ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا كۇن تارتىبىنە قويىلعان باستى ماسەلە – مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ لاتىن قارپىنە كوشۋى. لاتىن ءالىپبيىنىڭ ءبىرىڭعاي ستاندارتتى جوباسى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا، 2018 جىلعا دەيىن بەكىتىلۋى قاجەت. وسى ماسەلە توڭىرەگىندە ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىندا ءتۇرلى شارالار ۇيىمداستىرىلىپ، جان-جاقتى تالقىلاۋلار جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار، لاتىن ءالىپبيىنىڭ بىرنەشە جوباسى ۇسىنىلىپ، پارلامەنت ماجىلىسىندە تانىستىرىلعان نۇسقا مەن كۇنى كەشە عانا ەلباسىمىزعا تانىستىرىلعان ەكى نۇسقا ەل اراسىندا قىزۋ تالقىعا ءتۇستى.

Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى ەكى نۇسقانى سارالاپ، ولارعا قاتىستى ءتۇرلى مامانداردىڭ ايتقان پىكىرلەرىن جيناستىرىپ، ءوزارا سالىستىرىپ، ساراپتاما جاساپ كوردى. ناتيجەسىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

ءبىرىنشىسى – 25 ارىپتەن تۇراتىن پارلامەنتتەگى تىڭدالىمدا ۇسىنىلعان جوبا. بۇل نۇسقانىڭ ۇسىنىلعانىنا ءبىر ايداي ۋاقىت ءوتتى، سول ءبىر ايدىڭ كولەمىندە لاتىن ءالىپبيىنىڭ 25 ارىپكە نەگىزدەلگەن جوباسىنا قاتىستى جەر-جەرلەردە ءتۇرلى پىكىرلەر ايتىلىپ، حالىق اراسىندا دا، ءتىل ماماندارى اراسىندا دا تالقىلاندى. بۇل ءالىپبيدىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىعى – پەرنەتاقتادا جۇمىس ىستەۋگە ىڭعايلى، لاتىننىڭ 25 ارپىنەن عانا تۇرادى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، وسى نۇسقا تاڭدالعان جاعدايدا قوسىمشا باعدارلاما جاساۋ قاجەت ەمەس. الايدا بۇل نۇسقانىڭ دا باستى كەمشىلىگى بار. ول - ديگرافتار. قوعامدا قىزۋ تالقىلاۋ تۋدىرعان دا وسى ديگراف ماسەلەسى.

فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى فاۋزيا ءشامسي قىزى ديگرافتارعا قاتىستى ءبىرشاما ماسەلەلەردى اشىپ كورسەتكەن بولاتىن. اتاپ ايتار بولساق، «سوزدەردىڭ بۋىنعا ءبولىنۋى، ديگراف دىبىستاردان باستالاتىن سوزدەردىڭ قايسى باس ارىپپەن جازىلادى جانە دە بۇلاردى بالالارعا ۇيرەتۋ كەزىندە ولاردى شاتاستىرىپ المايمىز با؟» - دەگەن سىندى سۇراقتار تۋىنداعان. سونىمەن قاتار كلاۆياتۋراعا نەگىزدەلىپ جاسالعان بۇل نۇسقانى پايدالانا وتىرىپ قانداي دا ءبىر ءماتىن جازاتىن بولساق ونىڭ كولەمى 30%-عا دەيىن ۇزارىپ كەتەدى. ال مۇنى ءبىز ەكونوميكالىق جاعىنان ءتيىمدى دەپ ايتا المايمىز.

لاتىن ءالىپبيىنىڭ بۇل نۇسقاسىن اقپاراتتىق تەحنولوگيادا قولدانۋ جانە كومپيۋتەردە جۇمىس ىستەۋ ىڭعايلى بولاتىندىعى راس، الايدا ديگراف ماسەلەسىنە بەيجاي قاراي المايمىز.

قوعامدا رەزونانس تۋدىرعان كەلەسى نۇسقا – «ءۇتىريسا» نۇسقاسى. كۇنى كەشە عانا ەلباسىعا تانىستىرىلعان بۇل جوبانىڭ نەگىزگى ءپرينسيپى – ءبىر ارىپكە ءبىر تاڭبا. جاڭا نۇسقاداعى ءارىپ سانى 32. الايدا بۇل نۇسقادا ديگراف ماسەلەسىنىڭ ورنىن «ءۇتىر» ماسەلەسى باسىپ وتىر.

جوعارىدا كورسەتىلگەندەي بۇل «ءۇتىريسا» نۇسقاسى ءبىر كورگەندە ىڭعايلى ءارى كەمشىلىكسىز ءالىپبي رەتىندە كورىنەدى. الايدا، بۇل ارىپتەرمەن قانداي دا ءبىر ءماتىن جازاتىن بولساق، شاتاسۋدىڭ كوكەسى سوندا باستالاتىن سەكىلدى. تىلىمىزدە ءۇتىر قويىلاتىن جاعدايلار وتە كوپ، ال ەندى ارىپتەردى جازعاندا دا ءۇتىر قويىلاتىن بولسا، بۇل قالاي بولماق؟

لاتىن ءالىپبيىنىڭ جاڭا جوباسىنا قاتىستى عالىمدار، ءبىلىم سالاسىنىڭ وكىلدەرى وڭ كوزقاراس تانىتىپ، بۇل نۇسقا ءالى دە دامۋ بارىسىندا دەپ ايتىپ جاتىر. وسىعان قاتىستى گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى، الاشتانۋشى ديحان قامزابەك ۇلى جاڭادان ۇسىنىلعان نۇسقا الدىڭعىعا قاراعاندا كوش ىلگەرى دەپ اتاپ كورسەتتى.

