- Anashym, men erteń mektepke barmaı-aq qoıaıynshy?!?
- Nege? Tort aparyp beremin, týǵan kúnindi dostaryńmen atap ótpeısiń be?
- Óı, erteń tort jeıtin emes, betke «bylsh» etkizetin kún bolady ǵoı.
(Osy áńgimeni estigen qulaq, kórgen kózde jazyq joq.)
Báleniń birazy mekteptegi balalardan shyǵýda. Bótenniń qańsyǵyn tańsyq kórgish jastar jetilip keledi. Súıinip jeıtin bálishti betke «bylsh» etkizý bastalsa, baıaǵydaı «nan koqymyn shashpaı, jerde jatsa baspaı, terip alyp torǵaılarǵa tastaı» salatyn kórgendi urpaqtyń azaıyp bara jatqany da.
Jalpy, uldan – ulyq, qyzdan – qylyq ketýine, batys kináli. Solardyń álgi jastarǵa arnap túsirgen «Amerıkanskıı pırog» atty keleńsiz kınosy ekranǵa shyqqaly kórgensiz kógenkózderimiz kóbeıdi. Sol soraqy fılmde nandy qorlaý, mektep jasynan jynystyq qatynasqa túsý anaıy sıpattalǵan edi. Bir bólimmen bitse ıgi ǵoı, joq, jalǵasyn taýyp ta jatty. Birin qaldyrmaı qazaq balalary bárin kórdi. Qysqasy, jas urpaqtyn sanasyn buzyp tyndy. Ana men bala arasyndaǵy áńgime osynyń bir ǵana dáleli. Nannyń obalyn bilmeıdi. Bul tusta úlkenderdiń de úlgi bop jatqany shamaly. Kishkentaılardyń kózinshe qoqysqa nandy da, tamaqty da tastaı salady. Sońǵy on jylda aıaq astynda nan turmaq, sharana da jata beretin boldy ǵoı. On úshte bala bosanyp, ana ataný – ne sumdyq?!
Asqazanǵa tıesili asqabaqty basyna kıetin taǵy sol batys jurtynyń shaıtan-oınaǵy - «Helloýın» jetpeı tur edi, bizdiń qoǵamǵa. Jat ádetke ketári emes keı qazaqtar atap ta ótti, muny. O zamanda, bu zaman úlken-kishisi bar biraz jastyń óliktiń kebin kıip, tiri árýaq bop kóshe kezgenin de kóz kórdi. Kósheni qoıshy, bul bálekettiń mektepterge jetkeni qynjyltady. Ásirese, bastaýysh synyptyń biraz balasy bet-aýyzdaryn boıap «Helloýındi» «Hello»-lap qarsy aldy.
Al, as ta tók dastarhan jaıylyp, neshe túrli saıystar uıymdastyrylyp, barlyq sán-saltanatymen toılanatyn «Altyn kúz» atty merekeden bereke ketken. Búginde «atap ótti» degen aty ǵana bar. Eliktegish shaqtaǵy jetkinshekterdi ıgi dástúrge qaraı ıkemdeýdiń ornyna, mektep ujymdary jeńil-jelpi «chaı pıte» men dıskoteka ótkizgendi ońaı kóredi. Joǵary synyptyń oqýshylaryn jappaı sport zalǵa jınap ap, bir-eki jumbaq jasyryp, úsh-tórt saǵat qur bıletip qaıtaratyp júr. Jalpy qaı mereke bolmasyn, osylaı bir sarynǵa túsip barady.
Jyrtyq djınsy, julym-julym kóılek jupyny sánmen kıigeni sıaqty jastardyń ústi-basyn «qandala» qylyp boıap tiri óliktiń kúıge túskenine de kóz úırenip ketpese eken.
Ultshyldyǵyn aıtyp urandap júrgen azamattar ulttyq ıdeologıany tóbeden emes tómennen, tastardan emes jastardan bastasa jón-aý. Ǵalamtordyń zıanyna ushyraǵan baladan ult zıalylaryn surańyzshy, synaý úshin. Jartymdy jaýap alsańyz qýanasyz. Mektep oqýlyqtarynyń sıqy suryqsyz.
«Jas Otan» jastar qanaty ne bitirip jatyr eken? Stýdentterge saılaýlarda qol bulǵatyp qoıǵandarynan, anda-sanda aksıa ótkizip kóz boıaǵandarynan koǵam túzelip ketti deı me? Álde «Jaıdarmanǵa» baryp, ezýin jıa almaı kúlkige qaryq bop qaıtqandaryna máz bop júr me? Nemenesine jetisip kúledi eken, osy jurt!!!!
Móldir Nurman