Ádilet salasynan kandıdattyq, saıası ǵylymdardan doktorlyq dısertasıa qorǵady, aǵa ádilet keńesshisi mártebesin ıelendi.
Roza Shekerbekqyzy Qazaqstan­daǵy tuńǵysh qos palataly Parlament máseleleri boıynsha ǵylymı zertteýler jasap, alǵashqy bolyp zań ǵylymdarynyń kandıdaty ǵylymı ataǵyna eńbek qorǵaǵan. 1997 jy­ly «Konstıtýsıonnyı statýs Par­lamenta Kazahstana v sovremennyı perıod» taqyrybynda jazǵan eńbeginiń ǵylymı jetekshisi zańǵar ǵalym M.T.Baımahanovtyń ózi bolatyn. İzdenis pen zertteýdiń ústinde júretin qasıeti ony taǵy da bir jetis­tikke jetkizdi. 2014 jyly «Qa­zaq­stannyń áleýmettik-saıası ja­ńarýy jaǵdaıynda quqyq qorǵaý organdarynyń kadr saıasatynyń tujyrymdamasy» degen úlken eńbekti sátti qorǵap, saıası ǵylymdar doktory atandy.
Óz ustanymyna talapshyl, bastamashyl maman Memleket basshysynyń memlekettik qyzmetkerlerdi kezekten tys attestasıadan ótkizýge baılanysty tapsyrmasy boıynsha, quqyq qorǵaý júıesinde keshendi sharalar ótkizýge atsalysty. Birinshi bolyp «Onlaın» ádisimen prokýratýra qyz­metkerlerin kompúterlik tes­tileý men áńgimelesý júıesin engizdi.
Elbasynyń quqyq qorǵaý organdarynda kadr saıasatynyń tujy­rymdamasyn jasaý men júzege asyrý maqsattaryn oryndaý boıynsha saraptama tobyn basqarýǵa onyń ǵylymı múmkindigi men ómirlik tájirıbesi jol ashty. Tujyrymdamanyń negizine «Quqyq qorǵaý organdarynda kadr saıasatyn Qazaqstandaǵy áleýmettik-saıası kontekste jańǵyrtý» degen taqyrypta qorǵaǵan doktorlyq dısertasıasy qoldanyldy deýge bolady.
Roza Dosymbekovanyń bastamasymen Qazaqstan tarıhynda tuńǵysh ret quqyq qorǵaý organdary men arnaıy jáne basqa memlekettik organdar polıgrafologtarynyń kongresi ótti. Onyń jumysyna Reseı, Bolga­rıa elderiniń polıgrafologtary qaýym­dastyqtarynyń ókilderi qatys­ty. Quqyq qorǵaý organdary men arnaıy jáne basqa memlekettik or­gandardyń polıgrafologtarynyń vedomstvoaralyq keńesi quryldy. Roza Shekerbekqyzy atalǵan keńestiń tóraıymy. Ǵalymnyń 2 monografıasy, 80 ǵylymı jáne ǵylymı-ádistemelik maqalasy jaryq kór­gen. Ádilet pen ekonomıka ǵylymda­rynyń baılanysy boıynsha jasal­ǵan ǵylymı mekteptiń avtory. Qyzme­timen qatar magıstratýra salasynda shákirtter baýlýda.
Prokýratýra salasynda uzaq jylǵy tájirıbelerin keıingi jas mamandarǵa úıretýdiń joldaryn qarastyryp, tálimger bekitý ádisin de qolǵa alýǵa uıytqy boldy.
Roza Shekerbekqyzynyń zańdylyq pen quqyqtyq tártipti nyǵaıtýǵa jáne quqyq qorǵaý júıesinde jańashyl ıgilikti bastamalardy iske asyrýǵa sińirgen eńbegi joǵary baǵalanyp, Prezıdent Jarlyǵymen İİ dárejeli «Aıbyn» ordenimen marapattaldy.
Dosymbekova quqyq qorǵaý organdarynda qazaq tiliniń meılinshe kásibı deńgeıde qoldanylmaý sebepterin zert­tep, is júzinde naqty talap etile­tin sharalar júıesin qoldanysqa engi­zýdi qolǵa alǵan. Quqyq qor­ǵaý organdarynyń kadr saıasaty tu­­jy­rymdasyn ázirleý jónindegi sarapshylar tobynyń jetekshisi retinde Memleket basshysynyń til týraly tapsyrmalaryn iske asyrý maqsatynda «Tildik ortada qazaq tilin úıretý» qanatqaqty jobasyn osy tujyrymdamaǵa engizýge jeke bastama jasap, quqyq qorǵaý júıesinde qazaq tilin meńgergen kásibı mamandardy qalyptastyrýǵa úlken úles qosqan. Roza Dosymbekovanyń osyndaı ıgilikti bastamasynyń nátıjesi bolyp tabylatyn joba Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2013 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy №720 Jarlyǵymen maquldanyp, qazirgi tańda prokýratýra organdarynda iske asyrylýda.
