ORAL. QazAqparat - Bıylǵy 28 qyrkúıek qazaq tiliniń mártebesin bıiktetip, aıbynyn asyrǵan kún boldy. Óıtkeni bul kúni Elbasymyz BUU-nyń Bas Assambleıasynyń 70-sessıasynda álemdik saıasatqa qatysty pikirtalasta qazaq tilinde sóz sóıledi. Bul - táýelsiz qazaq tiliniń álem tóriniń resmı minberinen tuńǵysh ret estilýi. Osyǵan oraı aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, BQO sotynyń memlekettik tildi damytý máseleleri boıynsha bas mamany Amangeldi Shahın óz oı-tolǵamyn bylaısha bildirdi.
- Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń BUU Bas Assambleıasynda qazaq eli, qazaq halqy, qazaq tili úshin aıryqsha tarıhı qadam jasap, qazaqtyń únin ǵana emes, tilin de jahanǵa jańǵyrtqan sátin bárimiz de kógildir ekrannan arqalanyp otyryp tyńdadyq, dedi ol. Artynsha jýrnalısermen ótkizgen baspasóz máslıhatynda «Qazaqstan» telearnasynyń jýrnalısi Jaınagúl Tólemistiń Elbasyna qazaq tilinde sóılep, halqynyń mereıin tasytqany úshin rızashylyq bildirgenine Prezıdenttiń ózi de meıirlene masaırap: «Ony men aıtpasam, kim aıtady? Osydan keıin basqalar da oılanar» degenin bárimiz de estidik. Qýandyq. Razy boldyq. Rýhymyz kóterildi.
Eldigi men egemendigi áldeqashan tanylǵan tórtkúl dúnıege qazaqtyń úni estilgenimen, tili saıramaı turǵany janymyzdy júdetetin. Qazaq tiliniń halyqaralyq qatynas deńgeıine kóterile almaı kele jatqanyna amalsyz kóndigip kelgenbiz. Bári de bir kúndeı bolǵan joq. Óz elinde shúldir sheneýikterdiń kesirinen áli kúnge tunjyr kúı keship kele jatqan tilimiz Ult Kóshbasshysynyń arqasynda alys kókjıekten aldaspandaı jarq etti. Jaqyndaǵyny kóre almaıtyn, kórse de kóne almaıtyn kórkeýdeler endi qalaı buqpantaılar eken?!
Qazir jahandyq jandarm keıpindegi álem alpaýyttary ekonomıkalyq daǵdarystar men halyqaralyq qaqtyǵystardan, terorızmnen ábden tıtyqtaı keldi. Eger olar peıilin ózgertpese, dúnıeniń dúbilisi jóńkile beretindigine kózderi anyq jetkendeı. Bereketi qashsa, tutas bir qurlyqtyń halqy ekinshi qurlyqqa beıbit túrde-aq aýyp júre beretindigin jahandyq qaqtyǵystar jaılaǵan aımaqtardan Eýropaǵa aýǵan bosqyndar nópiri baıqatyp otyr emes pe? Dúnıe bir-birine baılanysty. Ózge eldiń tynyshtyǵynyń buzylýy basqalardyń da uıqysyn qashyrady.
Bas Assambleıanyń bul jolǵy sesıasy basqalardy kúshpen basyp, sespen yǵystyryp kelgenine dandaısyp, dásersip ketken mańǵaz memleketter kóshbasshylarynyń ózderiniń táýbaǵa kele bastaǵandyǵyn kórsetti. Birtúrli meıirim men basqalarǵa qulaq túrý, ózara sanasý syńaıy baıqalǵandaı.
Usaq ulttar kúshpen tuqyrtylyp, birtindep joıylyp, úlken halyqtar jahandasý dáýirine ótip, ulttyq qundylyqtar tarazyǵa túsip jatqan zaman ahýaly «kimniń kim ekenin» aıqyndaýǵa májbúrleýde. Osyndaıda jıyrma birinshi ǵasyrda halyqaralyq arenaǵa jaryp shyqqan qazaq ulty Kóshbasshysynyń salmaqty da, sabyrly, syndarly kózqarastary men paıymdary, jańasha, tyń oılaý qabileti, buryn tap mundaı bıik minberden estilmegen jaǵymdy tildegi sózi de basqalarǵa erkisiz qulaq túrgizdi. Qazaqtyń oryssha da, aǵyshynsha da emes, óz tilindegi tilegi móldir tumadaı quıyldy. Qazaq dúnıeni basqa tilde emes, óz tilinde ǵana tań qaldyra, tyńdata, eleńdete alatyndyǵyn baıqatty.
Tarıhı sát kóz aldymyzdan keter emes. Qazaqstan Prezıdenti minberge kóterilip, qazaqsha baıandamasyn jasaı bastaǵanda, buryn estilmegen tildi BUU tóriniń ózi de jatyrqaǵandaı ilespe aýdarmanyń da bir-eki mınýt múdirip baryp, jurtshylyqtyń nazaryn aýdaryp baryp, jorǵadaı taıpalyp júre bergeniniń ózi de jarasymdy shyqty. Tuńǵyshtar qashan da bulqynyp jaryp shyǵady!
Elbasynyń taǵy bir eren erligin, qazaq tiliniń juldyzyn jarqyratqan shaǵyn aıdaı álemge qońyraýlata áıgileı tússe artyq emes. Bul kúndi, 28 qyrkúıekti eleýsiz qaldyrmaı BUU-nyń Bas Assambleıasyna Halyqaralyq qazaq tili kúni retinde belgileýdi usyný kerek. Ne bolmasa basqalaı retin shyǵarǵan jón. Jalpaq dúnıeniń tórt buryshyna jaıylyp ketken qazaqtyń yntymaǵy, birligi, toptasa túsýi, qazaq tilin álemdik tilder deńgeıine kóterý úshin qajet bul.
Qazaq aman turǵanda, qazaq halqy men eli eńsesin kótere túskende, kim biledi, bolashaqta qazaq tili halyqaralyq mańyzy bar tilderdiń qataryna qosylar.
Qazaqtyń tiliniń baı ekenine, áýezdi, jaǵymdy ekenine eshqashan da, tipti qazaq bostandyqtan aıyrylyp, bodandyqta júrgende de eshkim shek keltirmegen. Qaıta sol tilimizdiń sheksiz qudiretiniń arqasynda qazaq ulty nebir zulmat zaýaldardan aman ótip, jer betinen joıylyp ketpeı, saqtalyp qaldy.
«Qasıetti til jahanǵa jaıylsa, beıqut zaman ornyǵady. Ǵalamat ornaıdy. Adamzatqa ortaq ǵarysh keńistigi qyzmet etip turǵan zamanda ǵalamnyń tynyshtyǵy men taǵdyry álemniń aqparat keńistigin jaılap bara jatqan tilderdiń qudiretine de qatysty», dep túıindedi oıyn A.Shahın.
Derekkóz: QazAqparat
