شىمكەنتتەگى 46 جاستاعى، التى بالالى ءارى جالعىزىلىكتى انا ءدىلبار قۇتتىبايدىڭ ونكولوگيالىق اۋرۋى اسقىنىپ، توسەك تارتىپ جاتىر دەپ حابارلايدى «قامشى» پورتالى azattyq.kz-كە سىلتەمە جاساپ.
اكەلەرى جوق، انالارى جۇمىسقا جارامايتىن، بالالارى كوشەدەن پوليەتيلەن پاكەت جيناپ كۇن كورەتىن بۇل وتباسى جايلى ازاتتىق جازدى.
2015 جىلدىڭ مامىر ايىنان بەرى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ونكولوگيالىق ديسپانسەرىندە تىركەۋدە تۇرعان ءدىلبار قۇتتىباي – التى بالانىڭ اناسى، ونىڭ بەسەۋى كامەلەتكە تولماعان. كۇيەۋى ءتورت جىل بۇرىن قايتىس بولعان جالعىزىلىكتى انانىڭ سىرقاتى اسقىنىپ، ءقازىر توسەك تارتىپ جاتىر.
كوپبالالى وتباسىنىڭ تابىسى – اسىراۋشىسى جوق بالالارعا بەرىلەتىن 46 مىڭ تەڭگە جاردەماقى مەن «كۇمىس القانىڭ» 12 مىڭ تەڭگەسى. اۋرۋ انا بۇل قاراجاتتىڭ جەتى-سەگىز جانعا جەتپەي، اي سوڭىندا تاماقتان تارىعاتىندارىن ايتتى.
ول توسەك تارتىپ جاتقان توزعان تامدى ءۇي دەپ ايتۋعا كەلمەيدى، ءىشى-سىرتىنىڭ سىلاقتارى ءتۇسىپ جاتىر، قوراعا ۇقسايدى. ازاتتىق تىلشىسىنە ءدىلبار قۇتتىباي ايىنا بەس مىڭ تەڭگەگە جالداپ وتىرعان ءۇيىنىڭ قانشا وت جاقسا دا ءجوندى جىلىمايتىنىن، بالالارىنىڭ سۋىقتان اۋىرىپ قالا بەرەتىنىن بۇرىن ايتقان ەدى. ال ناۋرىزدىڭ 13ء-ى ۇيىنە بارعان ازاتتىق تىلشىسىنە ول:
“ورنىمنان تۇرا الماي جاتقانىما ءبىر اي بولدى. العاشىندا سيستيت بولدىم دەپ ويلادىم. ەمدەلىپ، بولماعان سوڭ اۋرۋحاناعا (وبلىستىق ونكولوگيالىق ديسپانسەردى ايتادى – رەد.) بارسام، اناليز تاپسىر دەدى. كەشە (ناۋرىزدىڭ 13ء-ى – رەد.) ۋدز-عا ءتۇسىپ، دارىگەرگە باردىم. دارىگەرلەر «ەش كومەك بەرە المايمىز، ۇيگە قايتا بەرىڭىز» دەدى. ەندى نە ىستەيتىنىمدى بىلمەيمىن. جۇرۋگە شامام جوق. كىشى دارەتكە قينالىپ شىعامىن. ۇلكەن دارەتكە تەك ءدارىنىڭ كۇشىمەن بارامىن”، – دەدى.
ءدىلبار قۇتتىباي قاتەرلى ىسىككە شالدىققاننان سوڭ، ءبىر جىل بۇرىن جاتىرىنا وتا جاساتقان. «ءۇش ايداي اۋرۋدان ايىققانداي بولعانىمەن، كەيىن دەنساۋلىعى قايتا سىر بەرە باستاعان».
