اقش پەن رەسەيدىڭ شيەلەنىسى، رەسەيگە سالىنعان سانكسيالار تۋرالى اقپارات وتاندىق جانە شەتەلدىك باق-تا كۇندەلىكتى جاريالانىپ، قىزۋ تالقىعى ءتۇسىپ وتىر. اقش-تاعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ وتكەنىنە ءبىراز ۋاقىت وتسە دە قىزۋى باسىلمادى. وعان پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ناۋقانىندا ترامپتىڭ جاقتاستارى رەسەيلىك زاڭگەرمەن حيللاري كلينتون تۋرالى سويلەسكەنىن قوسىڭىز. ەكى ەل اراسىنداعى شيەلەنىس قالاي ءوربىپ جاتىر، ترامپ بيلىك باسىنا كەلگەننەن كەيىن ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستا وڭ وزگەرىستەر بولدى ما؟ انتيرەسەيلىك سانكسيالاردىڭ قازاقستانعا اسەرى قانداي؟ وسى سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەپ كورەيىك.

ۆلاديمير پۋتين مەن دونالد ترامپ

اقش-تاعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا دونالد ترامپ جەڭىسكە جەتكەندە رەسەي مەن اقش-تىڭ شيەلەنىسى جۇماسارادى دەپ كۇتىلدى. سەبەبى دونالد ترامپ سايلاۋ ناۋقانىندا دا وعان دەيىندە بىرنەشە مارتە رەسەي مەن ونىڭ پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين تۋرالى جاقسى پىكىر بىلدىرگەن.

2015 جىلدىڭ شىلدە ايىندا ترامپ  اقش-تىڭ پرەزيدەنتتىك سايلاۋىنا ءوز كانديداتۋراسىن ۇسىنۋعا نيەت بىلدىرگەندە، دەبات پەن سۇحباتتارىندا ۆلاديمير پۋتينمەن جاقسى قارىم-قاتىناس ورناتىپ، ەكى ەل اراسىنداعى ۋشىققان جاعدايدى تۇزەي الاتىنىن بىرنەشە مارتە ايتقان.

ءدال سول جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ۆلاديمير پۋتين دە ترامپ تۋرالى پىكىر بىلدىرگەن.

«ءوز ەلىندە، شەتەلدە دە بەدەلى بار ادامنىڭ سەنى ماقتاعىنا مەن ءۇشىن  قۇرمەت. رەسەي مەن اقش بىرلەسىپ تەرروريزمدى جەڭەتىنىنە جانە الەمدە بەيبىتشىلىك ورناتا الاتىنىنا ءارقاشان سەنەتىنمىن» دەدى رەسەي پرەزيدەنتى.

وسىنداي پىكىرلەردەن كەيىن دونالد ترامپتىڭ پرەزيدەنت بولىپ سايلانۋىنا رەسەي مۇددەلى ەكەنى ايتىلدى. ءتىپتى رەسەي حاكەرلىك شابۋىل جاساپ سايلاۋعا ءوز ىقپالىن تيگىزدى دەگەن اقپارات شىقتى. كوپ ۋاقىت وتپەي-اق دونالد ترامپتىڭ ۇلى كىشى دونالد ترامپ، دجارەد كۋشنەر مەن پول مانافورت رەسەيلىك زاڭگەر ناتاليا ۆەسەنيسكايامەن Trump Tower-دە كەزدەسكەنى جانە كەزدەسۋ بارىسىندا زاڭگەر حيللاري كلينتون تۋرالى كومپرامات بەرگەنى تۋرالى اقپارات تارادى. وسى ىسكە قاتىستى تەرگەۋ جۇمىستارى باستالدى.

اقش-تاعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ مەن وعان رەسەيدىڭ اسەرى

رەسەيدىڭ اقش-تاعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا اسەر ەتكەنى تۋرالى ازىرشە ناقتى دالەل جوق. رەسەي ءۇشىن اقش-تىڭ بيلىك باسىندا حيللوري كلينتونعا قاراعاندا، دونالد ترامپتىڭ بولعانى ءتيىمدى ەدى. الايدا ترامپتىڭ بيلىك باسىنا كەلگەنىنەن رەسەي مەن اقش اراسىنداعى جاعداي تۇزەلدى دەپ ايتۋعا كەلمەيدى. وعان ترامپتىڭ رەسەيگە قاتىستى سانكسيالاردى كۇشەيتۋى دالەل. سونىمەن قاتار، رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قاتىستى اگرەسسيالىق ارەكەتى توقتاماعانشا سانكسيالار جۇمسارمايتىنىن دا بۇعان دەيىن ايتىلدى.

