31 qazan kúni Elbasy Nursultan Nazarbaev alǵash ret jarıa túrde jańa Azamattyq prosestik kodekske qol qoıǵan edi. Rásim aıasynda Elbasy bul qujattyń quqyq salasyn túbegeıli jaqsartatynyn aıtqan-tyn. Demek, eger atalǵan kodekste qarastyrylǵan normalar júzege assa, sot prosesteri ashyq ótip, tıisinshe, halyqtyń sot júıesine degen senimi arta bastaýy kerek.
Sonymen qatar, qujatta sotqa júginip, daýdy ýshyqtyrmaı-aq, taraptar ózara mámilege kelý joldary arqyly da túıtkildi dúnıeniń túıinin tarqatýǵa bolatyny kórsetilgen. Aldaǵy ýaqytta is júrgizýdiń jeńildetilgen túri de keńinen qoldanylatyn bolady. Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq komýnıkasıalar qyzmetinde ótken kezekti brıfıń osy máselege arnaldy.
Máselen, Joǵarǵy Sottyń azamattyq jáne ákimshilik ister jónindegi qadaǵalaýshy sot alqasynyń sýdıasy Ulbosyn Súleımenova Azamattyq prosestik kodekstiń jańa jobasy Sýdıalardyń VI sezinde Memleket basshysynyń azamattyq prosestik zańnamany jetildirý týraly tapsyrmasyna baılanysty ázirlengenin aıtty. «Kodeks azamattyq isterdi sapaly ári jedel qaraý tártibin kózdeıdi. Sondaı-aq, ol taraptardy tatýlastyrýǵa, ozyq aqparattyq tehnologıalardy keńinen qoldanýǵa baǵyttalǵan. Osyǵan oraı, qoldanystaǵy kodekstiń normalary keshendi túrde qaıta qaraldy. Ony talqylaýǵa barlyq azamattyq qoǵam ókilderi qatysty. Internet resýrstarǵa kelip túsken usynystardyń birazy eskerildi. Kodeks jobasynyń erejeleri kóptegen dóńgelek ústelderde, semınarlarda, konferensıalarda talqylandy», – dedi ol.
Onyń aıtýynsha, qujatty daıyndaý barysynda halyqaralyq sarapshylardyń pikirleri de eskerilipti. «Sheteldik zańnamalar jan-jaqty saralaýdan ótti. Munyń ózi quqyq salasyna qatysty barlyq tetiktiń nazardan tys qalmaǵanyn kórsetedi. Máselen, keıbir normalar qujat jobasyna engizildi», – dedi bul jóninde sýdıa.
Brıfıń kezinde Respýblıkalyq advokattar alqasynyń tóraǵasy Ánýar Túgel postkeńestik keńistikte jáne álemdik tájirıbede alǵash ret Azamattyq prosestik kodekste advokattardyń tatýlastyrý sharalaryn júzege asyratyny bekitilgenine toqtaldy. «Mundaǵy negizgi aıtar oı mynaý: ıaǵnı, tatýlastyrý sharalary kezinde azamattarǵa sotqa barýdyń qajeti joq. Sebebi, sotqa ketetin qarajat shyǵyny da, moraldyq jaǵynan ketetin «shyǵyn» da orasan. Al tatýlastyrý sharalary arqyly azamattar ózderiniń qarama-qaıshylyqqa toly qarym-qatynastaryn bir izge túsire alady. Máselen, kodekste sot ádildigin damytýǵa yqpal etetin medıasıa ınstıtýtyn odan ári damytý, sottardyń júktemesin azaıtý, sýdıa ótkizetin sottaǵy jańa prosestik qyzmet – medıasıany engizý qarastyrylǵan», – dedi Á.Túgel.
Onyń aıtýynsha, búgingi kúnge deıin medıator men sot júrgizetin medıasıanyń qajettiligin sot prosesteri anyq kórsetip bergen. Máselen, 2014 jyly kásibı medıatorlardyń jáne sýdıalardyń qatysýymen mundaı úderis sátti júzege asyrylyp, barlyǵy 9 myńnan astam medıasıa júrgizilipti.
Al Bas prokýratýranyń 4-shi departamentiniń bólim basshysy Marat Ábishev jańa kodeks sheńberindegi prokýratýranyń róline toqtalyp, memleket úshin ınvestısıalyq daýlardy sheshýdiń mańyzy qandaı ekenin aıtty. «Bul qujatta kórsetilgen normalar boıynsha, prokýrorlardyń belgili bir ister kategorıalary boıynsha sot prosesine qatysýy qysqartyldy. Olar negizinen jeke quqyqtyq kelispeýshilikterge baılanysty. Al olarǵa prokýrorlardyń qatysýy qajet emes», – dedi M.Ábishev óz sózinde.
Derekkóz: egemen Qazaqstan
