ەلىمىزدە بويداقتاردىڭ سانى ارتپاسا، كەمىمەي وتىر. ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك، قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدەگى جاسى جيىرما بەستەن جوعارى بويداقتاردىڭ سانى ءۇش ميلليوننان اسىپ كەتكەن. ۇيلەنبەي ءجۇرۋىنىڭ سەبەبىن ەر-ازاماتتار بىلاي تۇسىندىرەدى:
«ءقازىر ماعان كارەرا ماڭىزدىراق»؛
«ءۇي سالىپ، كولىك ءمىنىپ، جاعدايىمدى جاساپ الايىن»؛
«نورمالنىي» قىز جوق؛
«بويداقتىق ومىرمەن قوشتاسقىم كەلمەيدى، راحات، ءوز بيلىگىم وزىمدە…»
«مىناداي كريزيستە قالاي ۇيلەنەم؟ اقشا جوق…» وسى سياقتى بىتپەيتىن سەبەپتەر مەن سىلتاۋلار…
ال ۋاقىت ءوتىپ جاتىر، ول ءسىزدىڭ جاعدايىڭىزعا، كارەراڭىزعا، قىزىققا تويماي جۇرگەنىڭىزگە قاراپ تۇرمايدى. ءسويتىپ، جىگىتتەر ءوزىنىڭ 30-عا قالاي كەلىپ قالعانىن بىلمەي دە قالادى. ال پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ءبىر حاديسىندە: «ۇيلەنۋگە مۇمكىندىگى بولا تۇرىپ، ۇيلەنبەگەندەر، مەنىڭ ۇممەتىمنەن ەمەس»، – دەگەن.
ال ۇيلەنبەي ءجۇرىپ الۋدىڭ نەمەسە كەش ۇيلەنۋدىڭ زيانى قانداي؟ ەندى وسى جايلى.
1. «ۇيلەنىڭدەر، كوبەيىڭدەر، مەن قيامەت كۇنى ۇمبەتىمنىڭ كوپتىگىمەن ماقتانامىن» دەگەن پايعامبارىمىزعا (س.ع.س.) قارسى شىعامىز دەگەن ءسوز. ال اللا ەلشىسىنە (س.ع.س.) قارسى شىعۋ – اللاعا قارسى شىعۋ، ونىڭ بۇيرىقتارىن ورىنداماۋ دەگەن ءسوز.
2. وتباسىلىق باقىتتى كەش سەزىنەسىز. دوستارىڭىز، قاتارلاستارىڭىز نەمەرە ءسۇيىپ وتىرعاندا ءسىز ءالى بالالارىڭىزدى مەكتەپكە، بىرەۋىن بالاباقشاعا سۇيرەپ جۇرەسىز.
3. كەش ۇيلەنۋ – دەنساۋلىققا وتە زيان! ەر ادام ءۇشىن 17-18 جاس – تولىقتاي دامىعان، ۇرپاق جالعاستىرۋعا قابىلەتتى، كۇش-قايراتىنىڭ تاسىپ تۇرعان كەزەڭى. جاسىراتىنى جوق، اعزاسىندا گورموندارى ويناپ تۇرعان جىگىت تابيعي قاجەتتىلىگىن كوشەدەن ىزدەيتىنى انىق. توسەكتە ءار ايەلمەن ءبىر تابىسقان ەركەك 30 جاسقا جەتپەي جاتىپ ءتۇرلى جىنىستىق اۋرۋلاردان باستاپ سوڭى بەلسىزدىككە ۇشىرايدى. ەڭ باستىسى – زيناقورلىق جاساۋ – ەڭ ۇلكەن كۇنالاردىڭ ءبىرى.
4. ازاماتتىق نەكە كوبەيدى. بۇل – ەركەك پەن ايەل قالاسا تۇرادى، قالاماسا اجىراسىپ كەتە سالاتىن نەكە. ەر ادامداردىڭ كوبىسى نەكە قيىپ، ونى زاڭداستىرىپ باس قاتىرماي-اق وسىلاي ۇيلەنە سالعاندى قۇپ كورەدى. ەشقانداي مىندەت تە جۇكتەلمەيدى. ال سوڭىندا جەتىم بولىپ بالالار قالادى. ماماندار بۇگىنگى تاڭدا ازاماتتىق نەكەدەن (ويناستان) تۋعانداردىڭ زاڭدى نەكەدەن (ادال، اق نەكەدەن) تۋىلاتىن بالالاردىڭ جىل سايىنعى سانىمەن پارا-پار كەلەتىندىگىن ايتۋدا.
5. اجىراساتىنداردىڭ كوبى – كەش ۇيلەنگەندەر. ادام جاسى ۇلعايعان سايىن تالعامى دا ارتىپ، ەكىنشى جارتىسىنا قوياتىن شارتتارى دا كوبەيە تۇسەدى.
مىنە، وسىلايشا كەش ۇيلەنگەندەر وزىنە دە، قوعامعا دا ەداۋىر زيان كەلتىرەدى. قاسيەتتى قۇراندا:
«سونداي-اق، اللا ءوز بولمىستارىڭنان وزدەرىڭ ءۇشىن جۇبايلار جاراتتى. سول جۇبايلارىڭ ارقىلى سەندەرگە بالا-شاعا، نەمەرە-شوبەرە سۇيگىزدى جانە تازا ءارى پايدالى ازىقتاردى ريزىق ەتىپ بەردى…» دەلىنگەن («ناحىل» سۇرەسى، 72-ايات).
ەندەشە، اللانىڭ رازىلىعىن تابۋ ءۇشىن ادال جولمەن ۇيلەنىپ، ۇرپاق ءسۇيىپ، ىزگى امالدار جاساۋعا كوبىرەك ۇمتىلايىق!
دەرەككوز: asylsoz.kz