قازاق تويى قازاقتىڭ مازاعىنا اينالدى

/uploads/thumbnail/20170719205412384_small.jpg

تويدا ماسقاراسى شىقتى... وسى ءسوزدى سوڭعى كەزدەرى ءجيى ەستىپ تە، كورىپ تە ءجۇرمىز. ار-نامىستى تۋ ەتكەن قازاقتىڭ تويىندا نەگە ماسقارا جاعدايلار ءجيى كەزدەسىپ ءجۇر؟ سۋرەتشى بويايمىن دەپ ساقالىن بوياپتى دەگەننىڭ كەبى مە الدە؟! كەز-كەلگەن اتا-انا ۇلىنىڭ نەمەسە قىزىنىڭ تويى كەرەمەت، ءمىنسىز وتكەنىن قالايدى. ول بەلگىلى دە، انىق دۇنيە.  ءبىراق ولار زاماناۋيلىققا سالىنامىز دەپ بارلىق ابىرويىنان، نامىسىنان ايىرىلىپ جاتقاندارىن بايقامايدى دا، سەزبەيدى. عالامتورعا «قازاقتىڭ تويى» دەپ جازساڭىز نەبىر وقيعالار مەن ۆيدەولار شىعا كەلەدى. ولاردى ىزدەپ، كورە بەرسەڭىز ۇشى-قيىرى جوق دەرسىز...

بۇرىنعى قازاقتىڭ تويى قانداي ەدى دەسەك، ءقازىر XXI عاسىر دەپ اشۋعا بۋلىعامىز، قىزعا قىرىق ۇيدەن تيىم دەسەك، ءقازىر دەموكراتيا، اركىم نە ىستەسە دە ءوزى بىلەدى دەپ جاۋاپ قاتامىز. ءيا اركىمنىڭ ءوز قالاۋى بار ەكەنى راس. الايدا كەي ادامدارعا «ۇناعان دۇنيە» وسىعان دەيىن قانىن توگىپ، جانىن بەرگەن قازاقتىڭ  شىققان شىڭىنان تومەن قاراي قۇلاتسا  قايتپەك كەرەك؟ ءيا، قازىرگى كەزدە قاراپايىم توي ارقىلى قازاق دەگەن تەكتى حالىقتىڭ ابىرويىن ايرانداي توگىپ جۇرگەندەر جوق دەپ ءتىپتى از دەپ ايتا الامىز با؟

قازىرگى قازاقتىڭ تويىنداعى ماسقارالىقتار قوعامىمىزداعى ۇياتسىزدىقتىڭ ءبىر بولىگى، بولشەگى عانا. ماسقارانىڭ ءبارىن جيناي بەرسەك، ايتا بەرسەك تاۋىسا المايمىز.

تويلاردى باسقاراتىن كەي اسابالار ويىن ويناتىپ ەلدى كۇلكىگە قارىق قىلدىق دەپ ويلايدى. الايدا حالىق  بىرەۋدىڭ ارتى اشىلىپ، ابىرويى كورىنگەنىنە نەمەسە ءبىر ادامداردىڭ سونشالىقتى تومەن دەڭگەيگە تۇسكەنىنە قاراپ كۇلىپ جاتقانىن  بىلەدى مە ەكەن؟ ءبىلسىن، بىلمەسىن، ءتۇسىنسىن، تۇسىنبەسىن بولارى بولىپ، بوياۋى ءسىڭدى ەندى. بۇرىنعى قازاق قىزى ەتەك جەڭىن قىمتاپ ۇستايتىن، جىگىتتەرىمىز نامىستىڭ نە ەكەنىن تۇسىنەتىن... قازىرگى قوعامعا قاراساڭ ءبىز شىنىمەن دە سونداي تەكتى حالىقتىڭ ۇرپاعىمىز با دەپ ويلاناسىڭ، كەيدە. قازاق ويىن-ساۋىقتا دا ءوز ابىرويىنا نۇقسان كەلتىرمەگەن.  ال ءقازىر ءومىر ءبىر-اق رەت بەرىلەدى، ويناپ-كۇلىپ قالۋ كەرەك دەگەندەر كوبەيدى. ءيا، ءومىردىڭ ءبىر-اق رەت بەرىلەتىنى شىندىق، الايدا سول ءومىردى ابىرويمەن وتكىزگەن دۇرىسىراق ەمەس پە؟

