2026 جىلدىڭ 19 ناۋرىزىندا يران مەن يزرايل اراسىنداعى قاقتىعىس 20-كۇنگە جەتتى.

سوعىستىڭ بۇل كەزەڭىندە ەكى ەلدىڭ شابۋىلدارى تەك يران اۋماعىمەن شەكتەلمەي، ايماقتىق ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمعا دا زيان كەلتىردى.

يرانداعى جاعداي

جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ءولتىرىلۋى: سوڭعى ەكى كۇندە يزرايل يراننىڭ بىرنەشە جوعارى لاۋازىمدى قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرىن ءولتىردى. ولاردىڭ قاتارىندا بارلاۋ ءمينيسترى، قاۋىپسىزدىك باسشىلارى جانە  پاراميليتارلىق كۇشتەردىڭ باسشىسى بار.

ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمعا شابۋىل: يزرايل الەمدەگى ەڭ ءىرى پارس گاز الاڭىنا سوققى بەردى. بۇل سوققىدان كەيىن يزرايل سولتۇستىك يرانداعى ستراتەگيالىق نىساندارعا دا شابۋىل جاساي باستادى.

ەسكەرتۋ جانە جاۋاپ: يراننىڭ يسلام ريەۆوليۋسيالىق گۆاردياسى وڭتۇستىك پارسقا جاسالعان شابۋىلعا جاۋاپ رەتىندە كورشىلەس ەلدەردەگى مۇناي جانە گاز نىساندارىنا زىمىرانمەن سوققى جاسايتىنىن مالىمدەدى.

پارسى شىعاناعى ەلدەرىندەگى وقيعالار

يراننىڭ زىمىراندارى Ras Laffan LNG زاۋىتىن زاقىمداپ، ءورت شىقتى. بۇل الەمدىك سۇيىتىلعان گاز تاپشىلىعىنا جانە باعاسىنىڭ وسۋىنە اكەلۋى مۇمكىن.

ساۋد ارابياسى: قاۋىپسىزدىككە قاتىستى ەسكەرتۋلەر جاساپ، يران شابۋىلىن توقتاتپاسا اسكەري جاۋاپ بەرۋ مۇمكىندىگىن ايتتى.

باحرەين: سوعىس باستالعاننان بەرى 132 زىمىران مەن 234 دروندى جويعانىن حابارلادى.

كۋۆەيت: "حەزبوللامەن بايلانىسى بار تەرروريستىك جاساقتىڭ ارەكەتى الدىن الىندى، 10 ادام ۇستالدى" دەپ مالىمدەدى.

قاتار يران ديپلوماتتارىن شىعارىپ جىبەردى — ەلدىڭ اسكەري جانە قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرلەرى 24 ساعات ىشىندە كەتۋى كەرەك دەپ جاريالاندى.

اقش-تاعى جاعداي

بارلاۋ قىزمەتىندەگى داعدارىس: اقش ۇلتتىق بارلاۋ ديرەكتورى تۋلسي گاببارد سەناتقا بەرگەن كۋالىگىندە كەي اقپاراتتاردى وزگەرتكەنى ءۇشىن سىنعا قالدى. بۇل مالىمدەمە اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ايتقانداي، يران يادرولىق قارۋ جاساۋعا جاقىن دەگەن مالىمدەمەگە قايشى كەلدى.

Jones Act جەڭىلدىگى: ترامپ 60 كۇنگە تاسىمال زاڭىن جەڭىلدەتىپ، شەتەلدىك كەمەلەرگە اقش پورتتارى اراسىنداعى تاۋار تاسىمالداۋعا رۇقسات بەردى. بۇل ەنەرگەتيكالىق شىعىنداردى ازايتۋ ءۇشىن جاسالعان.

يزرايلدەگى جاعداي

اسكەري وپەراسيالار: يزرايل سولتۇستىك يرانداعى نىساندارعا العاشقى رەت شابۋىل جاسادى.

ليۆانمەن قاقتىعىس: وڭتۇستىك ليۆانداعى يزرايل اسكەرلەرى مەن حەزبوللا اراسىنداعى سوعىس جالعاسۋدا. سوعىس ناتيجەسىندە ءبىر ميلليوننان استام ادام كوشىپ كەتكەن.

ينفراقۇرىلىمعا زيان: زىمىرانداردىڭ اسەرىنەن ۇشاق جولدارى مەن اەروپورتقا قيراتقىش قالدىقتار ءتۇستى.

يراكتاعى جاعداي

سالاح اد-دين پروۆينسياسى: حالىقتىق موبيليزاسيا كۇشتەرى (حمك) كۇشتەرىنىڭ ءۇش جاۋىنگەرى جارالاندى، بىرەۋى اۋىر جاعدايدا.

حمك ءرولى: بۇل ۇيىم نەگىزىنەن شييتتىك پاراميليتارلىق توپتاردان تۇرادى، يرانمەن تىعىز بايلانىستا.

مۇناي نارىعى

وڭتۇستىك كورەيا: ءباا ارقىلى قوسىمشا 18 ميلليون باررەل مۇناي الادى، گورمۋز بۇعازى قاجەت بولمايدى.

فەدەرالدىق رەزەرۆ: اقش-تاعى سوعىسقا بايلانىستى ەنەرگەتيكالىق باعانىڭ وسۋىنەن ينفلياسيانىڭ كوتەرىلۋى مۇمكىن دەپ بولجام جاسالدى.

ساراپتاما

قازىرگى سوعىس تەك يران مەن يزرايلگە عانا ەمەس، بۇكىل پارسى شىعاناعىنا اسەرىن تيگىزىپ وتىر. جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ءولتىرىلۋى، ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمعا سوققى، كورشىلەس ەلدەرگە زىمىراندار — بۇل ايماقتىق تۇراقسىزدىقتى كۇشەيتۋدە.

سونىمەن قاتار:

گلوبالدى ەنەرگيا نارىعىنا ءقاۋىپ:

مۇناي مەن گاز باعاسى ءوسۋى مۇمكىن.

گۋمانيتارلىق داعدارىس: يران مەن ليۆاندا ميلليوننان استام ادام قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر.

ساياسي شيەلەنىس: اقش، يزرايل، ساۋد ارابياسى مەن قاتار اراسىندا ديپلوماتيالىق بايلانىس شيەلەنىسە ءتۇستى.