ەر ادام مەن ايەلدىڭ پسيحولوگياسى

 «ماحاببات جاسقا قارامايدى» دەگەن ءسوز بار. وسى ءسوزدىڭ مانىنە ۇڭىلەر بولساق ەكى جاقتى پىكىر بار. ءبىرى – ادام بالاسى كەز كەلگەن جاستا عاشىق بولا الادى دەگەنگە اكەلسە، ەكىنشىسى – عاشىق ادامداردىڭ اراسىنداعى جاس ەرەكشەلىگىنىڭ ەشقانداي ءرول وينامايتىنى. قايسىسىنا كەلىسىپ، قوسىلاتىنىڭىز ارينە ءوز ەركىڭىزدە، قۇرمەتتى وقىرمان! بۇگىن اتالمىش ەكى جاقتى پىكىردى قاتار الىپ، ۇلكەن جاستاعى ەر ادامداردىڭ جاس قىزدارعا نەگە كوڭىلى اۋىپ، ىنتىق بولاتىنى جايىندا ءسوز قوزعاپ كورەلىك.

ەر ادام مەن ايەل ادامنىڭ پسيحولوگياسى ەكى ءتۇرلى ەكەنى بۇرىننان-اق ايتىلىپ ءجۇر. ايەل ادام كوپ جاعدايدا ەموسياعا ءمان بەرەدى دەپ ايتىلىپ جاتادى. عالىمداردىڭ زەرتتەۋى بويىنشا ايەل ادامنىڭ ميى ءبىر ۋاقىتتا بىرنەشە قىزمەتتى اتقارا الادى: ەموسيا مەن اشۋعا ەرىك بەرىپ، سونىمەن قاتار اقىلعا سالىپ ويلانا الادى. ال ەر ادامنىڭ ميى كەزەك-كەزەك جۇمىس ىستەيدى . كوپ جاعدايدا ەموسياعا بەرىلە بەرمەيدى. ال ماحابباتتا شە؟ سەزىم مەن ءسۇيۋ دەگەن تەرميندەردى ەر ادام  قالاي قابىلدايدى؟ نەگە جاسى ۇلكەن ەر ادامدار جاس قىزدارمەن قارىم-قاتىناس قۇرعىسى كەلەدى؟

ەر ادامدار ءوز سەرىگىن قالاي تاڭدايدى؟

پسيحولوگتاردىڭ ايتۋى بويىنشا، ەر ادامداردىڭ 80 پايىزى ءوز جۇپتارىن قالاي تاڭداعاندارى جايلى سۇراعاندا وتىرىك جاۋاپ بەرەدى. ءدامدى تاعام ازىرلەيدى ءارى ىشكى جان دۇنەسىنە ءمان بەردىم دەپ جاۋاپ قايىرادى. شىن مانىندە ەر ادامدار ەڭ الدىمەن ايەل بالاسىنىڭ سىرت كەلبەتىنە ءمان بەرەدى. ءبىرشاما ۋاقىت وتكەننەن كەيىن عانا ونىڭ ءۇي شارۋاسىنا دەگەن ىنتاسى مەن ىشكى جان دۇنيەسىنە ءمان بەرەدى.

وسى تۇستا پسيحولوگتار قىزداردى العاشقى كەزدەسۋدە بارنىشا اشىلىپ، ءوزى جايلى ايتۋعا اسىقپاۋعا شىقارادى.

ۇلكەن جاستاعى ەر ادامنىڭ ماحابباتى                              

ماحابباتتا جاسقا قويىلعان شەكتەۋ جوق ەكەنى دە راس. ادام كەز كەلگەن جاستا عاشىق بولۋعا قۇقىلى. ارالارىندا جاس ەرەكشەلىگى جوق جۇپتارعا قارىم-قاتىناس قۇرۋ ءبىرشاما ايىرماشىلىققا قاراماستان ماحاببات وقيعاسىن وتكەرىپ جۇرگەندەرگە قاراعاندا وڭاي.  الايدا ول قارىم-قاتىناس ۋاقىتشا بولىپ جاتادى. ال ۇلكەن ەر ادام مەن جاس قىزدىڭ اراسىندا ماحاببات بولا ما؟ ۇلكەن جاستاعى ەر ادامدار ءۇشىن جاس قىزدار وڭاي ولجا بولۋى دا مۇمكىن. ونىڭ سەبەبى دە بار. جاس قىزداردىڭ "كوزدەرى بايلانىپ"، ءبىر ادامعا بايلانىپ قالىپ جاتادى. ۇلكەن جاستاعى ەر ادامدار اڭعال ، ءارى اقىلى تولىسپاعان جاس قىزدى الداپ، ءوز قۇرىعىنا تۇسىرگەنىنە باستاپقىدا ءماز بولادى. ارتىنشا ءسابي كوڭىل مەن اڭعال ادامنىڭ اڭگىمەسىنەن جالىعىپ، بايسالدى اڭگىمەنى ىزدەۋى ابدەن مۇمكىن. ال جاس قىزدىڭ وعان اقىلى دا، جاسى دا جەتپەي جارتى جولدا جىلاپ قالىپ جاتادى.

