ادام ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە نەنى قورعاۋعا ءتيىس. ارينە، ارىمىزدى دەپ، جاۋاپ بەرەمىز. ادامنىڭ قورعاۋعا ءتيىس ارى نە؟ ول: ار-يمانى (سەنىمى)، اتامەكەن تۋعان جەرى، وتانى جانە وتباسى. قازىرگى جاعدايدا بۇلاردىڭ قاتارىنا اتا سالتىمىز بەن ءداستۇرىمىزدى، ءتىلىمىز بەن ءداستۇرلى ءدىنىمىزدى قوسۋىمىز كەرەك. ادامدا وسىلار بولسا جانە ونى قورعاي الاتىن سەنىمى بولسا، ول ادامنىڭ ارىنىڭ بار بولعانى. وسىلاردىڭ ءبارى نەمەسە جارتىلاي جوق بولسا، ول ادامنىڭ ارى جوق، ارسىز بولعانى. ەجەلگى قازاقتار بىرىمەن-بىرى كەزدەسىپ امانداسقان دا "ارما"، ياعني قورعايتىن "ارىڭ بار ما؟" دەپ امانداسىپ، وعان " بار بول"، ياعني "ارىڭ بار بولسىن!" دەپ جاۋاپ بەرگەن. مۇنداي امانداسۋ سالتى "قوبىلاندى باتىر" جىرىندا ءتورت رەت قايتالانىپ، ايشىقتاپ ايتىلادى.

«قول سوڭىندا بارادى،
قارا بۇقان جاۋرىنشى،
بۇقانعا كەلدى - "ارما!" - دەپ،
"الدىڭدا كىسى بار ما" -دەپ.
قارابۇقان سويلەدى:
«جىلقى ىشىندە الانى،
جوقتاپ ەدىك قوبىلان بالانى،
ارتتا قالار دەيمىسىڭ
وزىڭنەن ۇلكەن اعانى؟!
وسىناۋ بەلدىڭ استىندا
قوسداۋلەت كەتىپ بارادى»،
تايبۋرىل اتتى قۇتىرتىپ،
وعان دا كەلدى سىدىرتىپ،
"ۇلكەن ەدىڭ – ارما"- دەپ،
"الدىڭدا كىسى بار ما" –دەپ،
و دا ايتادى الانى،
جوقتاپ ەدىك قوبىلان بالانى،
قىلشىق ءجۇندى قارانى،
وسىناۋ بەلدىڭ استىندا
اققوزى كەتىپ بارادى،
تايبۋرىلدى قۇتىرتىپ،
وعان دا كەلدى سىدىرتىپ،
"ۇلكەن ەدىڭ  ارما"- دەپ،
"الدىڭدا كىسى بار ما" -دەپ
ول دا ايتادى الانى،
قىلشىق ءجۇندى قارانى،
اداستى دەپ ويلاپ ەك
قوبىلاندى سىندى بالانى،
وسىناۋ بەلدىڭ استىندا
قاراقوزى كەتىپ بارادى»،
تايبۋرىل اتتى قۇتىرتىپ،
وعان دا كەلدى سىپىرتىپ،
"ۇلكەن ەدىڭ ارما"- دەپ،
"الدىڭدا كىسى بار ما" -دەپ (47-48 بەتتەر).

        بۇلاي امانداسۋ سالتى قازىرگى تاڭ دا ۇمىتىلىپ بارادى. تەك قانا بەس قالادان (قاراقالپاقستان) كەلگەن قازاقتار اراسىندا كەزدەسەدى. ءبىراق، ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى بۇل امانداسۋدى ارىما (شارشاما) دەپ تۇسىنەدى. دەگەنمەن، بۇل ۇعىم دا سول اردان تۋىنداعان بالاماسى. قازاق تا ادامدارمەن قورعالۋعا ءتيىس ۇعىمداردىڭ ءبارىن ار دەپ جالپىلاما اتاي بەرەدى. مىسالى، قىز بالانىڭ قورعاۋعا ءتيىس ارى - ابىرويى، ەر-ازاماتتىڭ ارى - نامىسى ت.ت. بولىپ كەتە بەرەدى.

        بۇل تۇجىرىمنىڭ راستىعىن ايعاقتايتىن مىناداي ءسوز بار. ۇلكەندەر جاستارعا ارىڭدى ساقتا، ارىڭدى قورعا دەپ جاتادى. قورعاي المايتىندارعا "ارسىز"، "ءوي، وڭباعان ارسىز" دەپ ۇرىسادى. دەمەك، بۇل ءسوزدىڭ دە نەگىزگى ماعىناسى «قورعايتىن ارىڭ بار ما؟ دەگەن ءسوز بولىپ شىعادى.

        مەنىڭشە، قازىرگى تاڭدا جوعارىدا كورسەتكەنىمدەي، قاراقىپشاق قوبىلاندى باتىر اتامىز سياقتى امانداسۋ سالتى قازاققا اۋاداي قاجەت بولىپ تۇرعان سىڭايلى.

        سەبەبى، اتاسىن (رۋىن) تانىمايتىن جانە عايباتتايتىن ارسىزدار تىم كوبەيىپ بارادى.

          قوجىرباي ۇلى مۇحامبەتكارىم، ماڭعىستاۋ