بۇگىندە قالا كوشەلەرىندە اشىق قالعان ليۋكتەر مەن جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقان كاناليزاسيالىق ليۋكتەردى ءجيى كەزدەستىرەمىز. ءبىر قاراعاندا ەلەپ ەسكەرە بەرمەيتىن ليۋكتەردىڭ شىن مانىندە ادام ومىرىنە  قانشالىقتى ءقاۋىپتى ەكەنىنە ءمان بەرمەيمىز.

ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە اشىق قالعان ليۋككە ءتۇسىپ كوز جۇمعاندار، زارداپ شەككەندەر سانى جىل سايىن كوبەيۋدە. ماسەلەن،  2012 جىلى تەمىرتاۋ قالاسىندا 2 جاستاعى ەگور حميل قۇدىققا ءتۇسىپ كوز جۇمعان. ال 2016 جىلى وسى تەمىرتاۋدا 7 جاستاعى بالا اشىق تۇرعان ليۋككە بايقاماي قۇلاپ كەتىپ، بالانى 5 ساعات بويى ىزدەپ، اقىرىندا ونىڭ دەنەسى ليۋك تۇبىنەن تابىلعان. تاعى وسىلاي، 2015 جىلى وسكەمەندە 12 جاستاعى بالا 3 مەتر تەرەڭدىكتەگى ليۋككە ءتۇسىپ كەتكەن. قۋانىشقا وراي، جەتكىنشەك امان قالعان. ال اتالمىش ليۋك جىلىتۋ جۇيەسىنە تيەسىلى ەكەنى انىقتالسا دا، ءتيىستى ورگاندار جاۋاپكەرشىلىك الۋدان باس تارتقان. مۇنداي مىسالدار ءتىزىمى جالعاسا بەرەدى...  بۇگىن Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى اشىق ليۋكتەر پروبلەماسىنا  توقتالماقشى.

ەڭ سوراقىسى - مۇنداي ليۋكتەردەن بالالار مەن جەتكىنشەكتەردىڭ بايقاۋسىزدا قۇلاپ كەتىپ جاتقاندىعىمەن قوسا، ەرەسەكتەردىڭ جازىم بولىپ جاتقاندىعى. شىعىس قازاقستاندا وسى جىلدىڭ جازىندا بىردەن 4 ادام سۋ تارتقىش قۇدىققا قۇلاپ ۋلى گازعا تۇنشىعىپ قازا تاپقان.

وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ورىن العان ەڭ ءىرى  جانتۇرشىگەرلىك جول اپاتى دا ءدال وسى اشىق تۇرعان ليۋكتىڭ كەسىرىنەن بولعان. ەسكە سالساق، ءال-فارابي داڭعىلىندا كەلە جاتقان اۆتوكولىكتىڭ دوڭگەلەگى اشىق تۇرعان ليۋككە ءتۇسىپ كەتىپ ءىرى جول اپاتى ورىن العان. ناتيجەسىندە ەكاتەرينا پارافييەۆنا ەسىمدى قىز اياعىنان ايىرىلعان بولاتىن.

كۇندەلىكتى وسىنداي اشىق ليۋكتەردىڭ جوق دەگەندە ون شاقتىسىن كەزدەستىرۋگە بولادى. ءبىر كوشەدە ءاربىر  مەتر ليۋكتەر مەن قۇدىقتارعا تولى. باستى پروبلەما - ليۋكتەردىڭ اشىق قالىپ، بۇزىلىپ قالعان جاعدايدا ولاردىڭ دەر كەزىندە جوندەلمەۋى، ەلەۋسىز قالۋى بولىپ وتىر. سونىمەن بىرگە، اتالعان ليۋكتەردىڭ ادام كوزى بايقامايتىن، ىڭعايسىز جەرلەردە ورنالاسۋى دا تاعى ءبىر ماسەلە.  اشىق نەمەسە جارتىلاي جابىق ليۋكتەر ەڭ ءبىرىنشى بالالار ءۇشىن اسا ءقاۋىپتى. ال ولاردىڭ ادام بايقامايتىن جەرلەردە، ءشوپ اراسىندا، جولدىڭ شەتىندە ورنالاسۋى جاعدايدا ودان ارى قيىنداتادى.

 وسى ورايدا، ليۋكتەرگە تەحنيكالىق جوندەۋلەر جاسالۋ كەرەك بولسا نەمەسە ليۋك قاقپاقتارى اشىق قالعان جاعدايدا،  ولار بىردەن كوزگە كورىنەتىندەي ەتىپ قورشاۋعا الىنىپ، تەز ارادا جوندەلۋى قاجەت. سەبەبى ليۋككە قۇلاپ كەتكەن بالا كاناليزاسيا سۋىنا باتىپ نەمەسە ليۋك ىشىندەگى گازعا تۇنشىعىپ قالۋى مۇمكىن. كوپ جاعدايدا ليۋككە قۇلاپ كەتكەن بالالاردىڭ دەنەسى اعىسپەن اعىپ كەتىپ  تابىلماي جاتادى. ارينە، بۇل تەك بالالارعا عانا قاتىستى ەمەس. ليۋككە قۇلاپ، زارداپ شەگىپ، ءتىپتى جازىم بولىپ كەتىپ جاتقانداردىڭ جاعدايىنا جاۋاپتى جاق تابىلماي جاتادى نەمەسە جازاسىز قالادى. مۇنداي جازىمدارعا كىم جاۋاپتى؟

جالپى، الماتى قالاسىنىڭ وزىندە ليۋكتەردىڭ جۇمىسىنا جاۋاپ بەرەتىن بىرنەشە ۇيىم بار. ولار: سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ، كاناليزاسيا، جىلۋ جۇيەلەرى، گاز جۇيەلەرى. جاۋىن كاناليزاسيالارى اۋدان اكىمدىكتەرىنە قارايدى.  ليۋكتەردىڭ اشىق قالۋى مەن جوندەۋ جۇمىستارى ماسەلەلەرىنە تيىسىنشە جەكە مەنشىك يەلەر نەمەسە  سول ليۋك تيەسىلى ۇيىم جاۋاپ بەرەدى.

