اقسۋ اۋىلىندا قاسبولات دەگەن اعاي بار، ءوزى زەينەتكەر. ەشبىر جانعا زيانى جوق، مومىن ادام. ەشقاشان داۋىسىن كوتەرىپ سويلەمەيتىن كىسى. ايەلى ماعريپادان ءبىر مۇشەلدەي ۇلكەندىگى بار.
جيەن بولعان سوڭ بىردە:
- قاسەكە، وسى ءسىزدىڭ جەڭگەيمەن تانىسقانىڭىزدى قۇرداستارىڭىز قىزىق قىپ ايتۋدا. سول جايلى ءوز اۋزىڭىزدان ەستىسەم دەپ ەدىم؟ - دەپ قولقالادىم.
- جيەن-جان، بىلگىڭ كەلسە ايتايىن. مەنىڭ دە باسىمنان وتكەن وقيعا بىرەۋگە قىزىق كورىنەتىن شىعار، -دەپ، ناسىبايىن اتىپ جىبەرىپ، اڭگىمەسىن باستاپ كەتتى.
"اسكەردەن كەلگەنىمە ونشاقتى جىل وتكەن كەز. اۋىلدا تراكتىر ايدايمىن.
اتا-انام: "قولىمىزدى ۇزارتىپ، كەلىن تۇسىرسەيشى؟" - دەپ، كۇندە قۇلاعىمنىڭ قۇرتىن جەيدى. ونىڭ ۇستىنە قۇرداستار دا مازالاپ قويار ەمەس. ءوزى ۇيالشاق ادامعا، اسىرەسە، قىزبەن سويلەسۋ دەگەنىڭ قيىننىڭ-قيىنى ەكەن.
بىردە، ءبىر تۋىسىمنىڭ ۇيىنە ءشوپ ءتۇسىرىپ بەردىم. ول كەزدە تۋىستىڭ عانا ەمەس، دوس-جاران، كورشى-قولاڭ، تىپتەن تانىمايتىن ادامداردىڭ دا شارۋاسىن ەشقانداي اقىسىز، تەگىن ىستەپ بەرەسىڭ. تەك العىس-باتاسى مەن اسىن، قويىپ جاتسا ءبىر جارتىسىن ءىشىپ كەتەسىڭ، تەك ءوتىنىش ايتسا بولدى، ورىندايسىڭ. ورىنداماساڭ، ۇيات!
ءشوپتى ءتۇسىرىپ بولىپ، تەلەجكىمدى قايتا جالعاپ، ەندى كەتكەلى تۇر ەدىم، وسەكشى-جەڭگەي ۇيگە كىرىپ شاي ءىشۋىمدى ءوتىندى. جەڭگەيدى رەنجىتىپ المايىن دەپ ىشكە كىردىم. سويتسەم، وسى ۇيدەگى مەكتەپتى بيىل بىتىرگەن قارىنداسىمىز تەحنيكۋمعا وقۋعا تۇسكەن ەكەن. ول كەزدە تەحنيكۋمعا ءتۇسۋ دەگەن - ۇلكەن مارتەبە. ال ينستيتۋتقا ءتۇسۋ ءراببايدا عانا بولاتىن جاڭالىق ەدى.
سول قىز كىشىگىرىم توي جاساپ، جاستار "ۆەشىرى" بولىپ جاتىر ەكەن. ۇلكەن زالدا پلاستينكامەن ايگىلى "اببا" مەن "حاددۋبا" دەگەن مۋزىكا ويناپ تۇر. جاستار داستارحانعا ەندى وتىرعالى تۇر ەكەن.
وسەكشى-جەڭشەم تراكتىر كيىمىممەن مەنى تورگە شىعارتتى. ۇياتتان جەرگە كىرىپ كەتە جازداپ وتىرمىن. قىزداردىڭ ءبارى تاپ-تازا كيىنىپ، باستارىن پيگۋديمەن بۇيرالاتىپ، ۇستەرىنە حوش ءيىستى ءاتىر سەپكەن. جىگىتتەر دە اق كويلەك، قارا شالبار كيگەن. مەنىڭ قولىم ماي-ماي. ۇيالعاننان ەشتەڭە جەي الماي، قولىمدى داستارحان استىنا تىعىپ وتىردىم. ءبىر كەزدە وسى اۋىلداعى ىنىشەكتەردىڭ ءبىرى:
- اعا، تىلەك ايتىڭىز، - دەپ، "احاڭنان" قۇيدى دا، قىرلى ىستىحاندى الدىما قويدى.