15 جاستاعى قىز بەن 20 جاستان اسقان ەر جىگىت

ەر مەن ايەلدىڭ اراسىنداعى 7-8 جاس ايىرماشىلىقتى ماحابباتقا بالاۋعا بولادى. 20 جاستان اسقان سوڭ جىگىتتەر تۇراقتى قارىم-قاتىناستى ىزدەيدى. ال جاس قىزدار ءومىردى كورىپ، قىدىرعىسى كەلەدى. ارتىنشا ءبىر-بىرىنىڭ بوستاندىعىن شەكتەپ جاتىر دەگەن ويمەن قارىم-قاتىناستارىن ءۇزىپ جاتادى. جىگىتتەر وزدەرىنىڭ بولاشاق جارىنان تۇسىنىستىك پەن دانالىقتى ىزدەيدى. الايدا ول 15 جاستاعى قىزدىڭ بويىنان كوپ جاعدايدا تابىلا بەرمەيتىن قاسيەتتەر. 15-16 جاسىندا قىزدار وزدەرىن بويجەتتىك دەپ ساناپ، ۇلكەن جاستاعى جىگىتكە ۇناۋعا بارىن سالادى.

وسى تۇستا پسيحولوگتار قىزدارعا تىم بولماسا 2-3 جىل وزىنەن جاس ەرەكشەلىگى جوق جىگىتپەن قارىم-قاتىناستا بولۋدى ۇسىنادى.

20 جاستان اسقان بويجەتكەن مەن 30 جاستاعى ەر ادام

بۇل جاستا ەر مەن ايەلدىڭ اراسىنداعى جاس ەرەكشەلىگى اسا قاتتى بايقالا بەرمەيدى. ايەل وتباسى قۇرۋ، انا اتانۋ جايىندا ويلانا باستايدى.  ەر ادام دا قوعامنان ءوز ورنىن تابۋ ءۇشىن قىزمەت ەتەتىن كەزەڭدە تۇرادى. ەكەۋى ءبىر-بىرىن قولداپ، تۇسىنىستىكپەن قارايدى. بولماشى دۇنيەدەن ۇرىس شىعارۋ ازايادى. وتباسى بەرىكتىگى جايىندا كوبىرەك ويلايدى. 

20 جاسقا دەيىنگى قىز بەن 40 جاستاعى ەر ادام

ورىمدەي جاس قىز بەن ۇلكەن جاستاعى ەر ادامنىڭ قارىم-قاتىناسىنىڭ ۇزاقتىعى ادامداردىڭ مورالدىق قاسيەتتەرىنە بايلانىستى بولادى. تۇسىنىستىك پەن ويلاۋى، ءوزىن-وزى ۇستاۋى، اقىلى -  بارلىعى ۇلكەن ءرول اتقارادى. كوپتەگەن ەر ادامدارعا تەك قامقورشى رولىندە بولۋ ۇناپ جاتادى. ولار ءوزىنىڭ جاس سۇيىكتىسىنىڭ بارلىق ماسەلەسىن شەشۋگە ۇمتىلىپ، قىزداردىڭ ءسابي كوڭىل مەن اڭعالدىعىنا تامسانۋمەن جۇرەدى. بۇل تىزىمدەگى ەر ادامدار دا ساناۋلى. ولارعا دا ءوز سۇيگەنىنەن بەلگىلى ءبىر قامقورلىقتى، كەرەك كەزدە قولداۋدى العىسى كەلەدى. ال 15 جاستاعى بويجەتكەن 40 جاستاعى ەر ادامعا ونداي قامقورلىقتى كورسەتە الماۋى مۇمكىن.

نەگە جاس قىزدار ۇلكەن ەر اداممەن كوڭىل جاراستىرادى؟

مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بىرىنشىدەن، قىزدار ۇلكەن جاستاعى ەر ادامداردان اكە قامقورلىعىن ىزدەيدى. ۇلكەن ومىرگە ەرتە قادام باسقان قىزدار بالا كۇندەگى قامقورلىقتى اڭسايدى. سونىڭ نەگىزىندە وزىنە قامقور بولىپ، بارلىق جاعدايىن جاسايتىن ەر ادامدى تاڭدايدى. 

