Birde Batys Qazaqstan oblysy Zelenov aýdanynyń ortalyǵy Peremetnyıǵa qonaq bop kelgen dosym kóshe aralap shyǵyp, kóptegen oryssha ataýlardy kórgen soń: «Men rasymen de Qazaqstanda júrmin be?»,-dep uıaltqan edi.
Rasymen de aýdan ortalyǵyndaǵy memleketik mekemelerde ǵana bolmasa, qalǵan jerlerde qazaqsha ataý kórý qıyndaý eken. Gazet-jornal betterin, ǵalamtor jelisin qarap otyryp, keı oblystar men basqa da aýdandarda, Oral qalasyndaǵy kóshe boıyna ilingen jarnamalardaǵy qatelikterdi túzetý kerektigi týraly jazylǵan aqparattar men synı maqalarǵa kóz júgirtip otyryp, «shirkin, bizdiń aýdan ortalyǵynda eń bolmaǵanda osyndaı qate jazylǵan qazaqsha bolsa ǵoı»,-dep qalamyz. Árıne, bul júregimdi jaralaǵan yzaly qaljyń. Degenmen Peremetnyı ishin aralap júrip qazaqsha ataý ne habarlandyrý da taba almaı qalasyń. Dúkender men kafelerdiń qalaı atalyp jatyrǵanyna eshteńe deı almaımyz. Ár kásipker óz dúkenin qalaı atasa da óz erkinde. Alaıda, «My otkrylıs», «Zakryvaıte dver», «V prodaje ımeetsá» degen sıaqty shaǵyn habarlandyrýlardy qazaqshalap jazýǵa da bolar edi ǵoı.
Kúndiz shammen adam izdegen Dıogen qusap, aýdan ortalyǵynda qazaqsha jazylǵan habarlandyrýlar men jarnamalardy taba almaı qınaldyq. Biz izdegen qazaqsha tek aýdan ortalyǵyndaǵy «Talap» dárihanasynan tabyldy. Al qalǵan on shaqty shaǵyn dúken men bir-eki kafedegi bar qazaqsha «dúken» jáne «kafesi» degen sóz ǵana boldy. Syrtyndaǵy jarnama men ishtegi ilinip turǵan shaǵyn habarlandyrýlardyń barlyǵy resmı tilde. Atalǵan saýda oryndarynyń qojaıyndaryn sózge tartqanymyzda biri túsinistikpen qarap, «olqylyqty bolashaqta joıatyn bolamyz» dep ýádesin berse, endi bireýleri «bizdiń aýyl turǵyndarynyń nobaıy oryssha sóıleıdi, elimizde orys tiline resmı til statýsy berilgen sondyqtan habarlandyrýlarym men jarnamalarymdy tek qana resmı tilde jaza beretin bolamyn» dep shyǵaryp salsa, endi bireýleri «bizdiń dúkende qazaqsha jaza alatyn adam joq qalasam alyp tastaımyn" dep renishin de bildirip jatty. Bizdiń elde eki tilge de basymdyq berilip otyr. Biraq ol bireýin qoldanyp, ekinshisin múlde paıdalanýdan qaldyrý degen sóz emes. Resmı tildi paıdalansań óz erkiń. Biraq, memlekettik tildi de qurmetteýimiz kerek. Elbasymyzdyń ózi de Qazaqstannyń bolashaǵy qazaq tilinde ekenin árdaıym aıtyp júredi. Sol da eskerilse eken deımiz. Tildi súıý, eldi súıý men qurmetteý sıaqty qasıetti uǵymdar. Iá, bir-eki aýyz oryssha jazylyp turǵanda eshnárse joq dep te oılaýy múmkin bireýler. Degenmen, til máselesinde usaqtyq bolmaıdy. Óıtkeni tildiń taǵdyry eldiń taǵdyry.
Ata Zańymyzda «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik tili — qazaq tili» Al orys tilin — resmı til jáne memlekettik tilmen birdeı qoldanylady dep aıtylǵan. Bul degenimiz óziń qalaǵan tilde jazyp, ekinshisin ógeısitip qoıý degen sóz emes. Kádimgi taıǵa tańba basqandaı bop kórinip turǵan zań. Resmı tilde jazdyń ba memlekettik tildi de ógeısitýge esh quqyń joq!
Túgelbaı Bısen