تويلاردىڭ بارىندە بار ابىرويىن كورسەتكەن قىزدار ءوزى تانىمايتىن ەركەكپەن بيلەيدى، ءتىپتى ەگدە جاستاعى ەر ادامداردىڭ ءوزى اششى سۋدىڭ جەتەگىنە ەرىپ تىر-جالاڭاش تويدا بيلەپ جۇرگەنىن كورگەندە اۋزىڭىز اشىلىپ، قاراعانىڭىزعا ۇيالاسىز. تاعى ءبىر تويدا ءبىر قىزدى كوتەرىپ العان جىگىت ونى دومبىرا رەتىدە كوتەرىپ الىپ،جامباسىمەن ويناپ وتىر. ەڭ سوراقىسى بۇل اسابانىڭ ويلاپ تاپقان ويىنى ەكەن. حالىق كۇلىپ وتىر، ءبارى ريزا شەتىنەن... وسىندايدا سونشا ادامنىڭ اراسىنان «قوي» دەيتىن ءبىر قاريانىڭ نەمەسە اق جاۋلىقتىنىڭ  بولماعانى ما؟ ەندى ءبىر تويدا قازاق قىزى تىر جالاڭاش شەشىنىپ،  جاستاردىڭ اراسىندا كەڭىنەن تانىمال بولعان ستريپتيز ءبيىن بوتەن ەركەكتىڭ الدىنا تۇرىپ بيلەپ جاتىر. حالىق قول شاپالاقتاۋدا... بۇل نە سوندا؟ كەرەمەت ءبىزدىڭ قازاق زاماناۋي بولىپ كەلەدى... ءبىز ايتۋعا ۇيالاتىن دۇنيەنى ولار ەش قىمسىنباستان جاساپ ءجۇر. مىنە، قازىرگى زاماناۋي قازاق تويى... ءبىز وسىنداي دەڭگەيگە دەيىن تۇستىك...

سونىمەن بىرگە قازىرگى تويلاردى باسقاراتىن اسابالاردىڭ كوپتىگى سونشا سانىنان جاڭىلۋعا بولادى.  قازىرگى اسابالاردىڭ كوبىسى وتىرىك ازىلدەردى جاتتاپ الىپ توي باسقارعىسى كەلەدى. جارايدى، ولاردىڭ ازىلدەرى قىزىقسىز بولا قويسىن. ءقازىر وعان دا شۇكىر ەتەتىن بولدىق قوي. ءبىر اسابالار بار، بۇكىل ءدۇيىم جۇرتتىڭ الدىندا انايى، ۇياتسىز ازىلدەرىن ايتىپ، ءوزى دە بىرگە ىرجالاقتاپ كۇلىپ تۇرادى. تويدا ەڭبەكتەگەن بالادان، ەڭكەيگەن قارياعا دەيىن وتىرادى. جو-جوق... ول اسابا زاماناۋي تويدى باسقارىپ تۇر عوي. ءقازىر دالادا XXI عاسىر، بارلىعىن اشىق ايتۋ كەرەك... ول ءازىلدى تىڭداپ وتىرعان ادام ۇيالعاننان ەزۋ تارتىپ، كۇلگەن بولادى. ءسويتىپ، الگى اسابا بۇكىل تويدى ءبىرتۇرلى ازىلدەرىمەن وتكىزىپ، اقشانى قالتاعا باسقان سوڭ كەلەسى تويىن دا ءدال وسىلاي وتكىزە بەرەدى.

اقىل ايتۋ بارلىعىنىڭ قولىنان كەلەدى، ارينە... الايدا ايتپاساق ءسوزدىڭ اتاسى ولەدى دەمەكشى، كەي كەمشىلىكتەرىمىز ءتۇرتىپ وتىرماساق العا جىلجي المايتىنىمىز تاعى بار. قازاقتا ويلاناتىنداي دۇنيە كوپ. ءار قازاق وزگەنىڭ ءمىنىن تەرمەي، وزىنەن باستاسا عانا تەكتىلىگىمىز بەن نامىسىمىزدى ساقتاي الاتىنىمىز اقيقات. ماسقارا تويلارىمىزدان، ابىرويمەن وتكەرەتىن تويىمىز كوپ بولسىن!

قاتىستى ماقالالار