«ءبىرىنشىسى – لاتىن ءقارپى، ەكىنشىسى – كيريلل ءقارپى، ال ءۇشىنشىسى – كيريللدىڭ نەگىزىندە جاسالعان قازىرگى قولدانىستاعى قازاق ءقارپى. مۇنى قوعام قاي تۇرعىدان قابىلدايدى ەكەن؟ جاڭادان ۇسىنىلعان تىڭ جوبا قازاقتىڭ دىبىستىق ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي ىڭعايلى»، - دەپ ديحان قامزابەك ۇلى پىكىر بىلدىرسە، ساراپشى ءلاززات نۇرقاتوۆا بۇل جوبانى وتە ىڭعايلا ءارى ۇيرەنۋگە جەڭىل دەپ اتادى.

«ءۇتىرى بار ءقارىپ ديگرافتارعا قاراعاندا تەز جاتتالادى جانە ءماتىندى جازۋدا ىڭعايلى بولادى»، - دەيدى.

بۇل – ساراپشىلاردىڭ پىكىرى.

الايدا قوعامنىڭ پىكىرى مۇلدە بولەك – «ءۇتىريسا» نۇسقاسىندا جازىلعان ءماتىندى وقۋ جانە جازۋ بارىسىندا كوپ شاتاسۋلار بولادى. اتالمىش جوبا جايىندا بلوگەر سادىق شارىمبەك: «ەلباسىنا بۇگىنگى نۇسقانى تانىستىرۋدىڭ ءوزى ۇيات» - دەيدى.

«وسى نۇسقامەن قازاقشا ەكى سويلەم جازىپ كورىڭىزدەرشى، كلاۆياتۋرا اۋىستىرا بەرىپ قول اۋىرىپ كەتەدى. تەحنولوگيانىڭ ءيىسى مۇرىندارىنا دا بارمايتىن اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ لاتىننىڭ، ەل تەحنولوگياسىنىڭ دامۋىنا ۇلەسى تۋرالى ءسوز ايتۋ بارىپ تۇرعان قىپ-قىزىل ابسۋرد دۇنيە. اقىلعا كەلىپ، جاستاردىڭ دا پىكىرىن تىڭداپ، ساناسۋعا شاقىرامىن. بولاشاق لاتىن ءالىپبيىنىڭ يەسى – جاستار. كەڭەسىپ پىشىلگەن تون كەلتە بولماس. سوندىقتان، اعا بۋىن بۇل تىلدە تەك سىزدەر سويلەپ، جازىپ جاتقان جوقسىزدار، وز-وزدەرىڭىزبەن كەڭەسە بەرمەي، وسىنى قولدانار بارشا بەلسەندى بۋىنمەن تەڭ كەڭەسكەنى دۇرىس بولار ەدى»، - دەيدى بلوگەر.

سادىق شارىمبەكتىڭ اعا بۋىن دەپ تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعانى – كەڭەس ۇكىمەتى كەزىنەن بەرى قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن ءتىلشى عالىمدار. ال ول كىسىلەردىڭ كومپيۋتەر مەن تەلەفون كلاۆياتۋرالارىن پايدالانىپ جازا بەرمەيتىنى راس. كەلەشەك ۇرپاق – تەحنولوگيا دامىعان زاماندا وسىپ-ونەتىن ەستە تۇتقان دۇرىس سەكىلدى. ال ۇسىنىلعان جاڭا جوبانىڭ باستى كەمشىلىگى – ونىڭ «ءۇتىريسا» نۇسقاسى بولعاندىعى.

كوپشىلىك قوعام، اسىرەسە كومپيۋتەردە كوپ جۇمىس ىستەيتىن ادامداردىڭ پىكىرى بلوگەردىڭ پىكىرىمەن ۇشتاساتىندىعى بايقالادى. وڭعا بۇرىلساڭ اربا سىنادى، سولعا بۇرىلساڭ وگىز ولەدىنىڭ كەبىن كيىپ وتىرعاندايمىز. تارازىنىڭ ءبىر باسىندا – قازاق ءتىلىنىڭ ىشكى زاڭدىلىقتارى تۇرسا، ءبىر باسىندا – كلاۆياتۋرا، تەحنولوگيا ماسەلەسى تۇر. سول سەبەپتى دە لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىندە ءجۇز ويلانىپ، مىڭ تولعانىپ، حالىققا، بولاشاق ۇرپاققا ىڭعايلى ءارى وڭاي نۇسقانى قاراستىرعان ءجون.

نازەركە لابيحان