Qazaqstandaǵy saıası jańǵyrý úderisi aıasynda Ulttyq quryltaı minberinde kóterilgen Parlamenttegi áıelderdiń 30% kvotasyn saqtap qalý máselesi qoǵamdyq damýdyń sapalyq jańa kezeńine ótý qajettigin aıqyn kórsetedi. Bul bastama tek belgili bir áleýmettik toptyń múddesin qorǵaýmen shektelmeıdi, kerisinshe saıası júıeniń ınklúzıvtiligin arttyrýǵa, sheshim qabyldaý tetikteriniń tıimdiligin kúsheıtýge jáne ókildi bıliktiń qoǵam aldyndaǵy jaýapkershiligin tereńdetýge baǵyttalǵan keshendi ınstıtýsıonaldyq qadam bolyp tabylady.
Áıelderdiń zań shyǵarýshy jáne ókildi organdardaǵy turaqty qatysýy demokratıalyq basqarýdyń mańyzdy kórsetkishteriniń biri sanalady. Ártúrli áleýmettik tájirıbelerdiń, ómirlik kózqarastardyń jáne qoǵamdyq suranystardyń saıası kún tártibine enýi qabyldanatyn sheshimderdiń mazmunyn baıytyp, olardyń áleýmettik ádilettilikke saı bolýyn qamtamasyz etedi. Osy turǵydan alǵanda, áıelder kvotasy - formaldy statısıkalyq norma emes, qoǵamdyq kelisim men teńgerimdi damýdyń naqty quraly.
2022 jylǵy saıası reformalar paketi aıasynda usynylǵan kvotalyq júıe Memleket basshysy aıqyndaǵan «ádiletti memleket - jaýapty qoǵam» qaǵıdatymen tikeleı sabaqtas. Bul norma qoǵamdaǵy áleýmettik ártúrlilikti moıyndaýǵa, bılik pen azamattar arasyndaǵy senimdi nyǵaıtýǵa jáne ókildi ınstıtýttardyń legıtımdigin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Áıelder kvotasyn 30% deńgeıinde saqtaý - saıası jańǵyrýdyń deklaratıvti emes, júıeli ári uzaqmerzimdi sıpat alýynyń aıǵaǵy. Sonymen qatar, Parlament reformasy konteksinde kvotany saqtaý máselesi bılik qurylymdaryn ońtaılandyrý, saıası jaýapkershilikti kúsheıtý jáne azamattyq qoǵam ınstıtýttarynyń yqpalyn arttyrý sıaqty keń aýqymdy ózgeristermen tyǵyz baılanysty. Qos palataly júıeden bir palataly modelge kóshý jónindegi talqylaýlar da osy logıka aıasynda qarastyrylyp otyr. Mundaı jaǵdaıda ókildi organnyń sapalyq quramy, onyń ishinde áıelderdiń jetkilikti deńgeıde qamtylýy saıası sheshimderdiń teńgerimdi ári ómirsheń bolýyna tikeleı áser etedi.
Áıelderdiń saıası prosesterge qatysýy áleýmettik saıasat, bilim, densaýlyq saqtaý, otbasy jáne jastar máseleleri sıaqty mańyzdy baǵyttardyń kún tártibinen tys qalmaýyna yqpal etedi. Bul faktorlar qoǵamnyń uzaq merzimdi turaqtylyǵy men adamı kapıtaldyń damýy úshin sheshýshi mánge ıe. Sondyqtan áıelder kvotasyn saqtaý - tek saıası tehnıkalyq sheshim emes, ulttyq damýdyń strategıalyq múddelerine saı keletin tańdaý.
Osy azamattyq ári qoǵamdyq-saıası ustanymdy ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti qoldaıdy, ýnıversıtettiń joǵary oqý ornyna deıingi daıyndyq kafedrasynyń ujymy qoldaıdy. Ýnıversıtet qaýymdastyǵy jastardyń boıynda azamattyq jaýapkershilikti, quqyqtyq mádenıetti, synı oılaý qabiletin jáne qoǵamdyq belsendilikti qalyptastyrýdy óz qyzmetiniń mańyzdy baǵyttarynyń biri retinde qarastyrady. Joǵary oqý ornyna deıingi daıyndyq kezeńinde osyndaı qundylyqtardy darytý - bolashaqta sanaly tańdaý jasaı alatyn, memleket damýyna úles qosatyn tulǵalardy tárbıeleýdiń berik negizi.
Osylaısha, Parlament reformasy aıasynda áıelderdiń 30% kvotasyn saqtaý máselesi Qazaqstandaǵy saıası jańǵyrýdyń ózekti mazmunyn aıqyndaıdy. Bul bastama demokratıalyq ınstıtýttardyń sapasyn arttyrýǵa, qoǵamdyq senimdi nyǵaıtýǵa jáne ádiletti, ınklúzıvti ári turaqty saıası júıe qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy strategıalyq baǵdar retinde baǵalanýy tıis.
JOO deıingi daıyndyq kafedrasynyń aǵa oqytýshysy A.Q. Begalıeva