ەكىنشىدەن، جاس قىزدار وڭاي ومىرگە جەلىگىپ، قالتالى «اعالارمەن» كوڭىل جاراستىرعاندى ءجون سانايدى. ەڭبەك ەتىپ، ومىردە ءوز ورنىن تابۋدىڭ ورنىنا ءبىر ادامنىڭ ومىرىندە ەكىنشى ءرولدى، ءتىپتى ءۇشىنشى، ءتورتىنشى ورىندا تۇرۋعا دا دايىن بولادى. كوپشىلىك جاعدايدا 40 جاستاعى ەر ادامنىڭ ءۇيى، جەكە كولىگى، تۇراقتى جۇمىسى مەن تابىسى بار. جانە وتباسى مەن بالالارى بولىپ جاتادى. 

ال نەگە ۇلكەن جاستاعى ەر ادامدار جاس قىزدارعا ىنتىق بولادى؟  

40 جاستان اسقان ەر ادام سەزىم مەن قامقورلىعىن توگىلتىپ ايتىلعان ۋادەلەرمەن ەمەس ىس-ارەكەت ارقىلى دالەلدەيدى. ارتىنشا ۇيلەنىپ، وتباسىن قۇرۋى دا مۇمكىن. ولار جاس جىگىتتەرگە ۇقساپ قىدىرىپ قالۋ ءۇشىن ۋاقىت وزدىرمايتىنى بەلگىلى. ەر ادام ول جاسقا دەيىن ايەلمەن قالاي قارىم-قاتىناستا بولۋ كەرەك ەكەنى جايلى بارلىعىن بىلەدى. اراداعى تۇسىنىسپەۋشىلىكتىڭ الدىن الۋدىڭ وڭاي ءارى ءتيىمدى جولدارىنان دا حاباردار. ەگەر سۇيىكتىسى ءبىرشاما جاس بولاتىن بولسا، ونى جوعالتىپ الۋ قورقىنىشى باسىمىراق بولادى.

ەر ادامنىڭ جاسى ۇلعايعان سايىن اقىلى دا تولىسا بەرەدى. ول كەزدە ايەل ادام ول ءۇشىن تەك جىنىستىق قاتىناس ءۇشىن عانا كەرەك بولادى.

ساۋالناما

اسەم ەسىمدى بويجەتكەن: «ۇيلەنىپ وتباسىن قۇرعان جۇپتاردىڭ ۋاقىت وتە كەلە بىر-بىرىنە ۇقساپ كەتەتىنى بەلگىلى. ونىڭ سەبەبى، ەكى اعزا بىر-بىرىمەن قوسىلعان سايىن ەكەۋىنىڭ ۇقساستىقتارى ارتا تۇسەدى. سول سەكىلدى جاس قىزدىڭ اعزاسى دا، بەت الپەتى دە جاس بولادى. ۇلكەن جاستاعى ەر ادامدار ءۇشىن بۇل جاسارۋدىڭ ءبىر ءتۇرى».

35 جاستاعى ساۋالناماعا قاتىسۋشىنىڭ ايتۋىنشا،  40 جاستاعى ەر ادام مەن جاس قىزدىڭ اراسىندا ماحاببات بولۋى مۇمكىن. الايدا سوڭى جاقسىلىققا بارمايدى.  

«ءقازىر ءوزىنىڭ قىزىمەن، ءتىپتى نەمەرەسىمەن جاستى قىزدارعا ۇيلەنۋ سانگە اينالىپ بارا جاتىر. بۇل – قوعامنىڭ، قوعامدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ادامنىڭ بۇزىلعانى» دەپ جاۋاپ بەردى 50 جاستاعى ساۋالناماعا قاتىسۋشى.

20 جاستاعى ەر جىگىت:  «ۇلكەن جاستاعى ەر ادام مەن جاس قىزدىڭ وتاۋ قۇرىپ، شاڭىراق كوتەرگەنى جاقسى. ءوزىمنىڭ جەتىپ جۇرگەن جەتىستىگىمنىڭ بارلىعى اكە-شەشەمنىڭ اراسىنداعى جاس ەرەكشەلىكتىڭ بارىنان دەپ بىلەمىن. كەزىندە اتا-بابالارىمىز جاس ەرەكشەلىگىنە قاراماستان ۇيلەنگەن. سونىڭ ارقاسىندا ساليقالى ۇرپاق دۇنيەگە كەلگەن. ونىڭ ەش ابەستىگى جوق دەپ ويلايمىن» دەپ جاۋاپ بەردى.

«جاس كۇنىمدە ماعان دا ءبىر ۇلكەن كىسى «كەنەشە جابىسىپ» ايىرىلعىسى كەلمەي قالعانى بار. بارلىق قارىم-قاتىناستى ۇزگەنىمە  5 جىل ءوتتى. سوندا دا ارا-اراسىندا حابارلاسىپ، جاعدايىمدى ءبىلىپ تۇرادى» دەپ ءوز وقيعاسىمەن ءبولىستى 27 جاستاعى بويجەتكەن.