قازىرگى ۋاقىتتا مەتالل قابىلداۋ قىزمەتتەرى قارقىندى  جۇمىس ىستەپ تۇرعاندىقتان ليۋك قاقپاقتارىن ۇرلاۋ كوبەيىپ كەتتى. سوندىقتان قاقپاقتاردى ۇرلاۋ توقتامايىنشا، ولاردىڭ اشىق قالۋى مەن بۇزىلۋ پروبلەماسىنىڭ  شەشىلۋى دە ەكى تالاي.  

وسىعان بايلانىستى ليۋكتەر قاقپاقتارىن مەتاللدان ەمەس پلاستيكتەن جاساۋ قولعا الىنۋى كەرەك. سونىمەن بىرگە ليۋكتەردى ورنالاستىرۋعا كەلەتىن بولساق، ولار ءقاۋىپسىز جەرلەرگە ورناتىلىپ، ەگەر قاقپاقتارى اشىق قالعان جاعدايدا، كوزگە انىق كورىنەتىندەي ەتىپ بەلگىلەنۋى ءتيىس.

مۇنداي جاعدايدىڭ الدىن-الۋ ءۇشىن اباي بولۋ كەرەك، ساق ءجۇرۋ كەرەك ەكەنى تۇسىنىكتى. الايدا ەشكىم اياق-استى جاعدايدان ساقتاندىرىلماعان. ەگەر ليۋككە ءتۇسىپ، زارداپ شەككەن جاعدايدا ءوز قۇقىقتارىڭىز نەگىزىندە ءتيىستى ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىك پەن كىنانى مويىندارنى الۋىن تالاپ ەتە الاسىز:

1. ەگەر ادام وسىنداي جاعدايدىڭ قۇربانى بولسا، بىردەن جەدەل جاردەم كومەگىن شاقىرىپ، العاشقى كومەك كورسەتىلگەن سوڭ العان زارداپتاردى مەديسينالىق قۇجاتتار نەگىزىندە تىركەتۋ كەرەك.

2. ەگەر ليۋككە قۇلاعان ادام قاتتى زارداپ شەكپەسە، اۋرۋحاناعا جاتىپ ەمدەلۋدى قاجەت ەتپەسە، پوليسيا شاقىرتىپ، پروتوكول جازدىرۋ كەرەك. پروتوكولدا قىزمەتكەرلەر وقيعانىڭ قاي جەردە ورىن العانىن جازىپ الادى. ودان كەيىن زارداپ شەككەن ادام پروتوكولدىڭ كوشىرمەسىن جاساپ، وقيعا ورنىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الۋى كەرەك، مۇمكىندىگىنشە ءوزىن دە ءتۇسىرۋى كەرەك.

3. سودان كەيىن زارداپ شەگۋشى زاڭگەرگە جانە پوليسياعا ارىز جازۋى كەرەك. بۇل جاعدايدا جوعارىدا اتالعان قۇجاتتار سوت كەزىندە قاجەت بولادى.

 ەۋروپا ەلدەرىندە ليۋكتەرگە، ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. ەگەر ليۋكتەرگە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەتىن جاعدايدا نەمەسە قاقپاقتارى اشىق قالعان كەزدە مىندەتتى تۇردە اتالمىش ليۋك پەن ونىڭ ماڭى قورشاۋعا الىنادى. ونىمەن قوسا، سول جەرگە قاۋىپسىزدىك قۇرالدارى: باسپالداق، ءورت ءسوندىرۋ قۇرالى، مەديسينالىق قوبديشا جانە ت.ب قويىلىپ، ەگەر بىرەۋ ليۋككە بايقاۋسىزدا ءتۇسىپ كەتسە ورىن الۋى مۇمكىن جاعدايدا قاجەت بولاتىن جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

ەۋروپادا ليۋكتەر - قالا مادەنيەتىنىڭ سيمۆولى مەن كوركى. ديزاينى مەن قۇرىلىسى جاعىنان كوركەمدىك، اشەكەيلىك قۇرال ىسپەتتى. وزگەلەردە كوركەمدىك پەن ادەمىلىكتىڭ سيمۆولى سانالاتىن ليۋك، ءبىزدىڭ ەلدە قانشا ۋاقىتتان بەرى اجال مەن ءولىمنىڭ، قورقىنىشتىڭ سيمۆولى بولىپ كەلەدى. ديزاينى ەرەكشە  كوركەمدىگى كوز جاۋلارلىق بولۋى ەمەس، ءبىزدىڭ قالا تۇرعىندارىنا ونىڭ ءقاۋىپسىز بولعاندىعى كەرەك...

نازەركە مۇسا