15 ءساۋىر كۇنى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «ءاليحان بوكەيحانوۆ جانە الاش مۇراسى» اتتى عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنسيا ءوتتى. ءىس-شارا قازاقتىڭ جانە بۇكىل تۇركى حالىقتارىنىڭ كورنەكتى قوعام جانە ساياسات قايراتكەرى، «الاش» ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە كوشباسشىسى ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلدى. كونفەرەنسيا جۇمىسىنا ق ر مەملەكەتتىك حاتشىسى گ.ن. ءابدىقالىقوۆا، الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ب.ق. بايبەك، پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى، قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ءتوراعاسى ن.م. ورازالين، ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى، اكادەميك ع.م. مۇتانوۆ جانە عىلىم، ءبىلىم، مادەنيەت قايراتكەرلەرى قاتىستى، - دەپ حابارلايدى «قامشى» پورتالى.
ءىس-شارانىڭ شىمىلدىعىن تۇرە وتىرىپ قازۇۋ رەكتورى عالىم مۇتانوۆ ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ ازاماتتىق ۇستانىمى مەن ومىرلىك ماقساتى تاۋەلسىز قازاق مەملەكەتىن قۇرۋ بولعاندىعىنا ەرەكشە توقتالدى. «حح عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق تاريحىن زەرتتەگەن وكسفورد جانە سوربوننا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورلارى ءاليحان بوكەيحانوۆ باستاعان الاش قوزعالىسىنىڭ قايراتكەرلەرى كۇرەسكەن تاريحي كەزەڭگە «مادەني رەنەسسانس ءداۋىرى» دەگەن باعا بەرگەن. ءاليحان بوكەيحانوۆ – سۇلتانماحمۇت اقىنشا ايتساق، «قازاق ءۇشىن جۇرەك مايىن شام قىلعان» ۇلت قايراتكەرى. كەزىندە ءاليحان نۇرمۇحامەد ۇلى: «العان ءبىلىمىن ءوز حالقىنىڭ ومىرىمەن بىرلەستىرە العان ادام عانا باقىتتى، ونىڭ جيعان ءبىلىمى باياندى» دەگەن كەلەلى وي ايتقان ەدى. ولاي بولسا سول بىلىكتى ءبىلىمدى ورنىقتىرار ەلىمىزدەگى كوشباسشى ءبىلىم ورداسى – ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى وسىنداي ۇلى تويدىڭ باسى-قاسىندا بولۋ مارتەبەسىنە يە بولىپ وتىر»، - دەپ كونفەرەنسيا جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەپ، قۇتتىقتاۋ ءسوز كەزەگىن ق ر مەملەكەتتىك حاتشىسى گۇلشارا ناۋشاقىزىنا بەردى.
گۇلشارا ابدىقالىقوۆا ءوزىنىڭ العى سوزىندە كورنەكتى قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى، عالىم، جۋرناليست جانە ەتنوگراف ءاليحان بوكەيحانوۆ ءوزىنىڭ بار سانالى عۇمىرىن قازاق حالقىنىڭ ازاتتىعى مەن دامۋىنا ارناعانىن اتاپ ءوتتى. «ول «الاش» ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ باسشىلىعىنا كەلىپ، ۇلتتىق مەملەكەتتى قايتا جاڭعىرتۋ قاجەتتىلىگى يدەياسىنىڭ نەگىزىن قالاپ، ماقساتقا جەتۋ جولدارى مەن نەگىزگى مىندەتتەردى ايقىندادى. ءا.بوكەيحانوۆ كەزىندە قازاقتىڭ ۇلت رەتىندە ساقتالىپ قالۋىن، ونىڭ ارى قاراي دامۋى مەن گۇلدەنۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى ىس-ارەكەتتەرى ۇلتتىق تاريح شەجىرەسىنە التىن ارىپتەرمەن جازىلدى. بۇل «الاش» قوزعالىسى مەن ونىڭ كوشباسشىسىنىڭ ۇلت تاريحىنداعى ءرولىن ايقىندايدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى.
كونفەرەنسيا بارىسىندا «الاش» ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسى مۇراسىن تاراتۋ مەن قالىڭ كوپشىلىككە دارىپتەۋگە باعىتتالعان باياندامالار وقىلىپ، ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك الۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان قوزعالىس كوشباسشىلارىنىڭ ەرەن ەڭبەكتەرى ءسوز بولدى. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، پرەزيدەنت العا تارتقان «ماڭگiلiك ەل» يدەياسى «الاشتىڭ» نەگىزگى ۇستانىمى – قازاق بوستاندىعىمەن تىعىز ۇندەسىپ جاتىر.
ءا. بوكەيحانوۆ ابىلاي حان مەن كەنەسارى حاننىڭ ماقساتتارى مەن ۇلى ىستەرىن ۇلت تاريحىنىڭ جاڭا عاسىرىنداعى لايىقتى جالعاستىرۋشىسى بولدى. ول پاتشالىق رەسەي ۋاقىتىندا دا، كەڭەس ۇكىمەتى كەزىندە دە قازاقتاردىڭ ەركىندىگى ءۇشىن كۇرەستى. ءۇش رەت جازاعا تارتىلىپ، 1937 جىلى اتۋ جازاسىنا كەسىلدى. تەك جارتى عاسىر وتكەننەن كەيىن عانا جازىقسىز جالادان اقتالدى.
ءا.بوكەيحانوۆتىڭ وزىق ويلى يدەيالارى ونى ەۋروپا مەن ازيانىڭ كورنەكتى ساياسي قايراتكەرلەرىمەن ءبىر دەڭگەيگە قويدى. سونداي-اق بۇگىندە ونىڭ 150 جىلدىق تويى يۋنەسكو كولەمىندە تويلانىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتۋ كەرەك.
كونفەرەنسيا بارىسىندا «الاش» قوزعالىسى تۋرالى دەرەكتى فيلم كورسەتىلىپ، ءاليحان بوكەيحانوۆ شىعارماشىلىعى مەن «الاش» قوزعالىسى تۋرالى كىتاپ كورمەسى مەن مۇحامەدجان سەراليننىڭ «ايقاپ» جۋرنالىنىڭ جالعاسى بولىپ سانالاتىن باسىلىمنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى.
