ۇل وسكەن سوڭ قۇداندالىق جايىمەن نەبىر ەلگە ات باسىن تىرەيدى ەكەنسىڭ. قايسى كۇنى قىزىلورداداعى نەمەرە ءىنىمىزدىڭ بالاسى تالدىقورعاننىڭ بويجەتكەنىن ۇناتىپ، قۇدالىققا مەنى دە شاقىردى. جيىنىپ، تەرىنىپ باردىق. جاستىعىمىز با، بولاشاق كەلىننىڭ رۋ، تايپاسىن سۇراماپپىز. جايعاسىپ وتىرىپ، تانىسۋ باستالعاندا ءبىزدىڭ تاما ەكەنىمىزدى ەستىپ، قۇدامىزدىڭ دەگبىرى قاشتى. «جالايىر شەجىرەسى» دەگەن جۋان كىتاپتى الىپ، پاراقتاپ تا تاستادى. ءوزىمىز قاتارلى جىگىت بولعان سوڭ، سەبەبىن سۇرادىق. قۇدامىز جاۋاپ قاتار، قاتپاسىن بىلمەي ءبىرقىدىرۋ ۋاقىت وتىردى. سونان سوڭ عانا تىلگە كەلدى.
- ءبىز جالايىر ىشىندەگى وراقتى اتتى رۋدانبىز، جالايىردىڭ نوقتا اعاسىمىز. جالايىرعا كەيىن كەلىپ قوسىلعان، ءتۇپ تامىرىمىز تاما ەكەنىن قارتتارىمىز اتاپ ايتىپ وتىراتىن. جاڭا سىزدەردىڭ دە تاما ەكەندەرىڭىزدى بىلگەن سوڭ ارامىزعا جەتى اتا ءتۇستى مە، جوق پا، سونى ساناپ جاتقانىم عوي. ون اتادان اسىپپىز. زارەم قالماپ ەدى.
وسى اڭگىمەنى الماتىداعى تامالار ۇزاق اڭگىمە جاساعان. تامادان شىققان وراقتى باتىر ەرتەرەكتە قۇرامىندا جالايىر دا بار ۇلكەن اتتى جاساقتى باسقارىپتى. جالايىرلارمەن ابدەن ارالاسىپ، قىزدارىنا ۇيلەنىپتى. ەندى ەلگە قايتامىز دەگەندە جالايىرلار شىلبىرىنا جارماسىپ، جالايىر ىشىندە قالۋدى، نوقتا اعا بولۋدى ءوتىنىپتى. كەلىنشەگى دە قيعىلىقتاپ، اقىرى، وراقتى باتىر اتامىز ەندىگىارى جالايىردىڭ قولىن باستاپ، قالا بەرىپتى. قۇدامەن وسى اڭگىمەنى ءبولىستىم.
- نەگىزى، دۇرىس. بىلايعىدا جالايىر دەگەنىمەن بۇلار ىشتەرىندەگى مىرزا، ارىق-تىنىم، قالپە، وراقتىنى جەمە-جەمگە كەلگەندە ءبولىپ تاستايدى. «شەتتىباي» اتايدى. ءقازىر، ايتەۋىر، كونەنى بىلەتىن شالدار ازايىپ، بۇگىنگى جاستار ار جاعىمىزدى ۇمىتا باستادى. ءبىراق، ءوز باسىم، ۇل-قىزدارىما ەسكەرتىپ قويعانمىن.
قۇدامىزدان نەگىزىندە بۇكىلىسى بىلەتىنى بار، جيىن اشىپ شىندارىنا نەگە كوشپەيتىندەرىن سۇرادىم.
- بولعان ونداي وي. ءبىر جورنالشى اعامىز بار ەدى، ونشاقتى جىل بۇرىن بەتىمىزدەن قايتاردى، ءوزى دۇنيەدەن ءوتتى. بالالاردى سىڭبە ەتپەيىك دەگەن ءسوز ايتقان سوڭ توقتاعانبىز. قۋ بالا ءۇشىن نەگە كونبەيسىڭ. نەگىزىندە وسىندا جالايىردىڭ ەكى-ۇش اقساقالى بار، اسىرە رۋشىل. مىنا نايمانمەن كۇندەس تالاسپايتىن كۇنى جوق. ال نايماندا ول قىلىق جوق. سوندا دا نايماندى وزدەرىنشى ۇناتپايدى. كەرىسىنشە نايمان ۇناتپاسا كەرەك ەدى.
قۇدامىز ءۇي شارۋاسىمەن اينالىسىپ كەتكەن كەزدى پايدالانىپ، جالايىر شەجىرەسىن الدىم. ءماسساعان! تامانىڭ وراقتى باتىرىن جالايىر ەتكەنى ويىنشىق ەكەن! بار تامانى وراقتىمەن قوسىپ، جالايىردان تاراتىپ تاستاپتى. سەنسەڭىز دە، سەنبەسەڭىز دە سولاي. تاما تۇپ-تۇگەل جالايىردان شىعىپتى! قۇداي-اۋ، وتىرىك ايتۋدىڭ دا شەگى، ىڭعايى بولماۋشى ما ەدى؟ مىنالارى تىم ارتىق!
قۇداما رەنىشىمدى ايتتىم. ول نە دەسىن؟ كىتاپ باسىلعالى ون بەس جىل. شەجىرەنى قۇراعان اقساقالدىڭ ۇلى ول كەزدە مينيستر ەكەن. جازعاندى جالپاعىنان باسىپ جىبەرگەن عوي. ءبىر ءتاۋىرى ودان بەرى قايىرا باسىلماپتى. قىزىعى-مينيستر جالايىرىمىزدىڭ ءوزى «شەتتىباي»-مىرزا، قىزدىڭ بالاسى-جيەن ەكەن. ول دا جالايىر ەكەنى دالەلدەۋ ءۇشىن تىراشتانعان-اۋ!
جالايىرعا سىڭگەن تاما-وراقتى باۋىرلارىمىزدى ءتاۋىپ-بىر قۋانىپ، اقساقالداردىڭ سونشا وتىرىك ايتاتىنىنا ءبىر رەنجىپ قۇدالىقتان قايتتىق. جارايدى، سىڭگەن ەل-سىڭىپ كەتتى. ءبىراق بارلىق تامانى جالايىر جاساعاندارى
ۇياتتى ۇمىتۋ ەمەس پە؟ وسىنداي داراقى رۋشىلدىقتى قايتسەك قويامىز؟ تۇپتىڭ-تۇبىندە وسى قۇدالىقتاعىداي اشىلىپ قالادى عوي.
ساۋلەبەك قوساي
