«Túıeni teńseltken daýyldy kúni eshkini aspannan izde» degendeı, toqsanynshy jyldardyń orta tusyndaǵy elimizdiń ekonomıkasyndaǵy aýyr ahýal talaı óńirdi teńseltip, talaı aýyldy azdyryp jiberdi. Aýyldardyń tirligi shatqaıaqtap, birazynyń turǵyndary jumys izdep, jaıly turmys izdep qalalarǵa aǵyldy. Mańǵystaýda tirliginiń toz-tozy shyǵyp, jumyssyzdyq jaılap jabyrqap-júdegen aýyldyń biri Quryq bolatyn. Sol kezdegi aýyldyń ahýalyna aıanyshpen qaraǵan bázbireýler ázil-shyny aralas «Quryq, ketipti quryp» degen tirkesti týyndatyp alǵan bolatyn.
Búgingi Quryq turǵyndary óz irgesinde salynyp jatqan úlken joba – Quryq paromdyq kesheni qurylysyna úmitpen qaraıdy. «Elde bolsa, eringe tıedi» demekshi, aýyldyń mańyna, tolqyp jatqan teńizdiń jaǵasyna alyp mashınalar, moıny kók tiregen krandar kelip, adam qarasy kóbeıip, qara jerdi qaqyrata qazyp, aqmarjan tastardy qaz-qatar qalap, qyzý jumyspen irgeli kásiporynnyń irgetasyn tiktep jatsa, úmittenbeı qaıtsin?
Naryqty aıtpaǵanda, elder arasynda qarym-qatynas, barys-kelis kóbeıgen zamanda tranzıttik áleýetke ıe dep sanalatyn, kólik dálizi dep aıryqsha aıtylatyn Mańǵystaýdyń bir ótkizgishtik múmkindigi osy Quryqta jatyr. Qazaqstandy soltústik-ońtústik jeli arqyly Parsy shyǵanaǵy, Úndistan, Pákistan, Iran, Túrikmenstan, Reseı, Eýropa elderimen jalǵap, TRASEKA kóliktik dálizi arqyly Qytaı, Kavkaz, Eýropa kóliktik baǵdaryn túzedi. Bul baǵytta óńirde Aqtaý halyqaralyq teńiz-saýda portyn soltústik baǵytta keńeıtý jumystary júrip jatsa, «Ózen – Túrikmenstanmen memlekettik shekara» temirjol jelisi qurylysy salynyp bitti, sondaı-aq, «Beıneý – Shalqar» temirjol jelisi iske qosyldy. Qazirgi tańda Mańǵystaýda memlekettik «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda Quryq parom kesheni men ondaǵy «Borjaqty – Ersaı» temirjoly qurylysy qarqyn alyp tur.
Quryq parom kesheni arqyly elimizdiń, sondaı-aq, Kaspıı teńizi mańyndaǵy shekaralas elderdiń ónimderin, atap aıtsaq, halyq sharýashylyǵy taýarlary, astyq, munaı ónimderi, tyńaıtqysh hımıkattardan quralǵan taýarlar jáne jolaýshylar tasymaldanady dep kútilýde. Jylyna 4,1 mln. tonna shamasynda júk ótkizýge qabiletti keshenniń qurylysy bıyl sáýir aıynda bastaldy. 21,0 gektar jerdi alyp jatqan termınal qurylysy barysynda qazir jobamen 2 mln. 170 myń tekshe metr jer qazylǵan, ıaǵnı jalpy jumystyń 70 paıyzy eńserildi degen sóz. Elbasy N.Nazarbaevtyń aıtýynsha, «keleshekte Kaspıı teńizi sektorynda memlekettik baǵdarlamanyń strategıalyq baǵdarlamalaryn oryndaıtyn» paromdyq keshen aýmaǵynda keme qurylysy, keme jóndeıtin, metal qurastyrý zaýyttary men munaı quıý termınaly, tehnopark, teńiz operasıalaryn qoldaý bazasy, qutqarý ortalyǵy syndy mańyzdy nysandar boı kótermek. 2016 jyldyń jeltoqsan aıynda paıdalanýǵa beriletin keshen qurylysynda qazir 500 adam bilek sybana eńbek etýde. Al paromdyq keshen iske qosylǵan sátte 250 adam jumyspen qamtylatyn bolady. Quryqtyqtardyń úmiti, mine, osynda. Jumys tappaı sendelip, altyn uıa – aýylyn tastap údere kóshpeı, aýyl mańynan ashylǵan alyp kásiporynnan «eki qolǵa bir kúrek» tabarlaryna, bala-shaǵasynyń nápaqasyn osy jerden-aq aıyraryna senimdi. Sonymen qatar, bul Quryq paromdyq kesheniniń salynyp, iske qosylýy memleketimizdiń kólik-logıstıkalyq áleýetin arttyrýǵa óz úlesin qosatyn bolady.
Quryq parom keshenindegi mańyzdy jobalardyń biri – «Borjaqty – Ersaı» temirjoly qurylysy. Shaǵyn bolǵanmen arqalar júgi, atqarar mindeti aýyr temirjoldyń qurylysy paromdyq keshen úshin mańyzdy. Jalpy uzyndyǵy 13,9 shaqyrymdy quraıtyn magıstral Kaspııdegi kólik qozǵalysyn qoldaýǵa arnalǵan ınfraqurylymdyq nysan bolyp tabylady. Ol qazirgi tańda jumys jasap turǵan Mańǵyshlaq – Ózen magıstralynyń bir silemi ispetti, óıtkeni osy jeli atalmysh magıstraldy Quryq portyna jalǵaıdy. Jumys qarqyn alǵan aýmaqta 22,3 shaqyrym joldyń joǵarǵy qabaty tóselip, 16,6 shaqyrym basty jol jáne stansalyq 5,7 shaqyrym jol tolyq salynyp aıaqtaldy. Avtomobıl ótkizý beketiniń qurylysy qarasha aıynyń sońyna taman aıaqtalady dep kútilýde.
Bıyl shilde aıynda elordadaǵy «Kórme» ortalyǵynda Memleket basshysynyń qatysýymen elimizdiń «Nurly Jol» jáne ındýstrıalyq-ınnovasıalyq memlekettik damý baǵdarlamalarynyń iske asyrylý barysyna arnalǵan jalpyulttyq telekópir aıasynda, «Borjaqty-Ersaı» temirjol jelisi iske qosyldy. Osy kúni Ersaı stansasynan alǵashqy júk poıyzy jiberildi. Bul jańa jeli arqyly júretin poıyzdar Quryqtaǵy aýqymdy keshen qurylysyna qajetti qurylys materıaldaryn – sement, qum, temir-beton qurylǵylaryn tasymaldaıtyn bolady, al bolashaqta qyzmet aıasy keńeıip, teńiz operasıalaryna qoldaý kórsetetin qyzmetti jalǵastyrmaq.
Derekkóz: egemen Qazaqstan
