ORAL. QazAqparat - Elordada bastalyp, Tarazda márege jetip otyrǵan Qazaq handyǵynyń 550 jyldyq toıy qazaq halqy ǵana emes, búkil qazaqstandyqtardyń mereıin ósirip, maqtanyshyn týǵyzǵany kámil. Sonyń ishinde Bókeı ordasy aýdany Han ordasy aýylynda da toıdyń respýblıkalyq deńgeıde uıymdastyrylýy shalǵaı óńir turǵyndary úshin erekshe qýanysh boldy. Bul týraly Bókeı ordasy aýdany Han ordasy aýylynda turatyn eńbek ardageri, tarıhshy-ustaz Sısen Baızonov málim etti.
Onyń aıtýynsha, shyn mánisinde Han ordasy - qazaq handyǵy saltanat qurǵan zamannyń naqty kórinisi. Qazaqtyń sońǵy handarynyń biri Jáńgirge deıin eshkim mundaı qala salǵan joq desek, qatelespeımiz. Jas urpaqqa bilim, tárbıe beremin dep, alǵash mektep ashtyryp, dárihana, meshit saldyryp, órkenıetke qaraı naqty qadam jasaǵan osy Jáńgir han bolatyn.
Elbasymyz Qazaqstannyń álemniń damyǵan otyz eliniń qataryna qosylýyn maqsat etip otyrǵan mezgilde Qazaq handyǵy merekesiniń osylaısha toılanýy «qazaqta memleket bolmaǵan» deýshilerdiń aýzyna qum quıdy. Toıdyń basty taǵylymy osy dep oılaımyn. Mysaly, Han ordasynda ótken halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensıada Reseıden kelgen ǵalymdardyń qazaq halqynyń shyǵý tarıhy, qazaq handyǵynyń qurylýy týraly baıandamalar jasaýy bizdiń tarıhymyzdyń tamyry tereńde ekendigin taǵy bir kórsetip berdi. Han ordasynda ótken toıǵa sol kezdegi Úkimet basshysynyń orynbasary Berdibek Saparbaevtyń arnaıy kelip, sóz sóıleýi mereke dárejesin ósirdi. Bul Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna Elbasymyzdyń zor kóńil bólip otyrǵanynyń aıqyn aıǵaǵy bolyp tabylady.
Qaı toıdyń da ózindik máni men taǵylymy bolady. Buǵan men Han ordasyndaǵy teatrlandyrylǵan kórinisti tamashalaǵan kezde tap boldym. Qaztalov aýdanynyń ákimi Nurlan Bekqaıyr bastaǵan barlyq 16 aýyldyq okrýg ákiminiń saýyt kıip, qolyna naıza alyp, tulpar minip, qazaq batyrlaryn beınelep, toptyń aldynan ótýi jarasyp turdy. Keıin Qaztalov aýdany tikken kıiz úıde Nurlan Maǵazuly toıǵa belsene qatysqandardyń bárine alǵysyn bildire kele, aýdanda jas jetkinshekter úshin at sporty mektebin uıymdastyrylatynyn jetkizdi. Bul da toıdyń taǵylymy emes pe. Keıingi urpaq atqa minip, ulttyq sport túrlerine mamandansa, budan bizdiń utarymyz anyq. Birinshiden, bizdiń urpaǵymyzdyń deni saý bolady, ekinshiden, ata dástúrin joǵaltpaımyz. Bul basqa óńir, aýdandar úshin de eskeretin jaıt dep oılaımyn.
«Sóz sońynda óz aýylyma qatysty taǵy bir máseleni aıta ketsem deımin. Bizdiń okrýgte N.Ahmetov, E.Jabasov, N.Imamedenov, J.Saqaýov sekildi kásipkerler az emes. «Elde bolsa, eringe tıedi», degen, osyndaı maldy jigitter Han ordasy irgesindegi Babaı baǵynan bıe, túıe saýý óndirisin jolǵa qoısa, halyqqa paıdasy tıer edi. Áıtpese «Baıdyń maly bir juttyq» dep qazaq aıtqanyndaı, mal basyn kóbeıtip, jerdi azdyryp-tozdyra bergenshe nemese dala taǵysyna jem etkenshe, ony tıimdi paıdalanýdyń joldaryn qarastyrý kerek qoı. Kezinde Jáńgir han, odan keıin qazaqtyń tuńǵysh ǵalymdarynyń biri Muhamed-Salyq Babajanov maldy qur ustap qana qoımaı, ony asyldandyrýdy maqsat etken ǵoı. Búginginiń adamdary sodan da taǵylym alyp, babalar dástúrine saı bolýy kerek dep esepteımin. Eń bastysy, Elbasymyz «Máńgilik el» ıdeıasyn alǵa tartyp otyrǵan mezgilde qaı óńirde de «Nurly jol» baǵdarlamasyna sáıkes eldiń búgini ǵana emes, erteńi úshin de asa qajetti ister qolǵa alynýy tıis», dep túıindedi oıyn S.Baızonov.
Derekkóz. QazAqparat