Bul jobanyń aıryqsha ereksheligi – memlekettik tildi úıretýdiń túbe­geıli jańa ádisi bolyp quqyq qorǵaý organdary arasynda alǵashqy ret prokýratýrada iske asyrylǵan. Mem­lekettik tildi damytý isindegi osy kreatıvti kózqaras joǵary baǵalanyp, Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń «Máńgilik El – mártebeli til» sımvolymen jáne Qurmet gramotasymen marapattaldy.
Onyń bastamasymen qazaq tilin qoldaný aıasyn odan ári keńeıtý maqsatynda Qazaq gýmanıtarlyq zań ýnıversıtetimen birlesip, quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleri men zań salasynyń mamandaryn daıar­laıtyn oqytýshylarǵa arnalǵan «Tildik konstrýktor» ádistemelik oqý quraly ázirlengen. Sebebi, kúndelikti qyzmette qazaq tilin meńgerýge múm­kindik bola bermeıtini jáne qa­rapaıym oqýdan qaraǵanda tildik ortada qyzmet atqarý barysynda úırený prosesi neǵurlym tıimdi bolyp tabylatyny barshaǵa aıan. Bul ádis Qazaqstannyń zań mamandaryn daıarlaıtyn jetekshi joǵary oqý oryndarynyń arasynda taratylyp, qoldanysqa engiziletin bolady.
– Óz salamyzda memlekettik tildi jańa deńgeıge kóterý máselesin qol­ǵa alyp, qazaq tilin oqytý kýrsyn ashqanbyz. Soǵan júz adam jazylǵanymen sabaqqa jıyrma-aq adam qatysady. Maqsattary tildi meńgerý emes, áıteýir sertıfıkat alý. Sodan aımaqtardaǵy memlekettik tilde is júrgizýdi naqtyladyq. Orys tildi aımaqtarǵa 3-4 aıǵa qazaq tildi mamandardy jiberdik. Úıretkende kúndelikti sóz qoldaný emes, kásibı jumys jasaý – memlekettik tilde is júrgizýdi úıretý úshin. Al, 100 paıyz qazaq tilinde is júrgizetin Qyzylorda oblysyna barlyq aımaqtan derlik mamandar jiberip, memlekettik tilde is júrgizýdi úırettik. Bul máseleni kadr saıasatyna engizip qoıdyq. Ony kez kelgen memlekettik organ paıdalana alatyn boldy. Osy maqsatta joǵary oqý oryndarymen de baılanys jasadyq, – deıdi polkovnık.
Qanatqaqty jobanyń tájirıbelik mańyzyn issaparǵa baryp kelgen qyzmetkerler joǵary baǵalady. Prokýrorlyq fýnksıalaryn júzege asyra otyryp, qyzmetkerler kestege saı 3 aıdyń oqý baǵdarlamasyn bir jarym aıda meńgerip, qazaq tilin úırený deńgeıin 23 paıyzǵa art­tyrǵan. Osy joba prokýratýra organdarynda sátti júzege asyrylýda jáne synaqtalǵannan keıin basqa quqyq qorǵaý organdary da qolǵa alǵan.
Elbasynyń tildiń úsh tuǵyrlyly­ǵyn damytý jónindegi tapsyrmasyna sáıkes joǵary oqý oryndarynda zań mamandyǵy boıynsha daıar­lanatyn túlekter quqyq qorǵaý qyz­metine kirgenge deıin, ıaǵnı oqý baǵdarlamasyna prokýrorlyq qyz­mettiń erekshelikterine saı, qazaq tilinde sıtýatıvtik sózdik qoryn ká­sibı deńgeıde meńgerýge bastama jasady. 2015 jyldyń shilde aıynda Bas prokýratýrada ótkizilgen qoǵamdyq keńestiń keńeıtilgen otyrysynda bul usynys onyń músheleri tarapynan qyzý qoldaý tapty.
Óziniń belsendi qyzmetimen jáne joǵary bilikti zańger retinde quqyq qorǵaý júıesinde bıik bedel men laıyqty qurmetke ıe Roza Shekerbekqyzy memlekettik tildiń qoldaný aıasyn keńeıtýge, tilimizdiń mártebesin arttyrýǵa naqty isimen úles qosyp kele jatyr.
Roza Dosymbekovanyń bastamasy boıynsha alǵash ret, 2014 jylǵy 29 qazan kúni Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda «Til – tatýlyq tiregi» atty quqyq qorǵaý, áskerı jáne memlekettik organdar arasynda (8 memlekettik organ) memlekettik tildi nasıhattaý maqsatynda vedomstvoaralyq konkýrs uıymdastyrylyp ótkizildi.
Bas prokýratýranyń qoǵamdyq ómirin jandandyrýda Rozanyń orny erekshe. Ózi bas bolyp birinshi ret qyzdardyń fýtbol komandasyn qur­dy. On eki adamdyq dombyrashylar orkestrin, bı tobyn jáne hor uıymdastyrdy. Bul hor elimizdiń Ánuranyn ózderi oryndaıdy.
Búkil sanaly ǵumyryn Qazaqstan prokýratýrasyna arnap kele jatqan belgili zańger, ómirlik ustanymy – basty kundylyq Adam, zańdylyq pen ádildiktiń ústemdigi bolǵan Roza Shekerbekqyzynyń alar asýy áli de bıik bolmaq.

Derekkóz: egemen Qazaqstan

Qatysty Maqalalar