رەسەي سسرو-نىڭ ىدىراۋىن قايتالاي ما؟

/uploads/thumbnail/20181112104843793_small.jpg

اقش-تىڭ قىسقا جانە ورتا قاشىقتىقتاعى زىمىرانداردى جويۋ تۋرالى كەلىسىمنەن  شىعۋ تۋرالى مالىمدەمەسى الەم جۇرتشىلىعىن، ەڭ الدىمەن رەسەيدى ويران-اسىر قالدىرعانى راس. قازىرگى كەزدە وسىعان قاتىستى ءجۇرىپ جاتقان كەلىسىسوزدەر مەن پىكىرلەردىڭ بارلىعى دا «ارى قارايعى جاعداي قالاي بولادى؟» دەگەنگە سايادى.

تاريحقا جۇگىنەر بولساق، 1987 جىلى اقش پرەزيدەنتى رونالد رەيگان مەن سسرو -نىڭ ءبىرىنشى جانە سوڭعى باسشىسى ميحايل گورباچيەۆتىڭ كەلىسىمى بويىنشا  ەۋروپا قۇرلىعىندا  ورتاشا جانە قىسقا قاشىقتىقتاعى زىمىرانداردى ورنالاستىرۋ توقتاتىلدى.  ايتا كەتەتىن ءبىر جايت، بۇگىنگى كۇنگە  دەيىن امەريكا قۇراما شتاتتارى اتالعان كەلىسىمنەن رەسمي تۇردە شىققان جوق. ءبىراق دونالد ترامپ پەن بولتون وسى قادامنىڭ ءسوزسىز ورىندالاتىنىنا  كۇمان كەلتىرمەي وتىر.

–1987 جىلى جاساسقان كەلىسىم ءقازىر ەسكىرمەيدى. ءبىراق بۇل – كوپقىرلى الەمدە جۇمىس ىستەگەن «قىرعي-قاباق سوعىس ءداۋىرىنىڭ» باستى شارتى. وكىنىشكە قاراي، رەسەي اتالعان كەلىسىمدى ورىندامادى. سوندىقتان بىزگە كەلىسىمشارتتى توقتاتىپ، ودان شىعۋعا تۋرا كەلەدى، – دەدى دجون بولتون ماسكەۋدە وتكەن باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا جۋرناليستەرگە.  

اقش تاراپى بۇعان قاتىستى ءوز ۇستانىمىن اشىق ايتتى. «ونىڭ ۇزاق تاريحى بار. اقش-تىڭ قىسقا جانە ورتا قاشىقتىقتاعى زىمىرانداردى جويۋ تۋرالى كەلىسىمنەن  شىعۋى بۇگىن باستالىپ وتىرعان جوق. ول وباما باسشى بولعان كەزدە دە كوتەرىلدى.  سوندىقتان ترامپ بۇل كەلىسىمدى رەسەيدىڭ تولىققاندى ورىنداماي وتىرعانىن ەسكەرە وتىرىپ باس تارتۋعا ءماجبۇر.

شىن مانىندە، باتىس قوعامى قازىرگى تاڭدا «رەسەي - جاۋ» يدەياسىنا  بىرىكتىرىلىپ وتىر. كرەمل امەريكا قۇراما شتاتتارى مەن رەسەي اراسىنداعى  كەلىسىمگە قاتىستى  مىندەتتەمەلەردى تاستاعانى بەلگىلى. سوندىقتان دا، بۇل ماسەلە تۇبىندە كۇن تارتىبىنە شىعاتىنى بەلگىلى ەدى.

ارينە، ەكونوميكاسى ءالجۋاز رەسەيگە وڭايعا سوقپايدى. رەسەي قازىناسىنان ءبولىنىپ جاتقان  46 ميلليارد دوللار كولەمىندە اسكەري بيۋدجەتپەن ورىستار اقش-پەن باسەكەگە ءتۇسۋى وتە قيىن. اقش ءار جىلدا اسكەري مۇقتاجىنا 700 ميلليارد دوللار جۇمسايتىن ەل. دەمەك، قانشاما تىرىسقانىمەن، رەسەي ءۇشىن جانتالاسا قارۋلانۋ – ۇلكەن شىعىن. ول ءبىر. ەكىنشىەن، ۇلىبريتانيا جىلىنا اسكەري سالاعا 60 ميلليارد اقش دوللارىن جۇمسايدى. بۇعان  40 ميلليارد دوللار اسكەري بيۋدجەتى بار فرانسيا مەن گەرمانيانى قوسساڭىز، وسىدان-اق رەسەيدىڭ جالعىز قالعانىن باعامداۋعا بولادى. دەمەك، رەسەي ءۇشىن - بۇل مەملەكەتتىك ءسۋيسيدتىڭ كورىنىسى.

...1991 جىلى سسرو -دا وسىلاي ىدىراعان.

كەرىمسال جۇباتقانوۆ، تاريح عىلىمنىڭ كانديداتى، قازاق-ورىس حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوسەنتى.

قاتىستى ماقالالار