“كۇندە ءدارىنىڭ كۇشىمەن وتىرمىن. ەكىنشى بالام – 17 جاستا. رەسمي تۇردە جۇمىسقا تۇرۋعا جاسى جەتپەيدى. جۇمىس ىستەمەيىن دەسە، جوقشىلىق قىسىپ بارادى. جالدامالى جۇمىس ىستەپ كۇنىنە 1000-1500 تەڭگە تاۋىپ، ءشاي-ناننىڭ پۇلىن الىپ كەلەدى. اعام دا بىزبەن بىرگە تۇرىپ جاتىر. كىشى بالالارىمنىڭ ورنىنا سەللوفان جيناپ ءجۇر. وتكىزىپ، اپتاسىنا 4-5 مىڭ تەڭگە تابادى. ەكەۋىنىڭ تاپقانىن كۇنكورىسكە امالداپ وتىرمىز”، – دەيدى ول.
ونىڭ تۇڭعىش ۇلى 21 جاستا، اقتاۋعا كەتىپ قالعان، وتباسىنا قارايلاسۋعا شاماسى جوق. قالعان ءۇش ۇلى مەكتەپتە وقيدى، ال كىشى ەكى ۇلى بەس جانە التى جاستا.
ازاتتىق ءتىلشىسى توزىعى جەتكەن ءبىر بولمەلى تامدا كۇنەلتىپ وتىرعان وتباسىنىڭ قىستان اۋپىرىمدەپ ارەڭ شىققانىنا كۋا بولدى. ەسكى تام ىشىنە كىرگەننەن ىستىڭ ءيسى شىعادى. 5-6 جاستاعى ەكى كىشكەنتاي بالا «اپالاپ» ءدىلبار قۇتتىبايدى جاعالاپ ءجۇر.
توسەكتە كورپەگە ورانىپ جاتقان ءدىلبار قۇتتىبايدىڭ ورنىنان تۇرۋعا شاماسى جوق. ول جاتقان جەرىندە قولىن سوزىپ تاڭەرتەڭ ىشىلگەن شايدەن قالعان داستارحاندى جيناستىرعانداي بولدى. داستارحاننان بالالار نان مەن سۋ جانە كەشەدەن قالعان استى تاڭەرتەڭ جىلىتىپ ىشكەنى بايقالدى.
ءدىلبار قۇتتىبايدىڭ ايتۋىنشا، جاعدايى كۇننەن كۇنگە اۋىرلاپ، كەيىنگى كۇندەرى «ءۇي تىرلىگىنە دە جاراماي قالعان». مەكتەپ جاسىنداعى بالالارى ىدىس جۋىپ، تاماق ىستەۋگە، سۋ تاسۋعا كومەكتەسەدى.
“قاتتى اۋىرعانىمدى كورىپ كەنجە بالام «دارىگەرگە نەگە بارمايسىڭ؟ ءدارى ىشپەسەڭ پاپام سياقتى ءولىپ قالاسىڭ عوي» دەدى. دارىگەرلەر بولسا، ۇيگە قايتارىپ جىبەردى. ەندىگى تاعدىرىمىزدى بىلمەي جاتىرمىن”، – دەيدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى (وقو) ونكولوگيالىق ديسپانسەرىنىڭ ونكوگينەكولوگى ءزۇلفيا ميرياكيپوۆانىڭ ازاتتىق تىلشىسىنە ايتۋىنشا، «ءدىلبار قۇتتىباي جاتىر موينى قاتەرلى ىسىگىنە شالدىققان. 2016 جىلى كوكتەمدە وتا جاساتقاننان كەيىن قابىلداۋى ءتيىس بولعان ەمدى تولىق الماعان».
“كەشە تەكسەردىك. ءبىر ءاناليزى دۇرىس، ەكى ءاناليزى دۇرىس شىقپادى. تاعى قوسىمشا قاجەتتى اناليزدەردى تاپسىرۋى كەرەك. سودان كەيىن عانا ەم قابىلداۋعا جىبەرەمىز”، – دەيدى دارىگەر.
ءدىلبار قۇتتىبايدىڭ جالداپ تۇرىپ جاتقان تامىنىڭ ءىشى.
ديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى نۇرعالي ورمانوۆتىڭ ايتۋىنشا، «ءدىلبار قۇتتىبايتىڭ اۋرۋى قايتا قوزىپ كەلەدى. ۋاقتىلى حيميا الماعان».
“ناۋقاستى تەكسەرىپ، كومميسسيا قاراۋىنا سالامىز. ءبىر دارىگەر ادامنىڭ تاعدىرىن شەشە المايدى. ەمدەيمىز بە، الدە ۇيىنە جىبەرەمىز بە – ونى كوميسسيا شەشەدى”، – دەيدى باس دارىگەر.
ازاتتىق ءتىلشىسى ونكولوگيالىق ديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى نۇرعالي ورمانوۆتان ءدىلبار قۇتتىبايدىڭ مۇگەدەكتەرگە ارنالعان جاردەماقى العىسى كەلەتىنى، ءبىراق ول ءىستىڭ كەزىندە اياقسىز قالعانى تۋرالى دا سۇراعان ەدى.
“ءبىز قاجەت قۇجاتتارىن بەرەمىز. مۇگەدەكتىك ماسەلەسىن قازاقستان الەۋمەتتىك قورعاۋ كوميتەتىنىڭ وقو دەپارتامەنتى شەشەدى. ءدىلبار قۇتتىباي سياقتى ناۋقاستاردىڭ كەيبىرى مۇگەدەكتىككە شىعادى، كەيبىرى شىقپايدى. ءبىراق ءبىر جىلعا عانا شىعارادى. كەيىن قۇجاتتى قايتا تەكسەرەدى”، – دەيدى باس دارىگەر.
بۇعان دەيىن ءدىلبار قۇتتىباي مۇگەدەكتىك ماسەلەسىن سۇراستىرعانىن، ءبىراق ماماندار «پارا تالاپ ەتكەنىن» ايتقان ەدى. بۇعان الەۋمەتتىك قورعاۋ كوميتەتىنىڭ وقو دەپارتامەنتى وكىلى تورەحان داۋىتوۆ «مۇگەدەكتىككە شىعارۋ ءۇشىن قىزمەتكەرلەر اقشا سۇراۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن، ونكولوگيالىق سىرقاتتاردىڭ مۇگەدەكتىككە شىعۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن، ديسپانسەر ءتورت اي قاراپ، جولداما بەرەتىنىن» حابارلاعان ەدى. ءدىلبار قۇتتىباي قاجەت قۇجاتتاردى جيناۋعا شاماسى كەلمەي، كەيىن «ول مەكەمەگە بارماي كەتكەنىن» ايتتى.
ءدىلبار قۇتتىباي 2016 جىلى قاراشا ايىندا ازاتتىق تىلشىسىنە «وتا جاساتقان سوڭ دارىگەرلەر جازىپ بەرگەن ءدارىنى ىشپەي جۇرگەنىن» ايتىپ قالعان ەدى. ول «ەڭ ارزانى 37 مىڭ تەڭگەلىك ءدارىنى ىشكەنشە، ءبىر كۇن بولسا دا بالالارىمدى تويعىزعانىم جاقسى. مەملەكەت كومەكتەرىن الساق، بالالارىمنىڭ تاماعى توق بولسا، امالداپ اياقتان تۇرىپ كەتەتىن ەدىك» دەگەن بولاتىن.
وقو-دا ونكولوگيالىق سىرقاتقا شالدىققان 12 مىڭنان اسا تۇرعىن بار. جىلىنا ءۇش مىڭعا جۋىق تۇرعىن ونكولوگيالىق سىرقات ەكەنى انىقتالادى. نەگىزىنەن 45 جاستان اسقان ناۋقاستار كوپ. ارالارىندا بالالار دا بار. ونكولوگيالىق ناۋقاسقا شالدىققان ادامداردىڭ ەم-دوم شارالارى دەر كەزىندە ءارى دۇرىس جاسالعان جاعدايدا جازىلىپ كەتۋ مۇمكىندىكتەرى بار.