ءقايبىر تىلەك ايتا بىلەدى دەيسىڭ،
- قارىنداسىم، وقۋدا وزات بول؟! - دەپ تارتىپ جىبەردىم.
سالدەن سول تاعى قۇيىلدى. اپ-ادەمى قىزىپ العان سوڭ، الدىمداعى استان الا باستادىم.
بايقايمىن، داستارحاننىڭ سول جاق جيەگىندە توپ-تومپاق، كوزى دوپ-دومالاق ءبىر قىز ماعان كوز قىرىن سالىپ وتىر ەكەن. ىشكە "احاڭ" كىرگەن سوڭ، باتىلدانىپ الگى قىزبەن سويلەسەيىن دەسەم، ارامىزدا بەس-التى قىز-جىگىت وتىر. ءبىر ىڭعايىن تاۋىپ:
- قارىنداس، اتىڭ كىم؟ - دەدىم توردە وتىرىپ.
اناداي جەردە وتقان قىز داۋىسىمدى بىردەن ەستىدى دە:
-ماعريپا! - دەدى.
ودان كەيىن سويلەسكەمىز جوق.
جاستار داستارحاننان تۇرعان سوڭ، بيلەيمىز دەگەندە، ۇيگە بارىپ كيىنىپ كەلگىم كەلدى.
ۇيگە كەلە سالا انامنىڭ لەگەنگە تولتىرىپ قويعان كىرىن ءتۇن ورتاسىندا سابىنداپ تۇرىپ جۋا باستادىم. قولىمنىڭ مايى كەتتى-اۋ دەگەندە كيىنىپ الدىم دا، وسەكشى-جەڭگەيدىڭ ۇيىنە تارتىپ وتىردىم.
كەلسەم "ۆەشىر" تارقاي باستاپتى. سىرتتاعى جىگىتتەر ءبىر جارتى "پشەندىكتى" ("پششەنيچنىي" اراعى) جۇقالاپ وتىر ەكەن. ورتالارىنا الىپ، ءبىر ىستاحان قۇيدى. تارتىپ جىبەردىم دە:
- ماعريپا دەگەن قىز قاي جاقتىكى، رۋى نە؟ - دەدىم ىنىشەكتەردەن.
- جالاعاشتىكى، رۋى - موڭكە.
- ول كىمنىڭ ۇيىنە كەلگەن قىز؟
- وسى ۇيگە.
- ماعان سول قىزدى شىعارىپ بەرىڭدەرشى. تراكتىرشى اعاي كەلدى دەسەڭدەر، ءوزى شىعادى، - دەدىم.
ماعريپا كوپ كۇتتىرگەن جوق. ۇستىنە ۇزىن ەتەكتى، بەلبەۋى بار ادەمى كويلەك كيسە، اياعىندا كابلۋك اياقكيىم. مەن باسىما اق قالپاق، اياعىما پلاتفورما تۋفلي مەن كالاكالا شالبارىمدى كيىپ، قولىما كوستيۋمىمدى ءىلىپ شىقتىم.
- ماعريپا، سەرۋەندەپ قايتايىق؟ - دەدىم قىز شىعىسىمەن.
- اعاي، اقسۋدا قايدا سەرۋەندەمەكپىز؟ - دەدى قىز.
ول كەزدە اۋىلداعى كلۋب ءالى سالىنباعان كەز. جالعىز ماگازينىمىز ساعات التىدا جاۋىپ كەتەدى. باسقا بارار جەر جوق.
- ايتەككە كەتتىك! - دەدىم.
سويتسەم، ول قىز ايتەك كانالىن ءبىر قىزىق نارسە شىعار دەپ، سوڭىمنان ەرە كەتكەن ەكەن.
ول كەزدە ايتەكتە كوپىر جوق، ارعى بەتكە پاروممەن وتەسىڭ. سول ماڭعا اكەلدىم دە، ايتەك كانالىنىڭ بويىندا، سۋعا تۇسكەن اي ساۋلەسىنە قاراپ ءۇنسىز وتىرا بەردىك. ۇستىمدەگى كوستيۋمدى يىعىنا جاپتىم. قۇشاقتاۋعا باتا الار ەمەسپىن. ارامىزعا تاعى ءبىر ادام سيىپ كەتەتىندەي ارالىقتا وتىرمىز.
