Dıanamen 20 jyldan keıin kezdesip turmyn. 20 jyl buryn ol Qazaqstannan ketken. Eýropaǵa turmysqa shyqqan. Dıananyń ata-anasy qazaq bolǵanmen, otbasy Qazaqstan táýelsizdik alǵan kezdiń ózinde qazaq tilin de, qazaqtyń ózin de mensinbeıtin. Olardyń óz ultyn mensinbeıtinin Dıananyń aýlada oınap júrgen inisinen baıqaıtynbyz. Tileý aýladaǵy qazaq balalarymen eseppen aralasatyn. Iaǵnı, kimniń oıynshyǵy bar, sonymen ǵana oınaıtyn. Biraq oıyny uzaqqa sozylmaıtyn. Bes-on mınýttyń ishinde álgi balanyń zatyn syndyrady nemese qurylys júrip jatqan aýmaqqa laqtyryp jiberedi. Qyzǵanyshtan bolar bálkim. Onymen qoımaı, álgi balany paıdalanyp alyp, «mambet» dep mazaqtaıtyn. Tileý  bul sózdi shet eldik avtokóligi bar úıdiń balalaryna qatysty aıtpaıtyn. Máshınesi joq qazaq balasynyń bári ol úshin «mambet». Al orys, ýkraın, uıǵyr, t.b. ulttyń balalaryna  qorlaıtyn sóz aıtpaıdy. Qazaq elin, tilin (tarıhyn aıtpaǵanda) mensinbeıtin, qor sanaıtyn otbasynda ósip jatqany sodan bilinedi.

Ápkesi Dıana ol kezde stýdent edi. Aqquba, ádemishe kelgen, ózi inisi sıaqty emes, sypaıy. Biraq tabıǵaty qansha názik bolsa da otbasynda túzý tárbıe almasa bári beker eken. Sol Dıana bir kúni joǵalyp ketti. Buryn ýnıversıtetten qaıtyp kele jatqanyn oınap júrgen balalar kóretinbiz. Qaıda ketkenin bilmeı qaldyq. Bul otbasy jalpy eshkimmen aralaspaıdy. Tipti otaǵasynyń Ońtústikten kelgen týystary kelgende Dıananyń anasy kirgizbeı, syrttan ketkenin kórgenbiz. Sóıtip Dıananyń qaıda ketkenin basqalar bilmeı qaldy.

Sonymen 20 jyl ótkende Dıanany kórdim. Qasynda bes-alty jasar qyzy men bir jasqa tolmaǵan uly bar. Esimderi eýropasha. Tam-tum áńgime aıtty. Sheshilip sóılemedi. Eýropanyń qaq ortasyndaǵy bir elge turmysqa shyǵypty. Sodan kelgeni osy. Anasy eshkimge syr bildirmeıtin, ózinen ózgeniń bárin jaý kóretin kisi edi, sonyń yqpaly seziledi. Dıananyń qyzy oryssha qaqsap tur. ózi ulyna orys tilinde birdeńelerdi aıtyp qoıady. Qazaqsha túsinse de sóılemeıdi. Qazaqsha suraǵyńa oryssha jaýap beredi. Álemdegi keń taraǵan tildiń biri bolǵan soń balalaryn orys tilimen aýyzdandyrypty.

«Kúıeýińiz balalarmen qaı tilde sóılesedi?» dep suradym. «Ártúrli tilde» dep jaýap berdi ol. «Nemis, aǵylshyn, fransýz...» Qazaq tilinde emes árıne. «Qazaqstanǵa ne úshin keldińiz?» dep suramaq bolǵanymda «Dıana!» dep, anasy shaqyryp aldy. Qyzynyń qazaqtarmen sóıleskenin jaqtyrmaı qaldy-aý, shamasy.

Iá, qazaqqa qarsy otbasynda týyp-ósip, Eýropaǵa tıgen qyz qazaq tilin qaıtsin?!

Dana Qamshybek