مۇزافار ءالىمباي (1923-2017 جج.) — قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى، قازاق ادەبيەتىندە سوعىس سۇراپىلىن باستان كەشكەن قالامگەر، بالالار اقىنى.
بۇگىن نازارلارىڭىزعا مۇزافار اتانىڭ ءبىرقاتار دانالىق سوزدەرىن ۇسىنىپ وتىرمىز.
«ۇيقىسى قانبايتىننىڭ باقىتى جانبايدى».
جاتىپ ىشەردىڭ جارىلقانعانىن كورگەن جان جوق. باعىم جانسىن دەسەڭ، بارشا جۇرتتان بۇرىن تۇر. كوپ ەڭبەك ەت، جەمىسىن تەر. ەنجارلىققا سالىنبا.
***
«سەمسەردىڭ بولات بولۋى شارتتى، ال بولاتتىڭ سەمسەر بولۋى شارتتى ەمەس».
جاقسىنىڭ اسىل بولعانى ابزال. سول اسىلدىڭ جاماندىققا ۇيىرلىگىنەن ساقتاسىن دە. نەمەسە جاقسى نارسە جاسىققا اينالا كورمەسىن.
***
«قاقپاڭنىڭ قاعىلعانى – دوسىڭنىڭ ساعىنعانى».
شىن تىلەۋقور ادام ساحارانىڭ قاي تۇكپىرىنەن بولسا دا شاقىرتپاي-اق سالىپ ۇرىپ جەتىپ كەلەدى. ال سونداي دوسىڭدى ءوزىڭ ساعىنىپ ىزدەي الدىڭ با؟
***
«ءۇش ادامدى جامانداعاننان بەز».
جان بالاسىنىڭ جاقسىلىعىن كورە الماعاننان جاقسىلىق كۇتۋگە بولمايدى. الدەبىرەۋلەردىڭ سىرتىنان سوككەن سايىن، وزىنە-وزىنە سۇيسىنەتىن ادامدار كەزدەسەدى. قۇداي بىلەدى، ونداي جاندار بىلاي شىعا بەرىپ سەنى دە سىلقيتا جاماندايدى. سوندايلاردان ساقتان.
***
«جاقسى ءسوز نارلەندىرەدى، جاقسى دوس ارلەندىرەدى».
ادال جانمەن ارالاسساڭ، وزىڭە تىڭ كۇش-قۋات پايدا بولعانىن سەزىنەسىڭ. اراداعى اسىل ءسوز سەنى ساقايتادى، رۋحاني تويعانىڭدى بىلەسىڭ. بۇل - ءشۇباسىز شىندىق. وسىنداي دوستىق، تىلەۋقورلىق كوڭىلگە نە جەتسىن!
***
«بايىپتى بولۋ ايىپتى بولۋدان قورعايدى».
وڭى مەن سولىنا وي جىبەرىپ، اقىلعا سالىپ كىرىسكەن ادام جاڭساق باسپايدى. وسى تالاپتى ەستە ۇستاعان دۇرىس.
***
«مايمىلدىڭ ميى ويناۋعا جەتكەنمەن، ويلاۋعا جەتپەيدى».
ەشكىم دە ءوز بولمىسىنان اسىپ كەتە المايدى. جاراتقان قانداي قاسيەت، قابىلەت بەردى، ونىڭ ءومىرى سوعان تاۋەلدى.
***
«ورىندى ءسوز – مىڭ جىلدىق، ورىنسىز ءسوز – مىلجىڭدىق».
ويلى ءسوز ۇزاق جاسايدى، ۇرپاقتان-ۇرپاققا اۋىسادى، عيبراتى مول بولادى. ارتىڭا قالدىرار ءسوزىڭدى ويلاپ، ۇيلەستىرىپ ايتۋدى ادەتكە اينالدىرۋعا تىرىس.
***
«ىلگەرى باسساڭ، كۇندەۋشىڭ بار. كەرى كەتسەڭ، تىلدەۋشىڭ بار».
اتىڭنىڭ باسى وزسا، كورە المايتىندار شىعا كەلەدى. ولار ونداي كەزدە بىردەن شاۋجايىڭا جارماسادى. ال ەلدىڭ سوڭىندا قالساڭ، كۇلەتىندەر دە تابىلا كەتەدى.
***
«بىلگىر بولساڭ، اعايىننىڭ اراسىن اشىپ ايتپاي، قوسىپ ايت».
بىلىكتى جان ەشكىمگە جالپاقتامايدى. جاندايشاپتانىپ جوقتى-باردى ءسوز ەتپەيدى. نەنى بولسا دا، ءوز كەزەگى كەلگەندە قوزعاپ، ۇتا سويلەيدى. ەلدى ويلايدى، جۇرتتى بىرلىككە شاقىرادى.
(جالعاسى بار)
"ەگەمەن قازاقستان" گازەتىنىڭ ءارتۇرلى سانىنان توپتاستىرىپ، ۇسىنعان: ماقپال سەمباي
