Jyljymaıtyn múlik naryǵynyń jetekshi sarapshylary "Krysha"basylymynyń tilshileriniń erkin aýytqý baǵamyna ótýdiń otandyq baspana naryǵyna qalaı áser etetini jáne úı baǵasynyń qandaı bolatyny, naryqtyń turalap qalýy nemese baǵanyń birtindep teńgege ótýine baılanysty qarqyn alýy jaıly suraqtaryna jaýap berdi. Bul týraly "Qamshy" aqparattyq portaly habarlaıdy, tengrinews.kz-ke silteme jasaı otyryp.
Saýalǵa jaýap bergen sarapshylardyń basym bóligi bul jaǵdaıdyń qaterli ekenin aıtty, sebebi ulttyq valútanyń bulaı quldyraıtynyn eshkim kútken joq.
Sarapshylar devalvasıadan halyqtyń ásirese tólem qabileti bar bóliginiń zardap shegetinin aıtyp otyr. Alaıda bul jaǵdaı satýshylarǵa da sátti emes ekeni aıtylady: olar óz nysandaryn buǵan deıin belgilegen baǵaǵa sata almaıdy. Barlyǵy kútýge kirisedi. Aıtpaqshy, qazirdiń ózinde úı salýshylar jumysty toqtatyp qoıdy.
Sarapshylardyń boljamyna qaraǵanda, jyljymaıtyn múlik naryǵynda kem degende qyrkúıekke deıin óliara kezeń kútiledi. Keıin ǵana qozǵalys bolýy múmkin.
Teńgeniń quldyraýy baspana naryǵyndaǵy kelisimderdiń sanyn aıtarlyqtaı azaıtady. Bul jaǵdaıda ásirese dollarmen kredıt alyp, biraq buǵan deıin bekitilgen baǵamen úı alyp úlgermegen satyp alýshylar zardap shegedi.
"Teńgeniń shildedegi quldyraýy naryq qatysýshylarynyń kóńil-kúıine qatty áser ete qoımady, sebebi boljamda mundaı jaǵdaıdyń bolatyny bar edi. Árıne, bul jaǵdaı keıbir tutynýshylardyń tarapynyń kelisimderdi keıinge qaldyrýyna jáne qyzyǵýshylyq tanytpaı otyrǵan satyp alýshylardyń ketýine sebep boldy", - dep esepteıdi Qazaqstannyń rıeltorlar birikken asosıasıasynyń vıse-prezıdenti Nını Lýkánenko.
Ol baspananyń dollar ekvıvalentinde 20 paıyzǵa arzandaıtynyn boljady. Alaıda, onyń pikirinshe, Qazaqstan bul jaǵdaıdan keıin qundy dollarmen baǵalaýdy doǵarmaıdy.
"Baspana qunynyń teńgemen esepteletin jaǵdaıyna ótýine sebep kórip turǵanym joq. Úkimet júrgizgen sońǵy sharalar naryq qatysýshylarynyń kelisimdi dollarmen jasasýǵa degen nıetin kúsheıtedi, sebebi bul senimdirek valúta", - dedi Lýkánenko.
Qazaqstannyń jyljymaıtyn múlik federasıasynyń prezıdenti Ermek Músirepov Qazaqstan jyljymaıtyn múlik naryǵy úshin 20 tamyzdy "qara beısenbi" dep atady. Onyń pikirinshe, aldaǵy ýaqytta eki senarıdi kútý kerek. "Birinshisi - naryq turalap qalady, odan keıin quldyraıdy, ekinshisi - naryq baǵanyń tómendeýiniń jáne baǵanyń dedollarızasıasynyń esebinen qalyqtap turady", - dep málimdedi ol bul jaǵdaıdyń naryq qatysýshylaryna táýeldi ekenin aıta otyryp. Alaıda Músirepov aldaǵy 1-2 jylda dollarmen baǵalanǵan baspana qunynyń 20-30 paıyzǵa deıin tómendeıtinin aıtty.
"Baspananyń barlyq segmentindegi satýshylar men jalǵa berýshilerdiń dollardaǵy qundy 20-30 paıyzǵa tómendetetini anyq jaıt, - dep málimdedi ol. - Jalpy alǵanda aldaǵy jyldarda, meniń oıymsha, baǵa dollaryna 155-160 teńge qatynasyndaǵy kórsetkishke oralady. Biz bul mejege osy kóktemde jetip qoıǵanbyz. Kelisimder osy qatynasta jasaldy. Baǵa quldyraýy taǵy bolady dep oılaımyn".
Eske sala keteıik, keshe QR Úkimeti Ulttyq bankpen birigip, teńgeniń erkin aýytqý baǵamyna ótý týraly sheshim shyǵardy. Munda ınflásıalyq targetteý rejıminiń negizindegi jańa aqsha-kredıt saıasatyn júzege asyrýǵa ótý, valúta dálizin alyp tastap, erkin aýytqý dálizine ótý týraly sóz bolyp otyr. Mundaı sheshim álemdik ekonomıkadaǵy jaǵymsyz faktorlardyń kúsheıýiniń negizinde qabyldanǵan. Nátıjesinde dollar baǵamy 198 teńgeden 252 teńgege deıin kóterilip ketti.