اقش پرەزيدەنتى باراك وباما  بولعان تۇستا، ساراپشىلار ونىڭ رەسەيدىڭ اگرەسسيالىق ساياساتىنا قاتىستى وتە ساۋاتتى ارەكەت ەتىپ وتىرعانىن ايتتى. باراك وبامانىڭ سوعىسپەن ەمەس، سانكسيالار ارقىلى رەسەيگە سوققى جاساۋى دۇرىس قادام دەپ باعالادى. وبامانىڭ ورنىندا دجوردج بۋش بولسا بىردەن قارۋ اسىنعان اسكەرىن جىبەرىپ ادام شىعىنىنا باتقان بولۋشى ەدى. الايدا وباما قانتوگىسسىز-اق رەسەيگە اۋىر سوققى جاساي ءبىلدى. سونىڭ سالدارىنان، رەسەيدىڭ ەكونوميكاسى ءبىراز اۋىرلىقتى سەزىندى. ءالى دە قيىندىق كورىپ وتىر. رەسەي ۋكراينا مەن قىرىمعا قاتىستى ساياساتىن وزگەرتەتىن ويى جوق ەكەنىن ەسكەرسەك، انتيرەسەيلىك سانكسيالاردىڭ دەنى كۇشەيمەسە السىرەمەيتىنى انىق.

انتيرەسەيلىك سانكسيالاردىڭ قازاقستانعا اسەرى

رەسەي قازاقستانمەن شەكارالاس ەل. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتامىز. سوندىقتان رەسەي ەكونوميكاسىنداعى وزگەرىس قازاقستانعا دا سالقىنىن تيگىزبەي قويمايدى. ينفليانسيا، ءرۋبلدىڭ قۇنسىزدانۋى تەڭگەگە اسەر ەتەدى. وسى ماسەلە توڭىرەگىندە Qamshy.kz ءجۋرناليسى ەكونوميست ماقسات حالىقتىڭ پىكىرىن بىلگەن ەدى.

«2 جىل بۇرىن رۋبل قاتتى قۇنسىزدانعان ۋاقىتتا بىزدەگى كاپيتال اعىمى رەسەي جاققا قاراي ويىسقان. كولىك ساتىپ الا باستادىق، ەلىمىزدەگى رەسەيلىك تاۋارلاردىڭ باعاسى ارزاندادى. كاسىپكەرلەرىمىز قيىن جاعدايعا تاپ بولعان. ءبىراق ول ۋاقىتتا ءبىز تەڭگەمىزدى 190-نان اسىرمادىق. ءبىدىڭ تەڭگەمىز قالىپتى بولعاندىقتان، تاۋارلارىمىز باسەكەگە قابىلەتسىز بولدى.

ەندى كاپيتالدىڭ رەسەيگە اعىپ كەتپەسى ءۇشىن، رەسەيدىڭ الدىندا ۇتىلىپ قالماس ءۇشىن ءبىزدىڭ ۇكىمەت تەڭگەنى سايكەسىنشە قۇنسىزداندىرۋ ساياساتىن ۇستانادى دەپ ايتۋعا بولادى.

ونىڭ ۇستىنە، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بۇگىندە ءوز جەمىسىن بەرىپ وتىرعان جوق. وسى وداققا مۇشە بولعالى، تەك زاردابىن كورىپ كەلەمىز. رەسەيدىڭ جاعدايى جاقسارماي، ءبىزدىڭ جاعداي وڭالادى دەپ ايتۋ قيىن» دەدى ەكونوميست.

كەيبىر ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە رەسەيمەن وداقتاس بولىپ وتىرعانىمىز ەلىمىزدىڭ ساياسي يمميدجىنە دە نۇقسان كەلتىرەدى. ياعني اگرەسسور ەلمەن ءبىر ەكونوميكالىق وداقتا بولۋىمىز ەۋروپا، باتىسپەن قارىم-قاتىناسقا كەرى اسەرىن بەرۋى مۇمكىن.

قازاقستان زايىرلى مەملەكەت. ونىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ىشكى جانە سىرتقى ساياساتى بار. قازاقستاننىڭ تۇتاستاي ەكونوميكاسى، ساياسي ءيمميدجى، الەۋەتى تەك ءبىر ەلگە بايلانىپ، سونىڭ ىشكى، سىرتقى جاعدايىنا بايلانىستى عانا ءومىر سۇرمەيتىنى دە حاق. تەك وزگە ەلدىڭ ىقپالىندا بولىپ ءوز مۇددەمىزدى ىسىرىپ قويماساق بولعانى.

اسەم المۇحانبەت