"نەگە، نەگە" ءانى قالاي تۋدى؟

/uploads/thumbnail/20180907140116276_small.jpg

1998 جىلدىڭ قىسى. كەنتاۋ قالاسىندا تۇراتىنمىن. سول جىلى قىس قاتتى بولىپ، قالادا جارىق تا، جىلۋ دا تۇگەل توقتاعان. ءۇي سۋىق، ەكى ادامدىق جالعىز كەرەۋەتتە ايەلىمىز ەكەۋمىز 4 بالانى ورتاعا الىپ، التى قابات الا كورپەنى جامىلىپ، بۇرسەڭ قاققان بوبەكتەردى تاڭ اتقانشا قۇشاقپەن جىلىتىپ، دەمبىل-دەمبىل ساۋساقتارىن ىستىق ەرىنمەن ۇرلەپ جاتاتىن زامان. دەگەنمەن، ءۇي سۋىق ەكەن دەپ، بۇيىعىپ جاتا بەرۋگە تاعى بولمايدى. سابيلەرگە تالعاجۋ بولار ءناپاقا كەرەك. ەلدە قارجىلىق داعدارىس، التى اي جالاقى الماعانبىز. سودان تۇركiستانعا قاتىناپ جۇمىس iستەۋگە تۋرا كەلدى. بۇگىنگىدەي ەمەس، تاكسيدىڭ قات كەزى. ەسكى شاھارعا ەسكى «پازيكپەن» ميتىڭدايسىڭ. بالا كەزدەن اۆتوبۋستىڭ تەرەزە جاعىنا وتىرىپ الىپ، ۇزاق جولدا ويعا باتقاندى جاقسى كورەتىنمىن. وسىندايدا كوبىنە ىڭىلداۋمەن ۋاقىت وتەدى.
بىردە جۇمىستان قايتىپ كەلە جاتىپ، اۆتوبۋس iشiندە كوكەيiمە اۋەن كەلە قالماسى بار ما! ۇيگە كەلدiم دە، نوتا بىلمەگەندىكتەن، ەسكى ادەتپەن الگى اۋەندى دەرەۋ ماگنيتوفونعا جازىپ قويدىم. جالپى، قاي ءاندى جازسام دا، وسىلايشا «نەگىزدەپ» الاتىنمىن. سودان ارادا بiراز ۋاقىت، شاشامەن التى ايداي مەرزىم ءوتiپ كەتكەن بولۋ كەرەك، الگi اۋەندi جازىپ قويعانىمدى ۇمىتىپ تا كەتiپپiن.
اۆتوبۋستا تانىس اۋەن قۇلاعىما قايتا كەلدi. "قايدا ەستiدiم، بۇل كىمنىڭ ءانى؟" دەيمiن ىشتەي كۇبىرلەپ. ءسوزi قانداي؟ تانىس اۋەن ەكەنى اقيقات. ەش ەسiمە ءتۇسiرە المادىم. كوپكە دەيىن ىڭىلداپ ءجۇردىم.
سودان دەمالىس كۇنى بالكونداعى قالعان-قۇتقان وتىندى تامىزىق ەتىپ، ەسكى "بۋرجۋيكامەن" ءۇيدى جىلىتىپ الدىم دا، ماگنيتوفوندى قوسىپ، شىعارماشىلىق جۇمىسپەن اينالىسپاققا بەكىندىم. الگى «بەلگىسىز» اۋەندى ىڭىلداپ قويامىن اراسىندا. ويپىرماي-اي دەسەڭشى، ماگنيتوفون ىشىندە مەن ىزدەگەن اۋەنiم تۇر! ەسىمە ساپ ەتە قالدى، اۆتوبۋستاعى اۋەن، مەن ىزدەگەن اۋەن! دەرەۋ جاڭا انىمە ءسوز جازار اقىن ىزدەي باستادىم. ماحاببات ءانى بولاتىنى ءسوزسىز. كەنتاۋدا اقىن كوپ، ءبىراق ماعان ءوزى اۆتوترانسپورت سالاسىندا قىزمەت ەتسە دە ماحاببات ليريكاسىن توگىلتىپ جازار راحىم بالابييەۆ ۇنايتىن. ول تۇستا راحاڭنىڭ 70-تەن اسىپ قالعان شاعى. ايتسە دە «ماحاببات تاقىرىبىنداعى انگە ءسوزدى عاشىقتىق دەرتىنە ماس بولىپ، كۇندە عاشىقتىق عازالدارىن تەربەپ جۇرگەن جاستاۋ اقىن جازۋ كەرەك شىعار» دەگەن كۇمانىم دە جوق ەمەس ەدى. سويتسە دە:
كەل، جانىم، كەلشى، قۇربىم، التىنىم ەڭ،
شۋاقتاپ ماحابباتتىڭ بال كۇنىمەن.
ءتۇسىندىم، ءتۇسىندىم مەن بارلىعىن دا،
وزىڭە عاشىق بولۋ ارقىلى مەن، – 
دەپ جىرلايتىن راحىم بالابييەۆكە توقتادىم. دەرەۋ تەلەفون سوعىپ، قارت اقىنعا بولاشاق ءاننىڭ يدەياسىن ايتتىم. ءان ءسوزىنىڭ ىشىندە ىنتىزار سۇيگەنىنە قولى جەتپەي قالعان ارماندى جاننىڭ جۇرەك لۇپىلىندەي بولىپ «نەگە، نەگە» دەگەن سوزدەر ءجۇرسىنشى دەپ قولقا سالدىم. راحىم اعا دا، جانىنا جاقىن تاقىرىپ بولعان سوڭ با، سىلتاۋ ايتىپ قاشقاقتاعان جوق. «جارايدى» دەدى. ارادا جارتى ساعات تا وتكەن جوق، تەلەفون بەزەك قاقتى. تۇتقانى كوتەرسەم – راحاڭ. «جازىپ ال، ءان ءسوزى دايىن!» دەيدى.

