شىڭعىس حان ءوز زامانىنداعى ءىرى اسكەري جانە مەملەكەتتىك قايراتكەر. "قامشى" نازارلارىڭىزعا ونىڭ ءومىرى تۋرالى بىرنەشە دايەكتى ۇسىنادى.

العاشقى رەت كىسى ءولتىرۋ

شىڭعىس حان 14 جاسىندا ۇيىنە بالىق الىپ كەلەدى. ونى اعاسى ەشكىمنەن بولىسكىسى كەلمەي جەپ قويعان. سول ءۇشىن شىڭعىس حان ونىڭ ارتىنان قۋىپ ناتيجەسىندە ساداقپەن اتىپ تۇسىرەدى.

اكەسىنىڭ كەگىن الۋ

شىڭعىس حان 20 جاسىندا شايقاستا قولباسشى بولىپ تاعايىندالىپ، سول شابۋىلدا اكەسى كوز جۇمادى. شىڭعىس حان ۇرىستا جەڭىسكە جەتىپ، اربانىڭ دوڭگەلەگىنەن (90 سم. جۋىق) جوعارى بارلىق ادامنىڭ باسىن شابۋعا بۇيرىق بەرەدى.

ادام سۇيەگىنەن قۇرالعان ۇلكەن ءۇيىندى

شىڭعىس حاننىڭ ميلليونداعان اسكەرى 53 ميلليون حالىق تۇراتىن سزين يمپەرياسىن جاۋلادى.  مونعولدار چجۋندۋدى (قازىرگى پەكين) قورشاۋعا الدى. حالىق قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردى باستان وتكەردى. سوڭىندا حالىق بەرىلدى.  كەيىنىرەك كۋاگەرلەردىڭ ءبىرى ادام سۇيەگىنەن ۇلكەن ءۇيىندى پايدا بولعانىن ايتقان.

كادرلاردى تاڭداۋ

تايچيگۋد رۋلىق قاۋىمىمەن بولعان شايقاستا شىڭعىس حاننىڭ اتىنا ساداق تيەدى. شىڭعىس حان بارلىق تۇتقىندى ءبىر قاتارعا تۇرعىزىپ، وزىنە كىمنىڭ ساداق اتقانىن سۇرايدى. سول كەزدە جەبە ەسىمدى ساداقشى ءبىر قادام الدىعا شىعىپ، شىڭعىس حاندى ءولتىرۋ ءۇشىن اتقانىن ايتادى. باتىلدىعىنا تاڭ قالعان شىڭعىس حان ونى اسكەري قولباسشى ەتىپ سايلايدى. ۋاقىت وتە كەلە ولار جاقسى دوستارعا اينالدى.

قىزدارىنىڭ تاعدىرى

شىڭعىس حان قىزدارىن ءوز وداقتاستارىنا كۇيەۋگە بەرىپ وتىرعان. الايدا، قىزدارىنان باسقا ايەل الماسىن دەگەن شارت قويعان. شىڭعىس حان ولەر الدىندا ونىڭ قىزدارى ۇلكەن تەرريتوريالاردى باسقارعان.

ءبىر ادام ءۇشىن 1،7 ميلليون ادامنىڭ ءومىرىن قيۋ

شىڭعىس حاننىڭ قىزدارىنىڭ ءبىرى توكۋچار ەسىمدى كۇيەۋىن وتە قاتتى جاقسى كورگەن. ول شىڭعىس حانمەن دە وتە جاقسى قارىم-قاتىناستا بولعان. نيشاپۋرلىقتاردىڭ ءبىرى توكۋچاردى ساداقپەن اتىپ ولتىرگەندە ايەلى كەك الۋدى تالاپ ەتكەن. شىڭعىس حاننىڭ اكەسى ەشكىمدى اياماي نيشاپۋردى جوق قىلادى. كەيبىر دەرەكتەردە وندا 1،7 ميلليون ادام ولگەنى ايتىلادى.

مەرەكەلەۋ

كالكا وزەنىندەگى شايقاستا جەڭىسكە جەتكەن شىڭعىس حان كييەۆتىك رۋس اسكەرىنە جەرگە جاتۋدى بۇيىردى. ولاردىڭ ۇستىنەن اۋىر اعاشپەن باسىپ، ونىڭ ۇستىندە اسكەرىمەن كەزەكتى جەڭىسىن تويلاعان.

شىڭعىس حاننىڭ اشۋى

شىڭعىس حان حورەزم كورولدىگىمەن ديپلوماتيالىق جانە ساۋدا قارىم-قاتىناسىن جاقسارتۋعا تىرىسادى. الايدا ونىڭ نيەتىنە سەنبەي ەكى مارتە ەلشىلەرىن ءولتىرىپ تاستايدى. اشۋعا بۋلىققان شىڭعىس حان حورەزمدى جەرمەن جەكسەن ەتۋگە بۇيىرادى.

تاڭعۇتتار ەلىن جويۋ

تاڭعۇتتار ەلى حورەزممەن شايقاسقا كومەك رەتىندە اسكەر جىبەرۋدەن باس تارتادى. ول ءۇشىن جازاسىن دا الدى. شىڭعىس حان اسكەرى تاڭعۇتتاردى جەر بەتىنەن جوق قىلادى.

جەرلەۋدىڭ قاتىگەز ءداستۇرى

شىڭعىس حان، قايتىس بولعاندا ەشكىم تابا المايتىن جەرگە كومۋدى وسيەت ەتكەن. ونىڭ دەنەسىن الىس شولگە اپارىپ كومەدى. جەرلەۋ راسىمىنە قاتىسقان قۇلداردى اسكەر ءولتىرىپ تاستايدى. قالاعا كەلگەندە اسكەردى دە  ولتىرەدى. شىڭعىس حاننىڭ قايدا جەرلەنگەنى ءالى كۇنگە دەيىن  بەلگىسىز كۇيىندە قالىپ وتىر.