«مەن بىلەتىن ءبىر وتباسىلىق جۇپ بار. ايەل 27 جاستا، ال كۇيەۋى 56 جاستا. ەكەۋىنىڭ ۇيلەنگەندەرىنە 3 جىل بولدى. ارالارىندا بالا دا بار. ەكەۋىنىڭ دە بۇرىن باسقا وتباسى بولعان. ايەلدىڭ ودان باسقا تاعى ءبىر بالاسى بار. كۇيەۋى بار جاعدايىن جاساپ وتىر، ءبىراق ايەل ونى كوپشىلىككە كورسەتۋگە ۇيالاتىن سەكىلدى. الەۋمەتتىك جەلىگە تەك ەكى ۇلىنىڭ عانا سۋرەتىن جۇكتەيدى» دەپ ءبولىستى ساۋالناماعا قاتىسۋشى.

ومىردەن الىنعان وقيعا

«بۇگىندە ءبىر مينۋتتىڭ ىشىندە تۇرعان جەرىڭنەن كەرەك جەرىڭە تاكسي شاقىرتا سالاسىڭ. مەن دە سولاي ىستەدىم. جانىمدا قۇربىم بولدى. تاكسي جۇرگىزۋشىسى حابارلاسىپ، ناقتى تۇرعان جەرىمىزدى سۇرادى. بىرنەشە مينۋتتان كەيىن ايتقان جەرىمىزگە كەلە قالدى. زاتتارىمىزدى سالىپ، ءوزىمىز دە كولىگىنە جايعاستىق. كولىك جۇرگىزۋشىسىنە دۇرىستاپ قارامادىم دا. تولىقشا كەلگەن، ۇلكەن جاستاعى ەر ادام. كولىككە وتىرا سالىسىمەن شەتەلدىڭ اۋەندەرىن قويا باستادى. نازار سالماي، وزىمىزشە اڭگىمەلەسىپ وتىرا بەردىك. قاراپ قالسام الگى جۇرگىزۋشى كولىكتىڭ الدىنداعى ايناسىن ماعان قاراتىپ، كوز الماي قاراپ وتىر ەكەن. ءمان بەرمەگەن سىڭاي تانىتىپ، وتىرا بەردىم. ۇيىمە جاقىنداعان ساتتە اڭگىمەگە تارتىپ، تاكسي قىزمەتىن قانشالىقتى ءجيى پايدالاناتىنىمىز جايلى سۇرادى. ويىمىزدا ەشتەڭە جوق : «تاكسي توقتاماسا نەمەسە الىس جەردە بولساق قولدانامىز» دەپ جاۋاپ بەردىك. ول كىسى كوزىن مەنەن الار ەمەس. ءوزىم ىڭعايسىزدانىپ قالدىم. تاكسيدەن ءتۇسىپ جاتقاندا قايتا-قايتا «ءنومىرىمدى ساقتاپ قوي، حابارلاسىپ تۇر» دەپ ايتا بەردى. و،اللا! نە دەگەن ادام؟ قىزىمەن جاستى قىزعا سونشا تەسىلىپ قاراپ، قادالا سويلەگەنى نەسى دەدىم؟!

ەر ادامدار از دا بولسا ويلانسا ەكەن. ەل اراسىندا «ۇيدەن قىرىق قادام اتتاعان سوڭ بويداق» دەگەن ءسوز بار. سول ءسوزدى جاتتاپ العان «اعالارعا» ايتارىم، قىزىڭمەن جاستى قىزىڭا قىرىنداما! سەنىڭ دە قىزىڭا بىرەۋ كوز سالۋى مۇمكىن! ءومىر الما كەزەك دەگىم كەلەدى».

ادامنىڭ بارلىعى بىردەي ەمەس. ءومىر دە سولاي. اق پەن قارا قاتار الماسىپ جۇرەدى. بىرەۋدىڭ قاتەلىگىن كورىپ ەكىنشى بىرەۋ ساباق السا ەكەن دەيسىڭ. شاڭىراقتىڭ تىرەگى بولىپ وتىرعان ەل اعالارى وشاق جانىنداعى اياۋلى انالارىمىزدىڭ قادىرىنە جەتىپ، ۇيدەگى قىزدى قياعا، ۇلدى ۇياعا قوندىرۋدى ويلاسا ەكەن! قانشا جەردەن جاس ەرەكشەلىگىن ەسكەرىپ، ءسوز قوزعاعانىمىزبەن ءومىردىڭ ءمانى – باقىتتى بولۋ! 

سابينا رامازان