اق كوڭiلدiم، اق ارمانىم،
نە بولىپ ءجۇر ساعان، جانىم؟
قانشاما رەت ويلانسام دا،
قۇپياڭدى تابا المادىم.

نەگە، جانىم، ۇندەمەيسiڭ؟
سەنسiز كۇنiم ءتۇن دەگەيسiڭ.
نەگە، نەگە قىزعالداقتاي،
اجارلانىپ گۇلدەمەيسiڭ؟

ءتۇسiمە دە جيi ەنەسiڭ،
سۇيەم دەيسiڭ، سەندiرەسiڭ.
نەگە، نەگە سەزiمiڭدi،
جانباي جاتىپ ءسوندiرەسiڭ؟

سەنسiز اتپاس قۇبا تاڭىم،
سەنسiز قالاي گۇل اتامىن.
جۇرەگiمنiڭ قالاۋى ما ەڭ،
نەگە سەنi ۇناتامىن؟

ءوزiڭ ەدiڭ ايبىنىم دا،
ءتۇسiرمەشi قايعى-مۇڭعا.
كەل، جۇزەيiك، كەلشi، قۇربىم،
ماحابباتتىڭ ايدىنىندا.

دەرەۋ جازىپ الدىم دا، اۋەنگە سالا قويدىم. قۇيىلىپ تۇر. ادەتتە اقىن ءسوزىن ءان يىرىمىنە كەلتىرۋ ءۇشىن بىردى-ەكىلى تۇسىنا ازعانا وزگەرىس ەنگىزەتىنسىڭ، بۇل جولى ولاي بولعان جوق. ءان وسى سوزگە، ءسوز وسى انگە ارنالىپ جازىلعانداي ۇيلەسە كەتتى... 

 

(بەينەجازبادا: تالانتتى رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپبايدىڭ شاكىرتتەرى، استاناداعى جاستار تەاترىنىڭ ارتىستەرى ازامات ەسقۇلوۆ پەن جانداۋلەت باتاي "تاڭشولپان" تەلەباعدارلاماسىندا)

بەكجىگىت سەردالى

قاتىستى ماقالالار