ءبىر رەت بەرىلەتىن اقشالاي كومەك كەرەك بولعان ءسات كوپتىڭ باسىنا تۇسەدى. قازاقستاندا مۇنداي تولەمدى كىم الا الادى جانە قاي زاڭمەن رەتتەلەدى دەگەن ساۋالعا ناقتى جاۋاپتى وسى ماتەريالدان بىلەسىز.
ءبىرجولعى تولەم دەگەن نە
ءبىرجولعى تولەم دەپ تۇراقتى تولەمدەرگە جاتپايتىن، ءبىر رەت بەرىلەتىن اقشانى اتايدى. مۇنداي كومەك مەملەكەتتىك ورگانداردان، الەۋمەتتىك قورلاردان نە ارنايى باعدارلامالار اياسىندا بەرىلەدى.
بارلىق ءبىرجولعى تولەمدى ءبىر ۇعىمعا بىرىكتىرەتىن ءبىرىڭعاي زاڭ جوق. ءار تولەم ءتۇرىن الەۋمەتتىك كودەكس، سالىق كودەكسى جانە ءتيىستى قاۋلىلار مەن ەرەجەلەر جەكە-جەكە رەتتەيدى.
ەنپف-تەن بەرىلەتىن ءبىرجولعى زەينەتاقى تولەمى
زاڭدا ەڭ ناقتىلانعان ءتۇرى – جيناقتان الىناتىن ءبىرجولعى زەينەتاقى تولەمى. بۇل تولەم الەۋمەتتىك كودەكسپەن جانە ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنىڭ (بجزق/ەنپف) قىزمەتىن رەتتەيتىن اكتىلەرمەن بەلگىلەنەدى.
ءمانى – ەنپف-دەگى جيناقتىڭ ءبىر بولىگىن ءبىر رەت شەشىپ الۋ مۇمكىندىگىنە ساي كەلەدى. بۇل قاراجات ماقساتتى تۇردە عانا جۇمسالادى.
قاراجاتتى مىناداي ماقساتتارعا پايدالانۋ كەرەك:
– تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ؛
– ەم-دوم اقىسىن تولەۋ.
بۇل تولەم زەينەتاقىنىڭ ءوزى بولىپ ەسەپتەلمەيدى جانە تۇراقتى زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ ورنىنا جۇرمەيدى.
كىم الا الادى
قۇقىعى بار ازاماتتارعا مىنالار جاتادى:
– ەنپف-دە جەتكىلىكتى مولشەردە جيناعى بار تۇلعالار؛
– جەتكىلىكتىلىك شەگى جانە وزگە تالاپتار الەۋمەتتىك كودەكستەگى جانە ۇكىمەت بەكىتكەن ەرەجەلەردەگى ولشەمدەرگە ساي كەلەتىن ازاماتتار.
جەكەلەگەن جاعدايلاردا جيناقتى ءبىرجولعى شەشىپ الۋ قۇقىعى قازاقستاننان تۇراقتى تۇرۋعا كەتۋ كەزىندە نەمەسە زاڭدا تىكەلەي كورسەتىلگەن وزگە ءمان-جايلار تۋعان كەزدە بەرىلەدى.
الەۋمەتتىك ءبىرجولعى تولەمدەر
زەينەتاقى جيناعىنان بولەك، الەۋمەتتىك قولداۋ اياسىندا بەرىلەتىن ءبىرجولعى تولەمدەر بار. بۇل تولەمدەر ۇكىمەتتىڭ، اكىمدىكتەردىڭ نەمەسە ءماسليحاتتاردىڭ شەشىمدەرىمەن تاعايىندالادى جانە تۇراقتى جاردەماقىلارعا جاتپايدى.
ادەتتە مۇنداي كومەك مىنا جاعدايلاردا بەرىلەدى:
– قيىن ومىرلىك جاعدايعا تاپ بولعان ازاماتتارعا؛
– توتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەندەرگە؛
– الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى تۇرعىندارعا؛
– مەرەيتويلى كۇندەر مەن مەملەكەتتىك مەيرامدار قارساڭىندا بەرىلەتىن ءبىر رەتكى ماتەريالدىق كومەك تۇرىندە.
كىمگە، قانشا جانە قانداي تارتىپپەن تولەنەتىنىن سول ساتتە قولدانىستا تۇرعان ناقتى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر انىقتايدى.
سالىق قالاي سالىنادى
سالىق سالۋ ءتارتىبىن سالىق كودەكسى رەتتەيدى. 2026 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قازاقستان رەزيدەنتتەرى ءۇشىن زەينەتاقى تولەمدەرىنە، سونىڭ ىشىندە ءبىرجولعى زەينەتاقى تولەمىنە جەكە تابىس سالىعى سالىنبايدى. زاڭدا كوزدەلگەن جەكەلەگەن ەرەكشەلىكتەر قولدانىلۋى مۇمكىن.
كىمدەر ءجيى الادى
ءبىرجولعى تولەمدەردىڭ الۋشىلارى تولەم تۇرىنە قاراي وزگەرىپ وتىرادى. نەگىزگى توپتارعا مىنالار كىرەدى:
– ەنپف-دە جيناعى بار ازاماتتار؛
– زەينەتكەرلەر مەن ارداگەرلەر؛
– الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى تۇرعىندار؛
– توتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەندەر؛
– وزگە دە ساناتتار، ولاردى ناقتى قاۋلىلار مەن ەرەجەلەر انىقتايدى.
قىسقاشا قورىتىندى
قازاقستانداعى ءبىرجولعى تولەم – زاڭمەن نەمەسە ءتيىستى ەرەجەلەرمەن بەلگىلەنەتىن رازوۆىي كومەك. ول تۇراقتى جاردەماقىنى نەمەسە زەينەتاقىنى الماستىرمايدى. شارتتارى مەن سوماسى باعدارلامانىڭ تۇرىنە جانە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ شەشىمىنە قاراي بەلگىلەنەدى.
بۇل تۋرالى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.