جىگىت-قىز بولىپ ەرىندەرىنەن ءسۇيىپ الايىن دەسەم، ءومىرى ءسۇيىسىپ كورمەگەن باسىم قالاي ءسۇيىسۋ كەرەكتىگىن دە بىلمەيمىن. ول دا بىلمەيدى ەكەن. نە ىستەرىمىزدى بىلمەي وتىرا بەردىك. ماسا جاۋداي. الاقانىمىزبەن قاعىپ-قاعىپ، وتىرا بەرەمىز. ءاي، سول ءتۇنى ايتەك جاعاسىنداعى ەكى-ۇش مىڭ ماسانى ەكەۋلەپ ولتىرگەن شىعارمىز!" - دەگەن قاسەكەڭ ءبىر كۇلدىرىپ الدى دا، اڭگىمەسىن ودان ارمەن جالعاي ءتۇستى: "تەمەكىنى قايتا-قايتا تارتام. ونسىز دا اڭگىمە ايتا المايتىن ادام قىزدىڭ قاسىندا وتىرعان كەزدە ءتىلى مۇلدەم بايلانىپ قالادى ەكەن. ىشىمدەگى بالە بويىمدى قىزدىرىپ بارادى، ءبىراق شىداپ وتىرمىن. بىردەڭە دەسەم، قىزدى ۇركىتىم الام با دەپ قورقامىن. ءويستىپ، ءبىر ساعاتتان استام ۋاقىتتاي وتىردىق.
ءبىر كەزدە قاشان كورگەنىمدى قايدام، ءبىر كينودا ەكى عاشىق توبەدەن ىلديعا قاراي قۇشاقتاسا اۋناعانى ەسىمە تۇسە كەتتى دە:
- ماعريپا، اۋنايىقشى، - دەدىم كۇيىپ تۇرعان الاقانىن قولىممەن شاپ بەرىپ.
- قالاي اۋنايمىز؟ اۋناعانى نەسى؟ - دەدى قىز.
- كەل، كورسەتەيىن، - دەپ قىزدى قۇشاقتاپ الدىم دا، تومەن قاراي قوساقتاسا جاتىپ الىپ، اۋناي كەتتىك. جيەككە تۇسكەن سوڭ، قولۇستاسا قايتا كوتەرىلەمىز. توبەگە شىعامىز دا، تومەن قاراي قايتا اۋنايمىز. ءويستىپ، ءۇستىمىز ابدەن بىلعانعانشا اۋنادىق. شامامەن، ونشاقتى رەت اۋنادىق-اۋ. سوسىن ۇيگە قاراي قايتتىق."
- ناعاشەكە، سۇيىسكەن جوقسىزدار ما؟
- جوق. تەك اۋنادىق.
- قىزىق ەكەن، - دەپ كۇلىپ جىبەردىم.
- بالا دەيتىندەي بالا ەمەسپىن، وتىزدان اسقان كەزىم. قايدان بىلەيىن، ءومىرى قىزعا بارىپ كورمەگەن باسىم، نە ىستەرىمدى بىلمەي جاساعان ارەكەتىمنىڭ ءتۇرى عوي. ەگەر ىشىمدەگى "احاڭ" مەن الگى كينو ەسىمە تۇسپەگەندە، اۋناۋدى دا بىلمەيمىن عوي مەن سورلى،" - دەپ جاستىق شاعىنداعىسىن ەش قوسپاسىز وقيعاسىن ايتىپ بەردى قاسەكەڭ.
- سودان كەيىن ول قىزبەن كەزدەسىپ تۇردىڭىز با؟
- جوق.
- ەندى قالاي ۇيلەندىڭىز؟
- وسەكشى جەڭشەمنىڭ ۇينە جاقىنداپ قالعاندا: "ماعان ايەل بولاسىڭ با؟" - دەپ ەدىم: "بولامىن" - دەدى. "ولاي بولسا، ەرتەڭ ۇيىڭە كەتپە. مەن سەنى وسى ۇيدەن ۇيىمە الىپ بارايىن. اكە-شەشەمنىڭ شىمىلدىعى دايىن،" - دەدىم.
- قىز نە دەدى؟
"ءيا" - دەدى.
- وسىلاي ۇيلەندىڭىزدەر مە؟
- ءيا.
- كەرەمەت!
- جۇرت سياقتى شالتاي-بالتاي بولماي-اق، بىردەن ۇيلەنىپ الدىق.
اركىمنىڭ باسىنداعى تاعدىر ءبىر-بىر كىتاپ دەگەنى راس-اۋ. بىلايىنشا قاراساڭ، ەشقانداي دا رومانتيكا جوق سياقتى بولعانىمەن، وزىنشە تاڭسىق قىزىق وقيعا.
ءقازىر قاسەكەڭ قىز-ۇلدارىنان نەمەرەلەرىنىڭ ورتاسىندا شوبەرەدەن دامەتىپ وتقان جايى بار.
ەگەر اۋناماعاندا بۇلاي بولار مە ەدى؟
مارات شومەكەي
